Các chuyên gia nhận định rằng AI đóng vai trò then chốt trong việc nghiên cứu và điều trị bệnh nhân, giúp rút ngắn thời gian thăm khám và can thiệp phẫu thuật so với các phương pháp truyền thống.
Trong tọa đàm 'Triển khai trí tuệ nhân tạo (AI) trong thực tế' tại Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2024, giáo sư Đỗ Ngọc Minh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Sức khỏe Thông minh VinUni-Illinois, đã chia sẻ về điều trị ung thư, đặc biệt là ung thư vú. Phẫu thuật cắt bỏ mô ung thư hiện là phương pháp hiệu quả nhất, nhưng thử thách lớn là làm sao để không để lại tế bào ung thư trong cơ thể mà không cắt bỏ quá nhiều mô lành.

Phương pháp truyền thống yêu cầu lấy mẫu mô sau phẫu thuật và gửi tới phòng xét nghiệm để kiểm tra xem tế bào ung thư đã bị loại bỏ hoàn toàn chưa. Quá trình này mất nhiều thời gian, và bệnh nhân phải nằm trên bàn mổ lâu. Trong nhiều trường hợp, bệnh nhân phải quay lại phẫu thuật bổ sung để đảm bảo đã loại bỏ hết mô ung thư, dẫn đến đau đớn và chi phí cao.
Với tình hình này, giáo sư Minh và nhóm nghiên cứu đã kết hợp kính hiển vi quang học thời gian thực với trí tuệ nhân tạo, giúp phân tích tới 5.000 hình ảnh mô bệnh học mỗi giây. Đây là công cụ hỗ trợ bác sĩ nhanh chóng quyết định xem ca phẫu thuật có tiếp tục hay không, hoặc cần kiểm tra kỹ hơn.
"Trí tuệ nhân tạo đóng vai trò quyết định trong việc đưa ra quyết định nhanh chóng về việc tiếp tục hay dừng phẫu thuật", giáo sư Minh chia sẻ. Điều này giúp bệnh nhân giảm bớt đau đớn và số lần phải đến bệnh viện.
Một ví dụ khác trong điều trị ung thư chính xác là việc bác sĩ lấy mẫu mô từ bệnh nhân để nuôi cấy trong phòng thí nghiệm. Sau đó, hàng nghìn mô hình sẽ được thử nghiệm để theo dõi và nghiên cứu quá trình điều trị thuốc. Phương pháp này giúp bác sĩ xác định phác đồ thuốc tối ưu.
Giáo sư Minh cho rằng, để thực hiện điều này, cần có một phương pháp hệ thống chặt chẽ trong việc chiết xuất khối u, mẫu mô và tế bào. Quá trình nghiên cứu mô hình khối u tương tự như một dây chuyền sản xuất ô tô, với sự hỗ trợ của robot. Hệ thống này được giám sát bằng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo, giúp bác sĩ dự đoán các vấn đề có thể phát sinh trong quá trình điều trị và đánh giá sự phát triển của khối u, từ đó điều chỉnh phương pháp điều trị để nâng cao hiệu quả.

Theo giáo sư Yann Lecun từ Đại học New York và Giám đốc Khoa học AI tại Meta, AI hiện đang được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là y học và khoa học vật liệu. AI giúp khám phá thuốc mới, tìm hiểu các cơ chế sinh học, và phát hiện vật liệu mới có thể hỗ trợ trong cuộc chiến chống lại biến đổi khí hậu, đồng thời thúc đẩy tiến bộ trong các ngành vật lý, hóa học và sinh học.
Bên cạnh những lợi ích mà AI mang lại, một vấn đề lớn mà xã hội đang đối mặt là việc lạm dụng AI để thực hiện các vụ lừa đảo và gian lận tài chính. Để giải quyết vấn đề này, GS LeCun cho rằng, một trong những giải pháp hiệu quả nhất là sử dụng chính AI để ngăn chặn các hành vi xấu.
Công nghệ AI cũng đã đạt được những tiến bộ đáng kể trong việc tự động phát hiện và gỡ bỏ các bài viết thù địch trên nền tảng của Meta. Theo giáo sư LeCun, số lượng bài phát ngôn thù hận được AI phát hiện và loại bỏ đã tăng từ 25% vào năm 2017 lên đến 95% vào năm 2023. Điều này chứng tỏ sự phát triển vượt bậc của AI trong việc hiểu và xử lý ngôn ngữ tự nhiên, bao gồm cả tiếng Việt.
Về lo ngại AI sẽ thay thế con người trong công việc, giáo sư LeCun cho rằng, AI không gây ra thất nghiệp trên diện rộng. Thay vào đó, AI sẽ tạo ra những công việc mới và nâng cao năng suất lao động. 'AI sẽ tăng cường khả năng sáng tạo và năng suất của con người, mang lại giá trị mới cho xã hội', ông nói.
Chuyên gia cho rằng, với dân số trẻ năng động và đam mê công nghệ, Việt Nam có thể tận dụng lợi thế lớn nếu kết hợp với các chương trình đào tạo và cơ hội học hỏi từ các chuyên gia quốc tế để phát triển và ứng dụng AI. Trong khi đó, với sự tiến bộ nhanh chóng của AI, các quốc gia cũng đang chú trọng đến việc xây dựng các bộ luật liên quan đến AI.
Theo TS Xuedong David Huang, Giám đốc công nghệ của Zoom Video Communications (Mỹ), AI đang đem lại nhiều lợi ích cho con người. Nhiều công ty sản xuất chip đang thu được lợi nhuận lớn từ AI. Các tập đoàn lớn như Meta, Microsoft đã phát triển những phần mềm AI ứng dụng trong nhiều lĩnh vực như y tế, giáo dục, mang lại hiệu quả tài chính rõ rệt.
'AI có thể tạo ra một sân chơi công bằng cho hàng trăm nhà phát triển trẻ tuổi, các startup nhỏ, giúp phát hiện những ý tưởng mới… đó chính là sự khác biệt mà AI mang lại,' TS Xuedong David Huang chia sẻ.
