Buzz
Cơn thịnh nộ này bắt nguồn từ một xu hướng đang thịnh hành trong xã hội hiện đại.
Nhu cầu điện năng tại Mỹ đang tăng vọt chưa từng có, không chỉ vì thời tiết nắng nóng hay dân số gia tăng. Những trung tâm dữ liệu khổng lồ - nơi vận hành các thuật toán AI đột phá - đang hoạt động 24/7 và ngốn một lượng điện khủng khiếp.
Hậu quả đã bắt đầu hiện rõ qua những hóa đơn tiền điện tăng chóng mặt của các hộ gia đình.
Gã khổng lồ ngốn điện
Năm 2023, các trung tâm dữ liệu đã tiêu thụ hơn 4% tổng sản lượng điện cả nước, và theo dự báo của chính phủ Mỹ, tỷ lệ này có thể đạt 12% vào năm 2026.
Cơn sốt AI - với yêu cầu năng lực tính toán vượt xa các dịch vụ internet truyền thống - đang biến những tòa nhà chứa server thành những 'nhà máy điện ẩn' tiêu thụ năng lượng khủng khiếp.
Những gã khổng lồ công nghệ Amazon, Microsoft, Google không chỉ là đại gia tiêu thụ điện mà còn tự thành lập công ty con chuyên về sản xuất điện. Dù cam kết sẽ 'chi trả phần mình', thực tế các khoản thanh toán này phức tạp hơn nhiều so với tuyên bố.
Theo thống kê từ Cơ quan thông tin năng lượng Mỹ (EIA), giá điện trung bình tại Mỹ đã leo thang 27% kể từ 2020, trong khi New York Times (NYT) báo cáo mức tăng lên tới 30%.
Nguyên nhân một phần đến từ việc nâng cấp hệ thống điện đối phó với thiên tai, nhưng yếu tố đáng chú ý và ngày càng gia tăng chính là chi phí vận hành các trung tâm dữ liệu.
Nghiên cứu tháng 6 từ Đại học Carnegie Mellon và Đại học Bang North Carolina dự báo hóa đơn điện sẽ tăng trung bình 8% toàn quốc vào 2030, thậm chí có thể đạt 25% tại các khu vực như Virginia do ảnh hưởng từ các data center.
Tại Ohio, kể từ tháng 6 năm nay, mỗi hộ gia đình phải gánh thêm ít nhất 15 USD mỗi tháng cho các khoản phí nâng cấp hệ thống điện phục vụ nhu cầu của trung tâm dữ liệu.
"Việc xem xét đánh thêm phí lên người dân Ohio là một trò cười", Benjamin Yoder, cư dân tại Blacklick, phía đông Columbus bày tỏ.
Tại Texas, nhu cầu điện từ các data center có thể vượt quá công suất hiện tại 27-40 gigawatt mỗi năm vào 2035. Các giải pháp như 'cắt điện luân phiên' trong giờ cao điểm đang được xem xét để bảo đảm ổn định lưới điện.
Báo cáo từ Tom’s Hardware cho thấy giá điện trung bình tại Mỹ đã tăng 6.5% từ tháng 5/2024 đến 5/2025, trong đó Connecticut và Maine chứng kiến mức tăng chóng mặt lần lượt 18.4% và 36.3% do ảnh hưởng từ sự phát triển ồ ạt của các trung tâm dữ liệu AI.
Tại Virginia, dự báo cho thấy mỗi hộ gia đình có thể phải chi thêm tới 276 USD mỗi năm cho tiền điện vào năm 2030.
Khu vực Mid-Atlantic ghi nhận 70% trong tổng số 9.3 tỷ USD chi phí tăng thêm của hệ thống điện đến từ nhu cầu khổng lồ của các trung tâm dữ liệu.
Điều đáng báo động là nếu tiếp tục chia đều chi phí này, các hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ - vốn dùng ít điện - sẽ phải gánh thay phần chi phí cho các đại gia công nghệ đang phát triển data center.
Trong vòng 5 năm qua, doanh thu bán điện cho các công ty công nghệ đã lên tới 2.2 tỷ USD, chủ yếu tăng mạnh từ năm 2022.
"Người dân sẽ là những nạn nhân chịu thiệt hại từ vấn đề này", Mark Cooper, chuyên gia kinh tế tại Viện Năng lượng và Môi trường thuộc Trường Luật Vermont cảnh báo.
Gánh thay
"Ai sử dụng thì phải tự chi trả", một cư dân giấu tên từ Upper Sandusky phát biểu với tờ New York Times (NYT).
Hiện tại, mâu thuẫn giữa các tập đoàn công nghệ và công ty điện lực đang leo thang tại nhiều bang. Tại Ohio, cơ quan quản lý đã quyết định yêu cầu các data center phải thanh toán tối thiểu 85% công suất điện đã đăng ký trong 12 năm, bất kể có sử dụng hết hay không.
Phía các công ty công nghệ phản đối mạnh mẽ, cho rằng quy định này "thiếu linh hoạt" và có thể khiến họ phải trả tiền cho nguồn điện chưa sử dụng.
Nghịch lý ở chỗ, chính các tập đoàn này đang lên kế hoạch xây thêm hàng loạt trung tâm dữ liệu mới, với quy mô lớn đến mức công ty điện lực American Electric Power ước tính cần lượng điện gấp 6 lần sản lượng hiện tại của vùng trung Ohio.
Nhiều bang như Oregon, New Jersey, Pennsylvania đang cân nhắc tạo nhóm khách hàng đặc biệt dành riêng cho data center, nhằm tách biệt chi phí giữa người dùng thông thường và những "đại gia" tiêu thụ điện khủng.
Tuy nhiên, giới công nghệ phản bác rằng cách làm này mang tính phân biệt và đi ngược lại tinh thần tự do của thị trường điện.
Theo NYT, vấn đề không chỉ nằm ở giá điện tăng mà còn ở tình trạng đầu tư thừa công suất. Nhiều dự án data center bị hoãn hoặc hủy bỏ khiến các khoản đầu tư nâng cấp hạ tầng trở thành gánh nặng cho người dân.
Ở Virginia, một dự án chậm tiến độ 4 năm đã khiến người dân phải gánh chịu hàng triệu USD cho hệ thống điện không được sử dụng trong thời gian dài, làm dấy lên làn sóng bất bình trong cộng đồng.
Các hợp đồng giữa các đại gia công nghệ và công ty điện lực chứa nhiều điều khoản bảo mật, khiến dư luận nghi ngờ rằng người dân đang phải trả giá cho những khoản nâng cấp hạ tầng.
Trong bối cảnh AI phát triển như vũ bão, vấn đề phân bổ chi phí điện năng một cách công bằng vẫn chưa được giải quyết. Liệu các cơ quan quản lý có đủ quyết tâm buộc Big Tech tự chi trả cho nhu cầu năng lượng khổng lồ của họ? Hay người dân sẽ tiếp tục chứng kiến hóa đơn điện tăng vọt dù không sử dụng các dịch vụ như ?
Một điều rõ ràng là cuộc tranh cãi về việc ai sẽ trả tiền cho sự phát triển của AI mới chỉ ở giai đoạn khởi đầu. Nếu không có sự minh bạch và cơ chế phân bổ hợp lý, cơn sốt AI sẽ tiếp tục được duy trì bằng chính túi tiền của người dân bình thường.
*Nguồn: NYT, Fortune, BI
