Buzz
Thiên tai gây cúp điện có thể khiến toàn bộ hệ thống xe điện ngừng hoạt động. Trung Quốc đã triển khai nhiều biện pháp đột phá để giải quyết thách thức này.
Trung Quốc đã khẳng định vị thế dẫn đầu không thể phủ nhận trong ngành xe điện toàn cầu, sở hữu hơn 50% lượng xe điện trên thế giới.
Câu hỏi đặt ra là làm thế nào để đảm bảo nguồn năng lượng ổn định cho phương tiện điện cả trong điều kiện bình thường lẫn khi xảy ra mất điện diện rộng do thiên tai. Đây chính là giải pháp của Trung Quốc.
Điểm yếu chí mạng của phương tiện chạy điện
Tình trạng cúp điện kéo dài do thiên tai như bão lũ có thể gây tê liệt toàn bộ hệ thống giao thông vận tải.
Trận đại hồng thủy ở Trịnh Châu tháng 7/2021 là minh chứng rõ rệt. Thảm họa này khiến hàng loạt khu vực mất điện, ảnh hưởng 1.194 cộng đồng dân cư, làm tê liệt giao thông và khiến nhiều bệnh viện rơi vào cảnh mất điện.
Thành công trong việc chuyển đổi giao thông sang điện đã tạo ra một lỗ hổng chiến lược cho Trung Quốc: Hàng triệu phương tiện phụ thuộc vào hệ thống điện lưới dễ bị thiên tai đe dọa.
Để khắc phục, một hệ thống giải pháp đa dạng đã được phát triển để vận hành độc lập với lưới điện, gồm xe sạc lưu động, trạm đổi pin kiêm kho năng lượng dự phòng và công nghệ sạc hai chiều tiên tiến.
Đáp ứng nhu cầu năng lượng khẩn cấp, ngày càng nhiều doanh nghiệp Trung Quốc cung cấp dịch vụ sạc xe di động. Họ sử dụng xe tải hoặc rơ-moóc trang bị pin dung lượng cao cùng bộ sạc nhanh DC, có thể triển khai cứu hộ khi xe điện hết pin giữa đường.
Các hãng xe điện lớn cũng tích hợp dịch vụ sạc di động. NIO - thương hiệu xe điện cao cấp - cung cấp dịch vụ 'NIO Power Mobile' qua ứng dụng, cho phép gọi xe sạc đến tận nơi với cam kết 10 phút sạc đủ đi 100km.
Hướng tới tương lai, Trung Quốc đang phát triển xe sạc tự hành (MESCV) có thể tự động tiếp cận xe gặp sự cố mà không cần tài xế, mở ra hướng đi mới trong tự động hóa cứu hộ. Đặc biệt, chúng còn có thể thành nguồn điện dự phòng cho các nhu cầu lớn hơn.
Giải pháp tình thế
Bên cạnh dịch vụ sạc lưu động, thị trường Trung Quốc còn phát triển mạnh các trạm sạc di động dân dụng từ các thương hiệu như Yoobao và Pisen - về bản chất là pin lithium dung lượng lớn tích hợp biến tần AC.
Các phiên bản nhỏ phục vụ thiết bị điện tử trong khi phiên bản lớn được quảng cáo như nguồn điện dự phòng cho xe điện, với công suất vượt 1000Wh (1kWh) và đầu ra từ 1200W trở lên.
Tuy nhiên, khả năng của chúng có hạn. Một trạm 1kWh chỉ cung cấp thêm 5-7km cho xe điện thông thường - đủ thoát khỏi tình huống nguy hiểm nhưng không đủ cho hành trình dài. Chúng đóng vai trò như 'phao cứu sinh' cuối cùng.
Điểm nổi bật là khả năng sạc lại bằng năng lượng mặt trời, mang đến giải pháp năng lượng độc lập cho chủ xe trong thời gian mất điện kéo dài khi thời tiết thuận lợi.
Tiên phong bởi NIO, công nghệ đổi pin cho phép thay thế pin cạn bằng pin đầy chỉ trong 3-5 phút, là giải pháp tình thế hiệu quả.
Tính đến 6/2024, NIO đã xây dựng hơn 2.432 trạm đổi pin tại Trung Quốc, trong đó 804 trạm dọc các tuyến cao tốc chính, tạo mạng lưới toàn diện giảm bớt lo lắng về quãng đường cho hành trình dài.
Đáng chú ý, mỗi trạm đổi pin thực chất là kho lưu trữ năng lượng độc lập. Với 23 pin đầy (mỗi pin 75-100kWh), một trạm chứa 1.7-2.3MWh năng lượng sẵn sàng hoạt động, đảm bảo dịch vụ tiếp tục ngay cả khi mất điện.
Các trạm này còn được thiết kế để ổn định lưới điện, có thể tích trữ năng lượng giá rẻ ngoài giờ cao điểm và cung cấp ngược lại lưới điện khi cần thiết.
NIO đã hợp tác với State Grid (Tập đoàn Lưới điện Nhà nước Trung Quốc) triển khai tính năng điều tiết lưới điện thông qua các trạm đổi pin. Các trạm thế hệ mới đang được trang bị hệ thống năng lượng mặt trời và nguồn điện dự phòng, nâng cao khả năng hoạt động độc lập.
Nhược điểm chính của giải pháp đổi pin là thiếu chuẩn hóa. Pin NIO chỉ tương thích với xe NIO, tạo ra hệ sinh thái riêng. Dù NIO đã mở cửa cho các hãng như Geely và Chery, việc áp dụng đại trà đòi hỏi sự thống nhất toàn ngành về tiêu chuẩn pin.
Công nghệ của tương lai
Công nghệ Vehicle-to-Everything (V2X) bao gồm V2L và V2G đang biến xe điện từ phương tiện giao thông thành thành phần năng lượng di động tích cực trong hệ sinh thái năng lượng.
V2L cho phép xe điện trở thành nguồn điện di động, cung cấp điện xoay chiều (AC) qua bộ chuyển đổi kết nối cổng sạc, giúp cấp điện cho thiết bị gia dụng hoặc cả ngôi nhà khi mất điện.
Tính năng này ngày càng phổ biến trên xe điện Trung Quốc. Các hãng như BYD (Atto 3, Dolphin, Tang, Atto 2) và Xpeng (G3i, G7, P5) đều trang bị V2L với công suất từ 3.3kW đến 6kW.
Công suất này đủ vận hành thiết bị thiết yếu như tủ lạnh, đèn hay máy y tế. Trong thiên tai, đội xe V2L trở thành mạng lưới phát điện phân tán, cung cấp năng lượng cho khu trú ẩn, thiết bị liên lạc và hộ gia đình, nâng cao khả năng phục hồi cộng đồng.
Công nghệ V2G phát triển từ V2L, cho phép trao đổi năng lượng hai chiều giữa xe điện và lưới điện. Trung Quốc coi đây là nền tảng chiến lược năng lượng tương lai, với tầm nhìn biến tổng dung lượng pin hàng triệu xe thành 'nhà máy điện ảo' khổng lồ ổn định lưới điện quốc gia.
