Buzz
Tại một khu vực rộng khoảng 12.000 m² ở thành phố Vũ Hán, các kỹ sư trẻ Trung Quốc dành cả ngày để huấn luyện những robot hình người thực hiện những công việc hàng ngày.
Tại cơ sở này, rộng khoảng 12.000 m² ở thành phố Vũ Hán, các kỹ sư trẻ đang huấn luyện robot hình người làm những công việc đơn giản như phục vụ bánh bao, lau dọn bàn, dọn phòng và gấp quần áo.
Mỗi chuyển động của robot trong phòng thí nghiệm trị giá 200 triệu nhân dân tệ (khoảng 29 triệu USD) đều được ghi lại chi tiết bằng camera và cảm biến. Từ cách cánh tay vươn ra, góc xoay của khớp cho đến lực tác động khi cầm nắm đồ vật, tất cả dữ liệu đều được thu thập để huấn luyện AI.
Trung tâm Đổi mới Robot Hình người Hồ Bắc là một trong nhiều ‘vườn ươm đào tạo robot’ do nhà nước Trung Quốc tài trợ, mọc lên khắp đất nước. Mạng lưới này nhắm đến việc xây dựng kho dữ liệu khổng lồ dành riêng cho robot, thúc đẩy ngành robot hình người - lĩnh vực mà Bắc Kinh coi là công nghệ chiến lược trong tương lai.
“Chúng tôi giống như những giáo viên, còn robot là học sinh,” Zhang Jia, một quản lý chương trình 21 tuổi tại trung tâm, chia sẻ. “Con người chỉ cần học một vài lần là hiểu. Nhưng với robot, một hành động phải được lặp lại hàng trăm, hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn lần.”
Cuộc đua dữ liệu cho robot
Việc thu thập và tích lũy dữ liệu được xem là yếu tố quan trọng giúp robot ra khỏi phòng thí nghiệm và ứng dụng vào thực tế. Trong kế hoạch 5 năm 2026–2030, Trung Quốc đã đưa ‘trí tuệ hiện thân’ – tức AI kết hợp với robot vật lý – vào danh sách sáu ngành công nghiệp tương lai cần phát triển.
Theo kế hoạch này, các trung tâm huấn luyện, mô hình AI và hệ thống phần cứng mới sẽ được phát triển để thúc đẩy việc triển khai robot hình người trên diện rộng.
Các chuyên gia cho rằng một trong những thách thức lớn nhất hiện nay trong ngành robot là thiếu dữ liệu huấn luyện chuyên biệt. Trong khi các mô hình AI như hay DeepSeek được huấn luyện bằng hàng tỷ đoạn văn bản từ internet, dữ liệu về chuyển động vật lý của robot lại rất khan hiếm.
Để giải quyết vấn đề này, các công ty ở Mỹ và Trung Quốc đang thử nghiệm nhiều phương pháp khác nhau. Tesla đã sử dụng video ghi lại các thao tác của con người để huấn luyện robot Optimus, còn startup 1X Technologies tại Thung lũng Silicon dự định đưa robot vào các gia đình và cho phép con người điều khiển từ xa trong quá trình robot học hỏi.
Tại Trung Quốc, chính quyền địa phương đang đầu tư mạnh vào các trung tâm dữ liệu robot. Từ thành phố công nghệ Hàng Châu đến Miên Dương, nhiều địa phương đã xây dựng các ‘nông trại robot’ để thu thập dữ liệu và phát triển ngành công nghiệp mới. Tỉnh Hồ Bắc đã thành lập quỹ nhà nước trị giá 10 tỷ nhân dân tệ dành riêng cho robot hình người.
Theo Jay Huang, trưởng bộ phận công nghệ công nghiệp châu Á của Bernstein Research, cách tiếp cận này chứng tỏ Trung Quốc đang ngày càng chủ động hỗ trợ các ngành công nghiệp mới nổi.
‘Nhờ sự hỗ trợ từ chính phủ, dữ liệu có thể được chia sẻ trong toàn ngành, giúp các công ty đi theo một hướng chung và đẩy nhanh tốc độ phát triển công nghệ,’ ông cho biết.
Huấn luyện robot như dạy học sinh
Tại phòng thí nghiệm ở Vũ Hán, Zhang giám sát 70 huấn luyện viên trẻ, mỗi người làm việc theo ca 8 giờ để huấn luyện 46 robot. Họ sử dụng thiết bị điều khiển từ xa hoặc bộ điều khiển gắn cảm biến để yêu cầu robot lặp lại các động tác giống nhau nhiều lần.
Ở khu vực khác, các nhân viên liên tục xem lại video từ hệ thống camera và gắn nhãn cho từng chuyển động như ‘xoay trái’, ‘duỗi tay’ hay ‘nhặt vật’. Theo Zhang, trung tâm này có thể tạo ra khoảng 100 giờ dữ liệu sử dụng được mỗi ngày.
Những dữ liệu này, bao gồm video, thông tin về vị trí, vận tốc và lực tác động lên từng bộ phận của robot, sau đó được đưa vào các mô hình AI chuyên biệt, thường được gọi trong ngành là mô hình ‘thị giác - ngôn ngữ - hành động’. Mục tiêu là giúp robot học được các kỹ năng tổng quát, ví dụ như tự nhặt một chai nước mà không cần lập trình từng bước.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng con đường phía trước vẫn còn nhiều thử thách.
Theo Zhao Xiang, đồng sáng lập startup Motphys - đơn vị phát triển nền tảng mô phỏng robot – việc thu thập dữ liệu quy mô lớn là nhiệm vụ rất tốn kém. Một bước đột phá trong trí tuệ robot có thể đòi hỏi hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ giờ dữ liệu.
Một vấn đề khác là khả năng tái sử dụng dữ liệu giữa các loại robot khác nhau. Dữ liệu thu thập từ một robot hiện vẫn chưa thể áp dụng dễ dàng cho robot có phần cứng khác, trong khi thiết kế robot lại thay đổi rất nhanh.
Dù vậy, những bước tiến ban đầu đã xuất hiện. Các mô hình robot của Google DeepMind gần đây cho thấy khả năng chuyển giao một số kỹ năng giữa các nền tảng robot khác nhau.
Lợi ích trước mắt cho ngành robot Trung Quốc
Ngay cả khi hiệu quả công nghệ chưa rõ ràng, chiến lược này vẫn mang lại một lợi ích rõ rệt: tạo ra nhu cầu lớn cho các nhà sản xuất robot trong nước.
Trung tâm Vũ Hán đã mua hàng chục robot từ công ty AgiBot tại Thượng Hải với giá khoảng 350.000 nhân dân tệ mỗi chiếc. Theo ước tính của Bernstein, khoảng 20% trong số hơn 20.000 robot hình người được bán tại Trung Quốc trong năm ngoái đã được các trung tâm thu thập dữ liệu mua.
Tại một trung tâm khác mà phóng viên Financial Times từng ghé thăm, một dãy robot hình người đứng bất động trong đại sảnh rộng lớn. Một nhân viên đã giải thích với nụ cười:
‘Những con robot đó không dùng để thu thập dữ liệu. Chúng chỉ dùng để biểu diễn mỗi khi quan chức tới thăm.’
Theo: Financial Times
