Buzz
Chính sự tự mãn và thiếu nhìn xa trông rộng đã đẩy BlackBerry vào vực thẳm khó gượng dậy.
NY Post tiết lộ Gen Z đang có xu hướng quay về với những thiết bị đơn giản chỉ để nghe gọi, giảm bớt sự lệ thuộc vào mạng xã hội - trào lưu mang tên Dumbphone. Đáng chú ý, BlackBerry trở thành món đồ được săn lùng nhiều nhất trong cộng đồng này.
Hàng loạt video trên TikTok với từ khóa 'Blackberry' cho thấy giới trẻ đang săn lùng các phiên bản cũ trên eBay hoặc đào lại từ kho đồ cũ gia đình, sau đó tự tay trang trí bằng phụ kiện bắt mắt. Fast Company ghi nhận hashtag #blackberry đạt 125.000 bài đăng, nổi bật với các dòng Classic Q20, Bold 9900 và Curve.
'Mọi thứ cứ như một vòng tuần hoàn', TikToker Notchonnie chia sẻ khi khoe bộ sưu tập khủng. 'Tôi quá mệt mỏi với Apple đến mức sẵn sàng đánh đổi tất cả chỉ để sở hữu lại chiếc BlackBerry'.
Cơn sốt BlackBerry khiến nhiều người không khỏi bồi hồi nhớ lại và đặt dấu hỏi về sự biến mất đầy đau đớn của huyền thoại công nghệ một thời. Chỉ trong khoảng thời gian ngắn ngủi, từ vị thế dẫn đầu, BlackBerry đã hoàn toàn chìm vào quên lãng.
Ra mắt năm 1999 bởi Research In Motion (RIM), BlackBerry được định vị là thiết bị di động cao cấp dành cho giới doanh nhân. Khác biệt hoàn toàn với các sản phẩm cùng thời, nó sở hữu khả năng gửi email tức thì, bàn phím vật lý tối ưu và hệ thống bảo mật vượt trội.
Trong mắt giới doanh nhân, chính khách và truyền thông quốc tế, BlackBerry từng là biểu tượng của đẳng cấp chuyên nghiệp. Cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama thậm chí phải đấu tranh để được giữ lại BlackBerry khi nhậm chức, và chỉ đồng ý khi được cấp một phiên bản đặc biệt với độ bảo mật cao. Đến năm 2011, thương hiệu này đạt đỉnh cao với 20% thị phần smartphone toàn cầu, phủ sóng 80 triệu người dùng, đặc biệt mạnh tại Bắc Mỹ, Trung Đông và châu Phi.
Không chỉ giới doanh nhân, giới trẻ cũng phát cuồng vì BlackBerry nhờ tính năng BBM (BlackBerry Messenger) - ứng dụng nhắn tin miễn phí độc quyền giữa các thiết bị cùng hệ điều hành. BBM nhanh chóng trở thành mạng xã hội thu nhỏ, thách thức cả dịch vụ SMS truyền thống và các nền tảng nhắn tin mới nổi như WhatsApp.
Thảm họa của BlackBerry bắt nguồn từ chính sự tự mãn thái quá. Khi iPhone ra mắt năm 2007, nhiều lãnh đạo cấp cao của RIM đã bật cười chế nhạo. Họ cho rằng một thiết bị không có bàn phím vật lý, chỉ dựa vào màn hình cảm ứng sẽ không bao giờ đáp ứng được nhu cầu công việc nghiêm túc. Ngay cả những hạn chế rõ ràng của iPhone như pin yếu, mạng 2G hay tình trạng nghẽn mạng AT&T cũng không khiến RIM lo ngại.
'Nó không thể nào đe dọa được thị trường cốt lõi của chúng ta. Thiếu bảo mật, pin kém, bàn phím ảo thì thật thảm hại' - Larry Conlee, phó tướng của Lazaridis thời đó khẳng định một cách đầy tự tin.
Nhưng iPhone đã viết lại hoàn toàn luật chơi. Apple không đơn thuần bán điện thoại, họ cung cấp cả một hệ sinh thái hoàn chỉnh với App Store, iTunes, Safari cùng trải nghiệm người dùng vượt trội. Trong khi đó, BlackBerry vẫn khư khư bám lấy triết lý cũ: đề cao bàn phím vật lý, hệ điều hành khó dùng và từ chối mở rộng kho ứng dụng App World.
Chính sự bảo thủ này đã đẩy BlackBerry vào vị thế tụt hậu không thể cứu vãn. Dù sau này RIM cố gắng tung ra các mẫu cảm ứng như Storm hay Torch, thị trường vẫn đáp ứng lạnh nhạt do trải nghiệm cảm ứng quá kém cỏi so với iOS và Android.
Năm 2013, BlackBerry 10 được ra mắt như phao cứu sinh cuối cùng. Dù hệ điều hành này có nhiều cải tiến đáng kể, nó vẫn thiếu vắng hàng loạt ứng dụng quan trọng như Instagram, YouTube hay Google Maps. Điều này khiến người dùng ngần ngại chuyển đổi, còn nhà phát triển thì không mặn mà với một nền tảng có quá ít người dùng.
Năm đó, RIM quyết định đổi tên thành BlackBerry Limited nhằm tái định hình hình ảnh thương hiệu. Hãng cũng cho ra mắt mẫu Passport với thiết kế vuông vức độc đáo, nhưng bị chỉ trích vì cồng kềnh và tương thích ứng dụng kém. Mọi cố gắng đổi mới dường như đã quá trễ.
Quý đầu năm 2014, BlackBerry thua lỗ 84 triệu USD khiến cổ phiếu lao dốc 30% ngay sau báo cáo. Đến quý IV/2016, trong tổng số 432 triệu smartphone bán ra toàn cầu, BlackBerry chỉ chiếm vỏn vẹn 208.000 máy. Thị phần từ mức 20% năm 2011 giờ chỉ còn chưa tới 1%.
Những năm tiếp theo, hãng chỉ lác đác ra mắt vài mẫu máy chạy Android hợp tác với TCL nhưng không gây được tiếng vang. Năm 2020, TCL tuyên bố dừng sản xuất điện thoại BlackBerry. Tháng 1/2022, BlackBerry chính thức khai tử dịch vụ hỗ trợ cho các dòng máy cũ, khép lại chương huy hoàng một thời.
BlackBerry không hề mù quáng trước xu hướng, nhưng đánh giá thấp tốc độ thay đổi chóng mặt của thị trường. Họ tin tưởng mù quáng vào lòng trung thành của khách hàng sẽ bất chấp sức hút từ màn hình cảm ứng rộng của iPhone và đối thủ.
Hiện nay, dù đã rút lui khỏi thị trường di động, BlackBerry vẫn tồn tại nhờ chuyển hướng sang lĩnh vực phần mềm bảo mật và giải pháp cho xe thông minh (nền tảng QNX). Đến năm 2024, hơn 235 triệu xe hơi toàn cầu đang sử dụng phần mềm của BlackBerry cho hệ thống giải trí và an toàn.
Nguồn tham khảo: The NY Times, WSJ
