'Bộ lọc sắc đẹp' khiến giới trẻ cảm thấy thiếu tự tin

TP - Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng ngày càng có nhiều bạn trẻ cảm thấy tự ti về ngoại hình của mình do sự thay đổi không ngừng của các bộ lọc, biến khuôn mặt họ giống như đã trải qua phẫu thuật thẩm mỹ.

Chỉ với một lần bấm vào bộ lọc “Glossy Babe”, khuôn mặt của cô gái tuổi teen sẽ trở nên dài hơn, mũi thon gọn hơn và tàn nhang nhẹ nhàng phủ trên má. Khi áp dụng bộ lọc “Glow Makeup”, mọi khuyết điểm trên da được xóa bỏ, môi trở nên căng mọng và lông mi dài vượt ngoài khả năng trang điểm. Sau đó, khi bấm lần thứ ba, khuôn mặt cô trở lại với hình ảnh thật.

Hàng triệu người hiện nay đang sử dụng các bộ lọc sắc đẹp để thay đổi diện mạo của mình trên các nền tảng như Snapchat, Instagram và TikTok. Mới đây, TikTok đã thông báo về những hạn chế mới đối với quyền truy cập của trẻ em toàn cầu đối với các bộ lọc giả lập tác động của phẫu thuật thẩm mỹ.

Quy định mới này được đưa ra sau khi tiến hành khảo sát với sự tham gia của gần 200 thanh thiếu niên và phụ huynh từ Anh, Mỹ và một số quốc gia khác, kết quả cho thấy rằng các bạn nữ thường “dễ bị cảm thấy tự ti” khi sử dụng mạng xã hội.

Sự lo ngại về ảnh hưởng của công nghệ đối với sức khỏe tinh thần ngày càng gia tăng và đây là vấn đề nghiêm trọng: riêng TikTok đã có khoảng 1 tỷ người dùng. Một nghiên cứu sắp tới của giáo sư Sonia Livingstone, chuyên gia tâm lý xã hội tại Trường Kinh tế London (Anh), cho rằng áp lực xã hội từ những hình ảnh đã qua chỉnh sửa trên mạng xã hội thậm chí có thể gây hại cho sức khỏe tâm lý hơn cả khi chứng kiến các hành vi bạo lực.

Hàng trăm triệu người hiện nay đang sử dụng bộ lọc làm đẹp hàng ngày, với những tính năng như tạo dáng lại mũi, làm trắng răng và làm mắt to hơn. Tiến sĩ Claire Pescott, giảng viên tại Đại học South Wales (Xứ Wales), người đã nghiên cứu trẻ em từ 10 đến 11 tuổi, cho biết tác động của việc so sánh trên mạng xã hội là điều rất đáng lo ngại. Trong nghiên cứu của mình, một em bé không hài lòng với vẻ ngoài của mình đã thốt lên: “Mình ước gì mình đang đeo bộ lọc ngay lúc này”

“Giáo dục nên tập trung vào việc sử dụng Internet một cách an toàn, tránh bị lừa đảo hoặc lợi dụng. Tuy nhiên, thực tế là mối nguy hiểm tiềm ẩn lại đến từ chính trong chúng ta. Việc so sánh bản thân với người khác gây ảnh hưởng sâu sắc đến cảm xúc của chúng ta,” bà chia sẻ.

Mặc dù vậy, một số người lại phản đối các hạn chế về hiệu ứng làm đẹp, bởi họ coi đó là một phần trong bản sắc trực tuyến của mình. Olga Isupova, một nghệ sĩ người Nga hiện đang sống tại Hy Lạp và chuyên thiết kế bộ lọc, cho rằng các quy định này là “vô lý”. Cô cho biết thêm rằng, việc sở hữu một khuôn mặt thứ hai là điều cần thiết trong thế giới kỹ thuật số ngày nay.

“Mọi người có thể sống một cuộc sống bình thường ngoài đời, nhưng trên mạng, cuộc sống đó sẽ khác. Đó là lý do chúng ta cần một khuôn mặt chỉnh sửa cho các tài khoản truyền thông xã hội của mình. Đối với nhiều người, mạng xã hội không chỉ để giải trí mà còn là nơi giúp họ nâng cao cuộc sống, kiếm tiền cho tương lai,” cô nói.

Việc TikTok giới hạn độ tuổi trên một số bộ lọc làm đẹp có thể sẽ không giải quyết triệt để vấn đề. Theo Ofcom, cơ quan quản lý truyền thông Anh, một trong năm người từ 8 đến 16 tuổi khai gian tuổi để nói rằng họ đã trên 18 tuổi. Các quy định thắt chặt về xác minh độ tuổi sẽ chỉ có hiệu lực vào năm sau.

Đã có nhiều nghiên cứu chỉ ra các rủi ro của bộ lọc làm đẹp đối với thanh thiếu niên. Một nghiên cứu nhỏ tháng trước về các nữ sinh sử dụng Snapchat tại Delhi (Ấn Độ) phát hiện rằng hầu hết các em cảm thấy thiếu tự tin và bất lực khi so sánh vẻ ngoài tự nhiên của mình với những hình ảnh đã qua chỉnh sửa. Một cuộc khảo sát năm 2022 về hơn 300 thanh thiếu niên Bỉ cho thấy việc sử dụng bộ lọc khuôn mặt khiến họ cân nhắc đến phẫu thuật thẩm mỹ.

“Một số trẻ em có sức mạnh tinh thần và khước từ những hình ảnh đó, nhưng những em dễ tổn thương lại thường cảm thấy tồi tệ khi tiếp xúc với chúng. Chúng tôi có nhiều bằng chứng cho thấy rằng các bé gái tuổi teen dễ cảm thấy thiếu tự tin về ngoại hình của mình,” bà Livingstone chia sẻ.

Ông Jeremy Bailenson, giám đốc sáng lập phòng thí nghiệm tương tác ảo tại Đại học Stanford (Mỹ), cho biết rằng hậu quả xã hội và tâm lý từ việc sử dụng các bộ lọc làm đẹp quá mức hiện nay cần được nghiên cứu thêm. “Cần phải có sự cân bằng giữa việc thiết lập quy định và mối quan tâm về sức khỏe. Những thay đổi nhỏ về hình ảnh đại diện cũng có thể trở thành công cụ mà chúng ta quá phụ thuộc vào, như tính năng 'làm đẹp' trên Zoom và các nền tảng trực tuyến khác,” ông nói.

Meta, công ty sở hữu Instagram, cho biết họ đang phải đi trên một ranh giới mong manh giữa việc bảo vệ sự an toàn và quyền tự do thể hiện cá nhân với các bộ lọc của mình. Họ đã tham khảo ý kiến từ các chuyên gia về sức khỏe tâm lý và đã cấm các bộ lọc khuyến khích phẫu thuật thẩm mỹ trực tiếp, chẳng hạn như chiếu các đường phẫu thuật lên mặt người dùng hoặc quảng cáo các quy trình thẩm mỹ.

Trong khi đó, TikTok cho biết họ phân biệt rõ ràng giữa các bộ lọc tạo hình như bộ lọc tai động vật và các bộ lọc thay đổi ngoại hình, đồng thời họ nhận thấy thanh thiếu niên và phụ huynh đã bày tỏ mối lo ngại về các hiệu ứng làm đẹp. Họ cam kết sẽ nâng cao nhận thức cho các nhà thiết kế bộ lọc về những tác động không mong muốn mà một số hiệu ứng có thể gây ra.”