Buzz
Mặc dù mối lo ngại về bong bóng AI chưa thành sự thật, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ này lại đang tạo ra những biến động lớn trong ngành phần mềm truyền thống.
Thị trường chứng khoán Mỹ đang chứng kiến một nghịch lý lớn: trong khi cổ phiếu của các công ty liên quan đến trí tuệ nhân tạo tiếp tục đạt đỉnh, thì ngành phần mềm, một trụ cột của nền kinh tế số, lại chịu áp lực bán tháo. Làn sóng này được khởi xướng bởi Anthropic, một công ty AI non trẻ nhưng đã khiến nhà đầu tư đặt ra câu hỏi về tương lai của phần mềm truyền thống.
Sự lao dốc của cổ phiếu ngành phần mềm tại Mỹ bắt đầu khi Anthropic ra mắt loạt công cụ mới cho tác nhân AI Claude 'Cowork', có khả năng tự động hóa các quy trình chuyên môn phức tạp như pháp lý, bán hàng, marketing và phân tích dữ liệu.
Các tính năng mới này gần như giống hệt các sản phẩm chủ chốt mà nhiều công ty phần mềm và nhà cung cấp dữ liệu đã bán cho khách hàng doanh nghiệp suốt nhiều năm qua, khiến nhiều người lo ngại rằng AI sẽ làm suy yếu mô hình kinh doanh truyền thống của họ.
Chỉ số S&P 500 Software & Services đã mất hơn 20% giá trị từ đầu năm, và giảm gần 13% trong chỉ 5 phiên giao dịch gần đây. Điều đáng chú ý là trong khi chỉ số S&P 500 chung vẫn duy trì đỉnh cao lịch sử, thì sự sụt giảm này chỉ tập trung vào ngành phần mềm, cho thấy lo ngại không phải là vấn đề toàn thị trường mà chỉ riêng với phần mềm.
Áp lực bán tháo lan rộng trên diện rộng. Tại Mỹ, cổ phiếu của các công ty như Thomson Reuters, Salesforce, Adobe, Intuit và CrowdStrike đều giảm mạnh. Trong đó, Thomson Reuters, công ty mẹ của Reuters News, bị ảnh hưởng nặng nề do nhà đầu tư lo ngại AI có thể đe dọa mảng pháp lý cốt lõi của hãng.
Không chỉ các công ty phần mềm, mà ngay cả các công ty tín dụng tư nhân có khoản đầu tư lớn vào lĩnh vực này cũng chứng kiến cổ phiếu lao dốc, phản ánh lo ngại rằng sự gián đoạn do AI có thể ảnh hưởng đến toàn bộ hệ sinh thái tài chính gắn với ngành phần mềm.
Các chuyên gia phân tích cho rằng phản ứng của thị trường phản ánh nỗi sợ rằng AI sẽ làm suy yếu quyền định giá, nền tảng lợi nhuận của ngành phần mềm, khi các tác nhân AI đang tự động hóa những công việc mà trước đây được bán dưới dạng giấy phép hoặc thuê bao. Trong bối cảnh này, nhà đầu tư đang vội vã điều chỉnh danh mục đầu tư trước khi kịp đánh giá tác động dài hạn.
Chưa phải ngày tận thế
Tuy nhiên, không phải tất cả các ý kiến đều cho rằng đây là dấu hiệu của một “ngày tận thế” đối với ngành phần mềm. Một số lãnh đạo công nghệ và chuyên gia phân tích cho rằng thị trường đang phản ứng thái quá.
CEO NVIDIA, ông Jensen Huang, công khai bác bỏ quan điểm cho rằng AI sẽ thay thế ngành phần mềm, gọi đó là “phi lý” và cho rằng thời gian sẽ chứng minh điều ngược lại. Ông lập luận rằng AI nhiều khả năng sẽ dựa vào và mở rộng các công cụ phần mềm hiện có, thay vì thay thế chúng.
Quan điểm này cũng được lãnh đạo ARM Holdings và một số công ty chứng khoán đồng tình, cho rằng việc ứng dụng AI trong doanh nghiệp hiện vẫn ở giai đoạn đầu và khó có thể khiến các tập đoàn lớn từ bỏ khoản đầu tư hạ tầng phần mềm khổng lồ đã tích lũy suốt nhiều thập kỷ. Theo quan điểm này, làn sóng bán tháo gần đây chủ yếu mang tính tâm lý, chứ không phản ánh sự thay đổi cấu trúc ngay lập tức.
Mặc dù vậy, ngay cả những đánh giá thận trọng cũng thừa nhận rằng ngành phần mềm đang phải đối mặt với áp lực thực sự. Một số hãng nghiên cứu cho rằng AI có thể dẫn đến sự 'tự ăn mòn' bên trong ngành, khi các quy trình AI thay thế một phần các sản phẩm SaaS truyền thống, từ đó tác động đến biên lợi nhuận và mức định giá mà thị trường sẵn sàng chấp nhận. Trong kịch bản này, không phải tất cả các công ty phần mềm đều bị ảnh hưởng như nhau.
Các nhà phân tích cho rằng những công ty sở hữu dữ liệu chuyên sâu và đóng vai trò thiết yếu trong hoạt động của khách hàng doanh nghiệp – như các hệ thống xử lý nghiệp vụ trọng yếu – sẽ có khả năng tồn tại cạnh tranh với AI tốt hơn, thay vì bị thay thế hoàn toàn. Ngược lại, những nhà cung cấp phần mềm có tính chất chức năng hẹp hoặc dễ bị sao chép sẽ phải đối mặt với áp lực lớn hơn.
Đáng chú ý là đợt bán tháo xảy ra trong bối cảnh cổ phiếu của các công ty AI cốt lõi như Nvidia và các 'hyperscaler' vẫn tiếp tục tăng mạnh, kéo thị trường chứng khoán Mỹ lên mức cao kỷ lục. Sự tương phản này khiến một số cơ quan quản lý và nhà hoạch định chính sách cảnh báo về nguy cơ bong bóng AI, mặc dù nỗi sợ hiện tại chủ yếu tập trung vào việc AI có thể làm tổn hại những ngành vốn tưởng chừng sẽ được hưởng lợi từ nó.
Hiện tại, bức tranh toàn cảnh vẫn còn khá mơ hồ. Bong bóng AI, nếu có, dường như vẫn chưa vỡ. Tuy nhiên, đối với ngành công nghiệp phần mềm, chỉ riêng việc AI có thể làm lung lay mô hình kinh doanh đã đủ khiến thị trường phải đánh giá lại toàn bộ lĩnh vực – một quá trình có thể sẽ kéo dài và đầy biến động.
