Buzz
VTV.vn - Không chỉ là những phỏng đoán mơ hồ về tương lai, mà các dữ liệu thực tế cho thấy sự xuất hiện của đã mang đến sự thay đổi rõ rệt cho thị trường lao động.
Những cảnh báo về AI thay thế con người từng bị xem là những lời nói quá, nhưng giờ đây dữ liệu mới nhất cho thấy điều đó không còn là tương lai mà đang diễn ra ngay trong các công ty. Từ các startup công nghệ đến các tập đoàn toàn cầu, một cuộc cách mạng không tiếng động đang diễn ra nhanh chóng hơn những gì ai cũng tưởng tượng.
Vào tháng 3 vừa qua, CEO của Shopify đã khiến mọi người bất ngờ với một quy định mới: trước khi yêu cầu tuyển dụng thêm nhân sự, các quản lý phải chứng minh rằng AI không thể làm công việc đó tốt hơn con người. Chỉ sau vài tuần, CEO của Duolingo còn tuyên bố rằng công ty sẽ loại bỏ dần các nhà thầu phụ và thay thế bằng AI hoàn toàn. Đây không chỉ là chiến lược marketing mà thực sự phản ánh một xu hướng lan rộng trong ngành công nghệ.
Để kiểm chứng những thông tin này có đúng hay không, Revelio Labs - một công ty nghiên cứu dữ liệu nhân sự - đã thực hiện một nghiên cứu quy mô lớn về các bài đăng tuyển dụng. Kết quả rất bất ngờ: trong ba năm qua, tỷ lệ các công việc mà AI có thể đảm nhận trong các bài tuyển dụng đã giảm 19%. Điều này không có nghĩa là AI kém hiệu quả hơn, mà là các công ty đang tuyển dụng ít nhân sự hơn ở những vị trí mà AI có thể thay thế.
Một phân tích sâu hơn chỉ ra sự khác biệt rõ rệt giữa các loại công việc. Kể từ khi ra mắt vào cuối năm 2022, tuyển dụng đã giảm trên toàn bộ thị trường lao động, nhưng mức giảm ở các vị trí có thể thay thế bằng AI lại cao hơn 6% so với các công việc khó có thể thay thế.
Biểu đồ cho thấy, kể từ khi xuất hiện, thị trường lao động đã chứng kiến sự suy giảm trong tuyển dụng, với sự phân chia rõ rệt giữa các công việc dễ bị ảnh hưởng bởi AI (High Exposure) và các công việc ít bị ảnh hưởng bởi AI (Low Exposure).
Cụ thể, những vị trí như quản trị cơ sở dữ liệu, chuyên viên IT, bảo mật thông tin và kỹ sư dữ liệu đang chứng kiến sự suy giảm mạnh mẽ trong tuyển dụng. Ngược lại, các công việc yêu cầu sự hiện diện trực tiếp như quản lý nhà hàng, thợ máy, hay giám sát công trường vẫn duy trì được mức độ ổn định nhất định.
Ảnh hưởng này không chỉ tồn tại trong các nghiên cứu lý thuyết. Các nghiên cứu từ Đại học Washington và New York đã theo dõi nhóm freelancer trong lĩnh vực viết lách - một nhóm dễ bị tổn thương bởi AI tạo nội dung. Kết quả cho thấy sau khi ra đời, số lượng công việc trên Upwork đã giảm 2% và thu nhập hàng tháng giảm 5,2%. Dù con số này có vẻ không lớn, nhưng trong vài tháng đầu tiên, nó đã chỉ ra một xu hướng đáng lo ngại đối với lực lượng lao động tri thức.
Các công việc bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi AI
Câu chuyện của Klarna, công ty fintech Thụy Điển, là một ví dụ điển hình cho sự phức tạp của quá trình chuyển đổi này. Năm ngoái, công ty đã tự hào tuyên bố rằng trợ lý AI của họ có thể thay thế công việc của 700 nhân viên và đã thông báo 'đóng băng' việc tuyển dụng nhân sự.
Tuy nhiên, chỉ vài tháng sau, CEO Sebastian Siemiatkowski đã phải thừa nhận rằng việc cắt giảm nhân sự quá nhanh khiến chất lượng dịch vụ bị giảm sút. Công ty phải quay lại tuyển dụng nhân viên, với lời thừa nhận rằng "luôn cần có con người" trong quy trình phục vụ khách hàng.
Dù phải điều chỉnh chiến lược, Siemiatkowski vẫn dự đoán rằng công ty sẽ tiếp tục giảm 500 nhân viên trong năm tới thông qua việc nghỉ việc tự nhiên. Quan trọng hơn, ông khẳng định rằng khi công nghệ AI phát triển đủ mạnh - điều mà ông tin sẽ xảy ra trong vòng 12 tháng tới - quá trình cắt giảm nhân sự sẽ diễn ra nhanh hơn.
Thậm chí, AI đã bắt đầu thay thế con người trong công việc tuyển dụng
Thực tế này phản ánh một quan điểm chung trong giới lãnh đạo công nghệ: họ có một 'niềm tin gần như tôn thờ' vào việc giảm thiểu nhân sự. Lý do rất dễ hiểu - AI không biết mệt, không cần nghỉ phép, không bị căng thẳng hay thiếu động lực. Bên cạnh đó, các công cụ AI ngày càng tiến bộ từng tháng, khiến việc thay thế con người trở nên khả thi hơn bao giờ hết.
Điều đáng lo ngại không phải là AI đang dần thay thế con người, mà là tốc độ quá trình này đang diễn ra nhanh hơn khả năng thích ứng của xã hội. Khác với những cuộc cách mạng công nghiệp trước, kéo dài hàng thập kỷ, cuộc cách mạng AI đang rút ngắn thời gian thích ứng xuống chỉ còn vài năm.
Hệ quả là hàng triệu lao động tri thức - những người từng nghĩ mình an toàn trước tự động hóa - giờ đây phải đối mặt với một thực tế mà họ chưa từng tưởng tượng: AI không chỉ có thể thay thế công việc của họ, mà còn có thể làm tốt hơn và với chi phí thấp hơn.
