Chân dung người sáng lập TikTok ít được biết đến: Chàng kỹ sư vô danh tạo nên startup tỷ đô

Thành công của TikTok không chỉ tạo ra một thế hệ ngôi sao mạng xã hội mà còn đưa một tỉ phú vào giới công nghệ.

ByteDance nổi tiếng nhất với ứng dụng TikTok (có phiên bản tại Trung Quốc là Douyin), được ra mắt vào năm 2016. TikTok nhanh chóng trở thành một trong những nền tảng mạng xã hội phổ biến nhất toàn cầu, thu hút hơn một tỷ người dùng hoạt động hàng tháng.

Đằng sau thành công ấn tượng của TikTok là một tập đoàn công nghệ hàng đầu Trung Quốc, và người đóng vai trò quyết định trong đó chính là Zhang Yiming (Trương Nhất Minh). Với tài sản lên đến 49,3 tỷ USD, Zhang Yiming đã trở thành người đàn ông giàu nhất Trung Quốc vào năm 2024.

Khởi đầu là một kỹ sư bình thường

Zhang Yiming sinh năm 1983 tại Phúc Kiến, Trung Quốc, trong một gia đình công chức. Tên đệm của ông có ý nghĩa "làm mọi người ngạc nhiên ngay từ lần đầu tiên." Tuy nhiên, để có được thành công như ngày hôm nay, Zhang đã phải vượt qua không ít thử thách trong suốt hành trình phát triển.

Tuổi thơ của Zhang gắn liền với những cuộc trò chuyện với cha mẹ về các xu hướng công nghệ mới và tầm quan trọng của đổi mới sáng tạo. Vào thời điểm đó, Trung Quốc đang trong giai đoạn cải cách kinh tế và xã hội (1979 – 1991), và Phúc Kiến, quê hương của Zhang, là một trong những khu vực đầu tiên mở cửa với thế giới.

Việc trưởng thành trong thời kỳ chuyển mình của đất nước đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến tư duy của Zhang. Cũng như nhiều doanh nhân khác, Zhang bắt đầu từ những công việc nhỏ bé, phải trải qua nhiều thất bại trước khi đạt được thành công lớn.

Năm 2001, Zhang Yiming thi đỗ ngành Vi điện tử tại Đại học Nam Khai, một trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục Trung Quốc ở Thiên Tân. Tuy nhiên, vì không tìm thấy đam mê và phải đối mặt với thất bại trong quá trình thực hành, anh quyết định chuyển sang học ngành Kỹ thuật phần mềm và tốt nghiệp vào năm 2005.

Vào tháng 2/2006, Zhang gia nhập công ty khởi nghiệp Kuxun, nơi anh đã học được rất nhiều kỹ năng quý báu. "Ban đầu, tôi chỉ là một kỹ sư bình thường, nhưng đến năm thứ hai, tôi đã quản lý một đội ngũ 40-50 người, phụ trách công nghệ back-end và nhiều khía cạnh của sản phẩm," Zhang chia sẻ.

Để học hỏi thêm về cách quản lý công ty, năm 2008, Zhang từ chức tại Kuxun và gia nhập Microsoft. Tuy nhiên, anh không thể thích nghi với phương pháp làm việc tại đây. Sau chỉ nửa năm, Zhang đã quyết định rời Microsoft và nhận lời mời về làm việc cho Fanfou, được mệnh danh là Twitter của Trung Quốc.

Tại Fanfou, Zhang đã nghiên cứu kỹ lưỡng hàng nghìn website hàng đầu thế giới, dựa trên các báo cáo xếp hạng uy tín. Từ đó, anh đã hình thành những ý tưởng riêng và bắt đầu vẽ ra bản phác thảo cho một website của chính mình.

Sau bốn năm, Zhang chuyển sang làm việc tại trang web tìm kiếm bất động sản 99fang.com, nơi đã khơi dậy niềm đam mê khởi nghiệp trong anh. Công việc tại đây đã giúp anh phát triển khả năng lãnh đạo và học hỏi thêm về cách vận hành một công ty.

Đạt được thành công với tập đoàn công nghệ hàng đầu

Vào năm 2012, Zhang Yiming sáng lập ByteDance tại Bắc Kinh với ý tưởng xây dựng một nền tảng tin tức thông minh qua trí tuệ nhân tạo. Ý tưởng này xuất phát từ việc nhận thấy người dùng smartphone gặp khó khăn trong việc tìm kiếm thông tin, trong khi Baidu, công cụ tìm kiếm hàng đầu, lại tăng cường quảng cáo chiếm ưu thế.

Vào tháng 8/2012, ByteDance cho ra mắt ứng dụng tin tức Toutiao, nhanh chóng thu hút hơn 13 triệu người dùng hàng ngày chỉ sau hai năm. Toutiao nổi bật hơn Baidu nhờ hệ thống gợi ý thông tin dựa trên sở thích cá nhân. “Chúng tôi cung cấp thông tin qua các gợi ý, không phải qua tìm kiếm,” Zhang chia sẻ.

Tầm nhìn của Zhang không dừng lại ở thị trường nội địa. Năm 2015, ByteDance cho ra mắt TikTok (Douyin ở Trung Quốc), cho phép người dùng chỉnh sửa và chia sẻ video ngắn. Sản phẩm này nhanh chóng chiếm được sự yêu mến của thế hệ Gen Z.

TikTok đã trở thành nền tảng quốc tế vào năm 2021 khi dẫn đầu bảng xếp hạng ứng dụng trên iOS tại Mỹ, vượt qua YouTube và Tinder về doanh thu. ByteDance giờ đây là công ty tư nhân có giá trị lớn nhất thế giới, đạt mức giá trị 75 tỷ USD theo Pitchbook, sở hữu nhiều nền tảng khác như FlipChat, Duoshan và Douyin.

Câu chuyện của Zhang Yiming chính là minh chứng cho tầm nhìn xa và tinh thần sáng tạo không ngừng, trở thành hình mẫu khởi nghiệp công nghệ trên toàn cầu.

Buông bỏ mọi quyền lực tại startup giá trị lớn nhất thế giới

Ngoài việc tập trung vào kinh doanh, tỷ phú Trung Quốc cũng tích cực tham gia các hoạt động xã hội. Vào năm 2021, Yiming đã quyên góp 1,85 tỷ USD để sáng lập quỹ giáo dục mang tên “Fang Mei” tại quê hương Longyan của ông, theo South China Morning Post.

Liên đoàn Công nghiệp và Thương mại Toàn Trung Quốc và Ban Công tác Mặt trận Thống nhất đã vinh danh Zhang Yiming trong danh sách 100 doanh nhân có đóng góp lớn vào sự phát triển nền kinh tế tư nhân trong 40 năm qua.

Tuy nhiên, vào tháng 5/2021, Zhang Yiming bất ngờ thông báo rời bỏ chức CEO của ByteDance. Sau đó, chỉ trong vòng 6 tháng, ông tuyên bố từ chức Chủ tịch ByteDance, mặc dù vẫn tiếp tục đóng góp vào chiến lược dài hạn của công ty.

Về lý do từ chức, Zhang Yiming chia sẻ: “Thực tế, tôi không có đủ các kỹ năng để trở thành một nhà quản lý lý tưởng. Tôi thích những hoạt động một mình như lướt web, đọc sách, nghe nhạc và suy ngẫm về những điều có thể xảy đến.”. Ông cũng cho biết sẽ đóng góp nhiều hơn cho công ty trong vai trò không phải quản lý trực tiếp con người.

Tham khảo từ SCMP, BusinessInsider, Fortune