Vai trò ngày càng quan trọng của Trung Quốc trong ngành công nghiệp robot toàn cầu đang được khẳng định rõ rệt.
Xưởng của Elon Li ở Quảng Châu, trung tâm thương mại Đông Nam Trung Quốc, có 11 công nhân cắt và hàn kim loại để sản xuất lò nướng và thiết bị nướng giá rẻ. Ông đang chuẩn bị chi 40.000 USD mua cánh tay robot tích hợp camera từ một công ty Trung Quốc, thiết bị sử dụng trí tuệ nhân tạo để quan sát và bắt chước công nhân hàn.
Chỉ 4 năm trước, hệ thống tương tự chỉ có thể mua từ các công ty robot nước ngoài với giá gần 140.000 USD. “Trước đây, tôi chưa bao giờ nghĩ đến việc đầu tư tự động hóa,” ông Li chia sẻ, đồng thời nhấn mạnh một công nhân làm việc 8 tiếng mỗi ngày, trong khi máy móc có thể hoạt động 24 giờ.
Tại Ninh Ba, nhà máy lớn của Zeekr – hãng sản xuất ô tô điện Trung Quốc, cách đây 4 năm có 500 robot thì nay đã tăng lên 820 robot.
“Nhiều thương hiệu xe điện đang cởi mở hơn với chuỗi cung ứng nội địa. Một số đang thử nghiệm robot Trung Quốc mặc dù còn hạn chế. Riêng BYD đã mua 20.000 robot trong năm 2022, trong đó có 1.000 robot từ hãng Aubo,” chuyên gia Wang Feili của UBS Securities cho biết.
Gần cuối dây chuyền lắp ráp Zeekr, hàng chục camera độ phân giải cao chụp ảnh từng chiếc ô tô. Máy tính so sánh hình ảnh với cơ sở dữ liệu về các xe lắp ráp chuẩn, cảnh báo nhân viên nếu phát hiện khác biệt, nhiệm vụ chỉ mất vài giây.
Pinky Wu, công nhân tại Zeekr, cho biết: “Phần lớn công việc của đồng nghiệp chúng tôi là ngồi làm việc trước màn hình máy tính.”
Zeekr cùng các hãng sản xuất ô tô Trung Quốc khác đang tận dụng trí tuệ nhân tạo để thiết kế ô tô và ngày càng nâng cao hiệu quả các tính năng. Carrie Li, nhà thiết kế tại trụ sở mới của Zeekr ở Thượng Hải, dùng A.I. để phân tích bề mặt nội thất ô tô.
“Tôi có thêm nhiều thời gian để phát triển tư duy và tự tìm hiểu những xu hướng phù hợp để ứng dụng vào nội thất ô tô,” cô Li chia sẻ.

Trên thực tế, các nhà máy Trung Quốc vẫn sử dụng nhiều công nhân. Dù có tự động hóa, họ vẫn cần người kiểm tra chất lượng và lắp ráp những bộ phận đòi hỏi sự tinh tế, như dây điện. Một số công đoạn sau kiểm soát chất lượng sẽ được máy móc và trí tuệ nhân tạo đảm nhiệm.
Geng Yuanjie, 27 tuổi, lái xe nâng tại nhà máy Zeekr, cho biết nhà máy Volkswagen trước đây anh làm không có nhiều robot như hiện nay.
“Tôi cảm nhận rõ xu hướng tự động hóa,” Geng nói và thừa nhận trình độ trung học của mình có thể không đủ để học lập trình robot. Anh lo lắng có thể mất việc trong tương lai.
Theo SCMP, thị trường robot Trung Quốc dự kiến tăng trưởng mạnh trong những năm tới, có thể đạt 108 tỷ USD vào 2028, tăng gần 130% so với 47 tỷ USD năm 2024. Ngân hàng Morgan Stanley đưa ra nhận định này ngày 17/6, cho thấy vị thế ngày càng lớn của quốc gia Đông Á trong ngành robot toàn cầu.
Theo các nhà phân tích Sheng Zhong và Chelsea Wang từ ngân hàng Morgan Stanley, Trung Quốc đang chiếm khoảng 40% thị phần robot toàn cầu. Quốc gia tỉ dân này không chỉ là thị trường lớn nhất mà còn là trung tâm đổi mới, thúc đẩy phát triển thế hệ robot mới nhờ lợi thế về chi phí và công nghệ.
“Robot đang định hình lại ngành sản xuất tại Trung Quốc. Trong tương lai, khi robot ngày càng thông minh, linh hoạt và có giá thành hợp lý, chúng sẽ ảnh hưởng sâu rộng hơn đến xã hội,” theo báo cáo của Morgan Stanley.
Robot là lĩnh vực trọng tâm trong chiến lược “Made in China 2025”, khởi động từ một thập kỷ trước nhằm đưa Trung Quốc trở thành cường quốc trong sản xuất công nghệ cao. Hiện Trung Quốc chiếm hơn nửa thị phần robot công nghiệp toàn cầu và là nơi đặt trụ sở của khoảng 741.700 công ty trong ngành.

Báo cáo cho biết Trung Quốc có thể sở hữu khoảng 252.000 robot hình người vào năm 2030, và đạt 302 triệu đơn vị vào năm 2050, chiếm 30% tổng số robot hình người toàn cầu. Năm 2024 được xem là bước ngoặt khi sản xuất hàng loạt bắt đầu và các nhà máy tự động hóa phát triển nhanh chóng khắp nước.
Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc (MIIT) vừa công bố hướng dẫn dài hạn, khẳng định: “Robot hình người sẽ là sáng kiến đột phá tiếp theo, sau máy tính, điện thoại thông minh và xe năng lượng mới, thay đổi sâu sắc sản xuất, cuộc sống con người và tái định hình bối cảnh công nghiệp toàn cầu.”
Theo The New York Times, Trung Quốc có số lượng nhà máy tự động hóa vượt qua Mỹ, Đức và Nhật Bản. Liên đoàn Robot quốc tế cũng cho biết Trung Quốc sở hữu nhiều robot nhà máy trên mỗi 10.000 công nhân hơn bất kỳ quốc gia nào, chỉ trừ Hàn Quốc và Singapore.
Chiến dịch tự động hóa của Trung Quốc nhận được đầu tư lớn từ chính phủ. Khi robot thay thế công nhân, tự động hóa sẽ giúp Trung Quốc duy trì vị thế dẫn đầu sản xuất hàng loạt, ngay cả khi lực lượng lao động già hóa và không còn muốn làm việc trong ngành công nghiệp.
Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc (MIIT) cho biết trong báo cáo năm 2024 rằng “Robot hình người sở hữu tiềm năng khổng lồ, với thị trường toàn cầu dự kiến đạt hàng nghìn tỷ USD trong dài hạn. Khi công nghệ phát triển và ứng dụng lan rộng nhanh, robot hình người sẽ trở thành động lực chủ yếu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.”
He Liang, nhà sáng lập kiêm CEO của Yunmu Intelligent Manufacturing - một trong những nhà sản xuất robot hình người hàng đầu tại Trung Quốc, cho biết nước này đang quyết tâm phát triển robot thành một lĩnh vực kinh doanh hoàn toàn mới.
Ông nói: “Kỳ vọng dành cho robot hình người là tạo ra một ngành công nghiệp tương tự như ngành ô tô điện. Vì vậy, đây được xem như một chiến lược quốc gia theo quan điểm đó.”
Theo: SCMP, The New York Times
