Chín cổ phiếu đã đẩy thị trường chứng khoán Mỹ đạt mức đỉnh mới: Thời đại AI và 'mối nguy từ sự tập trung' tại phố Wall

Những công ty này chiếm 36% tổng giá trị thị trường Mỹ, đóng góp 60% mức tăng của chỉ số từ đáy tháng Tư, và gần 80% sự gia tăng thu nhập ròng của S&P 500 trong năm qua.

Trong phiên giao dịch thứ Ba tuần này, cổ phiếu Mỹ đã đạt đến cột mốc kỷ lục thứ 36 trong năm, nhưng nhà quản lý danh mục Jacob Sonnenberg lại không có tâm trạng để ăn mừng. Được đẩy lên bởi một nhóm nhỏ các công ty công nghệ khổng lồ ở Silicon Valley liên kết với làn sóng trí tuệ nhân tạo, chỉ số S&P 500 kết thúc phiên trong sắc xanh.

Điều này diễn ra mặc dù có tới 397 cổ phiếu khác giảm điểm. Trong suốt 35 năm qua, chưa bao giờ chỉ số blue-chip ghi nhận mức tăng trong ngày mà lại có nhiều cổ phiếu thành phần giảm như vậy, theo Bespoke Investment Group.

"Tôi hiểu Nvidia đang kiếm được một lượng tiền khổng lồ, tôi hiểu điều đó. Nhưng điều khiến tôi lo lắng là mức độ tập trung của thị trường ngày càng dày đặc hơn", Sonnenberg – chuyên gia theo dõi cổ phiếu công nghệ tại quỹ Irving Investors ở California chia sẻ. "Nếu bạn không nằm trong số 10 cái tên hàng đầu, thì gần như không thể kiếm được tiền".

Trong tuần mà Nvidia trở thành công ty đầu tiên đạt giá trị 5 nghìn tỷ USD trên thế giới, sự thống trị của các tên tuổi Big Tech lại càng trở nên rõ rệt. Tám trong số 10 cổ phiếu có vốn hóa lớn nhất trong S&P 500 là cổ phiếu công nghệ.

Những công ty này chiếm 36% tổng giá trị thị trường Mỹ, đóng góp 60% mức tăng của chỉ số từ đáy tháng Tư, và gần 80% mức tăng thu nhập ròng của S&P 500 trong năm qua. Theo các nhà phân tích từ Nomura, mức tăng khoảng 2,4% của S&P 500 trong năm phiên từ đầu tuần đến hết thứ Tư gần như hoàn toàn do ba cổ phiếu dẫn dắt: Alphabet, Broadcom và Nvidia.

Tại Mỹ, rõ ràng thị trường hiện nay được dẫn dắt bởi động lực (momentum), với sự tăng trưởng đến từ một nhóm nhỏ các công ty công nghệ, có mức định giá mà khó ai có thể tưởng tượng được, theo Steven Grey – giám đốc đầu tư của Grey Value Management. Với mức tăng khoảng 16% của S&P 500 trong năm nay, ông nhận định rằng “những nhà đầu tư đi theo dòng chảy đã làm rất tốt”.

Một nhà đầu tư cá nhân có thể nghĩ rằng đầu tư vào chỉ số MSCI All World sẽ giúp có được một danh mục đa dạng. Tuy nhiên, chỉ số này, bao gồm hơn 2.000 công ty từ hơn 40 thị trường, lại có gần một phần tư vốn hóa tập trung ở tám công ty công nghệ lớn của Mỹ. Thực tế, sự thống trị của công nghệ không phải là điều mới mẻ: Những tập đoàn như Apple, Microsoft và Meta đã kéo thị trường Mỹ tăng trưởng mạnh mẽ từ sau cuộc khủng hoảng tài chính hơn 15 năm trước. Các thị trường toàn cầu cũng thường có cấu trúc “đầu nặng” như vậy, với một nhóm nhỏ công ty chiếm phần lớn lợi nhuận cho các cổ đông.

Ở Mỹ, sự tập trung thị trường chứng khoán là kết quả tự nhiên từ một nhóm ít công ty chiếm phần lớn sự tăng trưởng lợi nhuận và chi tiêu vốn. Chẳng hạn, Google, Amazon, Meta và Microsoft dự kiến sẽ chi hơn 400 tỷ USD cho các trung tâm dữ liệu vào năm 2026, chưa kể hơn 350 tỷ USD trong năm nay. Vào tháng 10, kinh tế trưởng IMF cho biết làn sóng đầu tư AI, một trong những dòng chuyển vốn lớn nhất trong lịch sử hiện đại, đã giúp Mỹ tránh khỏi một đợt suy giảm kinh tế mạnh.

NGUY HIỂM

Tuy nhiên, những lo ngại về thừa công suất và câu hỏi về thời điểm khi nào làn sóng đầu tư này mới thực sự tạo ra lợi nhuận hữu hình đã bùng lên vào thứ Năm, khi Alphabet, Meta và Microsoft công bố báo cáo tài chính quý mới nhất. Cổ phiếu Alphabet tăng 3% sau khi công ty mẹ của Google nâng mức chi tiêu vốn cho 2025 thêm 8 tỷ USD lên 93 tỷ USD, trong khi Meta lại giảm 12% sau khi Mark Zuckerberg thông báo rằng chi tiêu cho AI sẽ vượt 100 tỷ USD trong năm tới.

Việc đổ tiền vào cơ sở hạ tầng AI dự kiến sẽ làm chậm lại đà tăng trưởng lợi nhuận ở các tập đoàn công nghệ hàng đầu. Thu nhập của Meta được dự báo sẽ chỉ tăng 1% trong bốn quý tới, thấp hơn nhiều so với mức tăng trung bình 37% trong bốn quý trước đó, theo dữ liệu từ S&P Capital IQ.

Microsoft, công ty vừa vượt qua mốc vốn hóa 4 nghìn tỷ USD sau khi hoàn tất thương vụ tái cấu trúc với OpenAI, đã chứng kiến cổ phiếu giảm 3% sau khi công bố mức tăng chi tiêu 74% so với cùng kỳ năm ngoái. “Sự tập trung tài sản (concentration) đã mang lại lợi ích cho rất nhiều người”, ông chia sẻ.

Người Mỹ bình thường nắm giữ một chỉ số vốn hóa đã thu được lợi nhuận đáng kể, theo Kathryn Kaminski – trưởng bộ phận nghiên cứu tại AlphaSimplex. "Nhưng nếu một trong những gã khổng lồ này ngã xuống, hoặc tất cả cùng một lúc, thì họ có thể kéo cả thị trường đi xuống với họ".

Giai đoạn mới của sự tập trung thị trường bắt đầu từ khi ra mắt vào tháng 11/2022. Từ đó, sự cuồng nhiệt của nhà đầu tư đối với phần mềm có thể tạo phản hồi giống con người, sáng tác thơ, hay tạo hình ảnh theo yêu cầu, đã giúp một nhóm cổ phiếu liên quan đến AI tăng 165%. Chỉ số S&P 500 tăng khoảng 70% trong cùng giai đoạn, trong khi các công ty không tận dụng AI như một phần cốt lõi của hoạt động kinh doanh chỉ tăng 25%.

Trong giai đoạn 2023–2024, nhóm “Magnificent Seven” gồm Apple, Microsoft, Meta, Amazon, Alphabet, Nvidia và Tesla chịu trách nhiệm cho phần lớn mức tăng của thị trường rộng lớn, trong khi các công ty nhỏ hơn “ăn theo AI” chỉ ghi nhận mức lợi nhuận khiêm tốn hơn.

Tuy nhiên, xu hướng này đã đảo chiều trong năm nay. Những cổ phiếu AI ngoài nhóm Magnificent Seven – như GE Vernova và Vistra trong lĩnh vực năng lượng, hay Palantir trong phần mềm – hiện có định giá cao nhất so với lợi nhuận trong toàn bộ S&P 500. Oracle cũng đang vượt trội hơn so với các đối thủ lớn khi nhà đầu tư rời bỏ những cái tên nổi bật. Các cổ phiếu không liên quan đến AI vẫn tiếp tục tụt lại phía sau.

Tôi quan tâm tới những công ty công nghệ giá trị thấp nhưng vẫn có thể bật lên nhờ AI, và một vài cái tên mà chúng tôi sở hữu như Seagate (nhóm lưu trữ dữ liệu) và Teradyne (nhóm kiểm thử bán dẫn) đã làm được điều đó vào thứ Tư, Que Nguyen – trưởng bộ phận nghiên cứu equity và chiến lược tại Research Affiliates chia sẻ.

Que Nguyen thách thức quan điểm rằng chỉ có AI mới là động lực đẩy thị trường chứng khoán Mỹ đi lên. "Nếu bạn có bảy Nvidia thống trị thị trường và nền kinh tế, thì đó mới thật sự là điều điên rồ", cô nói. "Nhưng Amazon vừa bán đám mây vừa bán ngũ cốc. Apple có phần cứng và phần mềm. Meta và Alphabet hoạt động trong lĩnh vực truyền thông. Họ không chỉ là công ty AI. Những gì gắn kết họ lại với nhau là sự nhận thức rằng họ là những công ty tiên phong trong việc khai thác công nghệ mới để phục vụ hoạt động kinh doanh".

Việc nhìn nhận các thị trường đầu nặng như một rủi ro cũng bỏ qua thực tế rằng nhà đầu tư đã chuyển hướng sang các công ty lớn, ổn định và đa dạng hóa, theo Nguyen. "Mức độ tập trung cao hơn thực ra lại liên kết với rủi ro thấp hơn".

Một nghiên cứu gần đây mang tên “The Fallacy of Concentration” của CEO Windham Capital Management, Mark Kritzman và David Turkington từ State Street Associates đã ủng hộ quan điểm này.

Để xác định xem liệu các thị trường đầu nặng có mang lại rủi ro cao hơn hay không, các tác giả đã kiểm tra một “quy tắc giao dịch động”, trong đó họ giảm tỷ lệ cổ phiếu khi mức độ tập trung tăng và tăng tỷ lệ cổ phiếu khi S&P 500 trở nên cân bằng hơn.

Kritzman và Turkington kết luận rằng chiến lược mua-và-nắm-giữ đã "tạo ra tài sản gấp đôi so với chiến lược động... và điều đó lại diễn ra với ít rủi ro hơn".

Trên Phố Wall, sự lạc quan về AI đang tràn ngập. Một trong những điểm nổi bật của làn sóng tăng giá AI là mức độ mà các định giá khổng lồ đang tin tưởng vào việc những cổ phiếu lớn nhất sẽ liên tục tạo ra dòng tiền chưa từng có trong nhiều năm tới, dù sẽ có những đối thủ cạnh tranh mới xuất hiện và làm giảm thị phần của họ.

"Có một thế giới nơi những công ty lớn hàng đầu này tiếp tục thống trị trong nhiều năm", Kaminski chia sẻ.

Theo: Financial Times, NYTimes