Cơn sốt giá RAM sẽ tác động như thế nào đến chiếc smartphone mà bạn dự định sở hữu tiếp theo?

Sự tăng giá của RAM đang khiến thị trường PC trở nên hỗn loạn, nhưng ảnh hưởng của nó không chỉ dừng lại ở máy tính. Các nhà sản xuất smartphone sắp ra mắt trong năm 2026 đang phải đối mặt với áp lực chi phí gia tăng, buộc họ phải xem xét việc nâng giá, giảm dung lượng RAM hoặc cắt bỏ những trang bị quen thuộc để duy trì lợi nhuận.

Nếu bạn đang có ý định nâng cấp máy tính trong thời gian gần đây, chắc hẳn bạn đã nhận thấy giá RAM tăng vọt. Những bộ kit RAM trước đây có giá khá hợp lý nay đã đắt gấp đôi, thậm chí gấp ba lần, và tình trạng khan hiếm hàng hóa đang dần trở thành vấn đề phổ biến.

Người dùng smartphone có thể nghĩ rằng mình không bị ảnh hưởng bởi giá RAM vì không trực tiếp mua linh kiện RAM di động. Tuy nhiên, chính những yếu tố đẩy giá RAM máy tính lên cao lại đang âm thầm tác động đến thị trường smartphone trong năm 2026 theo chiều hướng không mấy khả quan.

Nguyên nhân đằng sau sự tăng giá của RAM

Mức giá của các linh kiện bộ nhớ trong vài tháng gần đây chủ yếu là do sự thiếu hụt phần cứng phục vụ trí tuệ nhân tạo. Các nhà cung cấp trung tâm dữ liệu lớn như Amazon và Oracle đang gấp rút thu mua DDR5, loại bộ nhớ nhanh nhất hiện nay, để phục vụ nhu cầu điện toán đám mây hiệu suất cao.

Một máy chủ AI hiện đại có thể yêu cầu đến vài terabyte DDR5, vượt xa so với các máy chủ trước đây. Hạ tầng AI đang tiêu thụ một phần lớn sản lượng DDR5 toàn cầu, đặt người tiêu dùng cá nhân vào cuộc cạnh tranh gay gắt với những ông lớn công nghệ để giành lấy nguồn cung linh kiện.

Tuy nhiên, nguyên nhân chính lại là sự bùng nổ AI đã khiến các nhà sản xuất RAM phải chuyển hướng dây chuyền sản xuất sang các định dạng bộ nhớ khác. Bộ nhớ băng thông cao (HBM) là một ví dụ điển hình, được sử dụng trong các card đồ họa chuyên dụng cho AI của NVIDIA như H100 và GH200. HBM được sản xuất trên cùng tấm wafer với DDR4 hay DDR5 nhưng mang lại lợi nhuận cao hơn từ 2 đến 5 lần. Chính vì thế, các ông lớn chiếm 75% thị phần RAM toàn cầu như Samsung Electronics, SK Hynix và Micron Technology đã ưu tiên cho HBM từ năm 2023, làm giảm sản lượng RAM tiêu dùng như DDR và LPDDR.

Minh chứng rõ ràng cho sự thiếu hụt này là vào tháng 10 năm 2025, OpenAI đã ký kết hợp đồng với Samsung và SK Hynix để cung cấp linh kiện cho dự án hạ tầng AI quy mô lớn mang tên Stargate. Nhu cầu của dự án này có thể lên đến 900.000 tấm wafer DRAM mỗi tháng, một con số khổng lồ có thể chiếm phần lớn năng lực sản xuất toàn cầu nếu trở thành hiện thực.

Tác động dây chuyền đến thị trường smartphone

Smartphone sử dụng bộ nhớ LPDDR5 hoặc LPDDR5X, dù LPDDR và DDR5 khác nhau về thiết kế điện tử và cách đóng gói, nhưng chúng thường được sản xuất trên cùng một dây chuyền công nghệ DRAM tiên tiến. Điều này có nghĩa là mỗi quyết định phân bổ năng lực sản xuất tại nhà máy đúc chip đều ảnh hưởng trực tiếp đến tất cả các thị trường tiêu thụ.

Đáng tiếc thay, trong bảng xếp hạng ưu tiên lợi nhuận, RAM cho điện thoại thường đứng sau bộ nhớ máy chủ và HBM dành cho AI.

Khả năng giải quyết áp lực nguồn cung RAM trong ngắn hạn là cực kỳ thấp. Mặc dù việc tăng giá có thể khiến sản xuất LPDDR5 trở nên hấp dẫn hơn một chút, nhưng các nhà máy sẽ không sẵn sàng mạo hiểm tái cấu trúc dây chuyền sản xuất tốn kém và mất thời gian chỉ để quay lại sản xuất RAM tiêu dùng. Các nhà máy mới của SK Hynix và Micron dự kiến sẽ phải đến năm 2026 hoặc 2027 mới hoạt động. Vì vậy, khả năng giá RAM giảm trong ngắn hạn là rất thấp và sẽ khó có thể xảy ra trước năm 2028. Counterpoint Research đã điều chỉnh giảm dự báo lô hàng smartphone năm 2026 xuống 2,6%, đồng thời lưu ý rằng chi phí sản xuất điện thoại có thể tăng từ 10-25% vào cuối năm nay.

Người dùng smartphone năm 2026 sẽ đối mặt với điều gì?

Điện thoại sẽ trở nên đắt đỏ hơn, không chỉ ở phân khúc cao cấp. Một số báo cáo đã chỉ ra rằng giá Samsung Galaxy S26 có thể tăng lên do chi phí LPDDR5 tăng 16%. Xiaomi cũng cảnh báo rằng giá thành sản phẩm sẽ tăng vào năm 2026. Các mẫu điện thoại giá rẻ sẽ chịu ảnh hưởng mạnh nhất do chi phí bộ nhớ chiếm tỷ lệ lớn trong giá thành linh kiện.

Ngoài việc tăng giá, các nhà sản xuất sẽ phải bảo vệ lợi nhuận bằng cách áp dụng những biện pháp không dễ chịu cho người dùng. Một giải pháp rõ ràng là giảm dung lượng RAM. Các phiên bản 16GB RAM có thể sẽ khan hiếm hoặc biến mất, trong khi các dòng máy giá rẻ có thể quay lại mức 4GB hoặc 6GB RAM, khiến hiệu năng bị ảnh hưởng đáng kể. Một ví dụ điển hình là sự trì hoãn của máy chơi game cầm tay Odin 3 Ultra do thiếu bộ nhớ giá rẻ.

Ngoài ra, các hãng có thể chuyển hướng tiếp thị từ RAM sang dung lượng lưu trữ, hoặc sử dụng các công nghệ như bộ nhớ trong làm RAM ảo để bù đắp cho sự thiếu hụt phần cứng vật lý. Thậm chí, để tiết kiệm chi phí RAM, các nhà sản xuất có thể âm thầm cắt giảm các tính năng khác như camera, chất lượng màn hình, hoặc bỏ qua các tính năng như sạc không dây và chuẩn kháng nước IP trên các dòng máy phổ thông.

Năm 2026 sẽ là một thử thách lớn đối với người tiêu dùng khi giá điện thoại cao hơn, nhưng cấu hình có thể không còn như trước.