Buzz
"Trí tuệ nhân tạo có thể bao quát đại cục, nhưng bàn tay con người vẫn không thể thiếu trong từng công đoạn tỉ mỉ", một nông dân Trung Quốc nhận xét.
Tại vườn đào thuộc thị trấn Dương Sơn, Giang Tô, Vương Hoàn - chàng trai 33 tuổi đang chăm chú theo dõi chiếc drone ghi lại hình ảnh chi tiết khu vườn từ trên cao.
Hàng ngày, thiết bị bay không người lái này thu thập hình ảnh kết hợp với dữ liệu từ hệ thống cảm biến đo lường nhiệt độ và độ ẩm đất. Các thông tin sau đó được xử lý bởi thuật toán AI trên nền tảng Alibaba Cloud để phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh hại. Khi phát hiện vấn đề, hệ thống sẽ tự động điều động drone khác đến xử lý chính xác khu vực cần phun thuốc.
Anh Vương chia sẻ: "Chỉ với 30 phút, drone có thể hoàn thành việc phun thuốc cho 10 mẫu đất (0,7ha) của tôi. Trong khi đó, nếu làm thủ công sẽ mất tới 5 tiếng đồng hồ - gấp 10 lần thời gian".
The World of Chinese đưa tin, trước thực trạng dân số nông thôn Trung Quốc đang già hóa cùng yêu cầu cấp thiết về tăng năng suất, cả người dân lẫn chính quyền địa phương đều đang đẩy mạnh ứng dụng AI để cách mạng hóa nông nghiệp và cải tiến quản lý nông thôn.
Năm 2021, sau thời gian mệt mỏi với áp lực trong ngành thương mại điện tử, Vương Hoàn quyết định trở về quê làm nông. Tuy nhiên, anh sớm nhận ra mình không thể so bì về thể lực cũng như bề dày kinh nghiệm so với các nông dân lão luyện.
Anh chia sẻ: "Các bậc nông dân lão làng dựa vào kinh nghiệm đúc kết cả đời, còn thế hệ trẻ chúng tôi không thể đợi mười năm mới tích lũy đủ kiến thức để áp dụng".
Drone đa quang phổ chủ yếu phân tích dữ liệu từ các dải sóng đỏ, vàng và xanh dương để đánh giá tình hình dinh dưỡng của cây đào.
Tháng 10/2022, Bộ NN&PTNT Trung Quốc công bố "Chiến lược Phát triển Nông nghiệp Thông minh", khuyến khích áp dụng AI vào mọi mặt sản xuất nông nghiệp từ canh tác, chăn nuôi đến phòng trừ dịch bệnh. Đến tháng 2/2023, Quốc vụ viện tiếp tục đẩy mạnh nông nghiệp số thông qua việc tích hợp AI với big data, IoT và các công nghệ hiện đại khác vào quản lý và phát triển nông thôn.
Các địa phương cũng tích cực triển khai AI. Tại Triệu Khánh (Quảng Đông), chatbot "Ông Lan" ra mắt tháng 2/2022 có thể giải đáp mọi thắc mắc về quy trình trồng lan từ khâu ươm giống đến phân phối. Đầu năm 2023, Tân khu Hùng An (Hà Bắc) giới thiệu chatbot "Hùng Tiểu Nông" cung cấp hướng dẫn canh tác và phòng trừ sâu bệnh dựa trên cơ sở dữ liệu từ chuyên gia và nông dân giàu kinh nghiệm.
Với lớp nông dân trẻ như Vương Hoàn, AI mang lại lợi ích cả về kỹ thuật lẫn tinh thần. Anh giải thích: "Bạn có thể biết nguyên tắc bón phân nhưng khó xác định liều lượng chính xác". Nhờ AI phân tích ảnh chụp từ drone, giờ đây anh có thể điều chỉnh lượng kali phù hợp để đảm bảo độ ngọt đồng đều cho từng trái đào.
Công nghệ AI còn kết hợp quang phổ cận hồng ngoại để xác định độ chín trái cây. Theo ShineGlobal, nhiều nông dân đã sử dụng AI kiểm tra độ chín sầu riêng chỉ trong vài giây thay vì 3 ngày như phương pháp thủ công, đồng thời nâng độ chính xác dự đoán từ 50% lên 91%.
Tuy vậy, nông nghiệp tự động hóa đòi hỏi chi phí cao. Vương Hoàn phải bỏ ra hơn 200.000 NDT (730 triệu đồng) cho hệ thống drone đầy đủ cùng giấy phép phần mềm, cộng thêm phí duy trì hàng năm gần 2.000 tệ (73 triệu đồng). Đây là khoản đầu tư lớn với đa số nông dân quy mô nhỏ chỉ canh tác vài chục mẫu đất.
Vương Hoàn bày tỏ: "Sử dụng máy móc đòi hỏi thời gian thu hồi vốn lâu hơn so với thuê nhân công". Để bù đắp chi phí, anh đang có kế hoạch cho thuê dịch vụ phun thuốc bằng drone.
Bên cạnh vấn đề tài chính, độ tuổi cao trung bình của lực lượng lao động nông nghiệp Trung Quốc cũng là rào cản trong việc phổ biến AI. Tại làng của Vương Hoàn, khoảng 70% nông dân trên 50 tuổi, nhiều người tỏ ra e dè hoặc thiếu khả năng tiếp cận công nghệ mới. Thống kê cho thấy chưa đến 5% nông dân Trung Quốc có thể tự sử dụng các ứng dụng nông nghiệp.
Trước thách thức này, các chương trình được chính phủ hỗ trợ như "Khóa học AI cơ bản" của Tencent đang nỗ lực trang bị kiến thức công nghệ cho cộng đồng nông dân.
Tại vùng nông thôn Chiết Giang, Tencent đang triển khai các lớp đào tạo kiến thức cơ bản về AI cho người dân địa phương.
Các chuyên gia nhận định ba thách thức chính đối với nông nghiệp thông minh tại Trung Quốc bao gồm: thiếu nguồn dữ liệu chất lượng, chi phí hệ thống đắt đỏ và hiệu suất thiết bị còn hạn chế.
Ông Triệu Lâm, Phó Bí thư thôn Song Thạch (Tứ Xuyên) chia sẻ kinh nghiệm khi yêu cầu AI lập kế hoạch trồng rau trị giá triệu tệ: "AI chỉ đưa ra những ý tưởng chung chung, sao chép từ nhiều nguồn mà không có trích dẫn cụ thể". Ông nhận xét: "Nghe thì có vẻ thuyết phục, nhưng thực tế giá trị ứng dụng rất hạn chế".
Tại thôn Song Thạch, hệ thống nông nghiệp thông minh đã được triển khai nhiều năm qua. Các cảm biến trên đồng ruộng liên tục cập nhật hàng trăm chỉ số môi trường theo thời gian thực. Dữ liệu này được các nhà khoa học tại Đại học Khoa học và Công nghệ Tây Nam phân tích để dự đoán tốc độ sinh trưởng cây trồng, biến động khí hậu và khả năng kháng sâu bệnh.
Ông Triệu giải thích: "Nhờ phân tích dữ liệu, các chuyên gia có thể xác định chính xác lượng nước, phân bón và thuốc trừ sâu cần thiết cho từng vụ mùa. Sau thu hoạch, các nền tảng AI như DeepSeek sẽ hỗ trợ nông dân định giá thị trường, giúp họ đạt được mức giá bán tối ưu".
Theo ông Triệu, bản thân AI không thể tạo ra cuộc cách mạng trong nông nghiệp nếu không kết hợp với IoT, big data và máy móc hiện đại. Ông nhấn mạnh: "AI dù thông minh đến đâu cũng trở nên vô dụng nếu thiếu nguồn dữ liệu chất lượng".
Vương Hoàn chia sẻ quan điểm tương tự. Anh coi AI như một trợ thủ đắc lực chứ không phải người thay thế hoàn toàn. Gần đây, anh nhận thấy AI dù phát hiện tốt các dấu hiệu bất thường rõ rệt trên cây trồng, nhưng thường bỏ sót những thay đổi tinh tế mà nông dân giàu kinh nghiệm dễ dàng nhận ra. Ngoài ra, AI chỉ thực sự hiệu quả với các công việc lặp đi lặp lại như bón phân hay phun thuốc, trong khi những việc đòi hỏi sự linh hoạt như thu hoạch hay đóng gói vẫn cần đến bàn tay con người.
Vương Hoàn nhận định: "AI không có nghĩa là nông dân có thể bỏ bê đồng ruộng. Quan trọng là biết cách vận dụng AI hợp lý, đồng thời không ngừng tích lũy kinh nghiệm thực tế. AI có thể cung cấp cái nhìn tổng quan, nhưng con người mới là yếu tố quyết định trong từng chi tiết nhỏ".
