Buzz
Nếu thành công, đây có thể trở thành một trong những ví dụ hiếm hoi về một công ty phương Đông có thể lan tỏa rộng khắp trên nhiều ngành nghề.
Được thành lập tại Hồng Kông vào năm 2006, Transsion Holdings nhanh chóng khẳng định vị thế của mình là “ông vua” của thị trường điện thoại giá rẻ, đặc biệt tại châu Phi – nơi các thương hiệu Tecno, Infinix và Itel chiếm lĩnh hơn 50% thị phần. Tuy nhiên, hiện tại, tập đoàn Trung Quốc này đang theo đuổi một tham vọng mới mẻ hơn: mở rộng sang lĩnh vực xe điện, với mục tiêu thống trị đường phố khắp châu Phi.
Chỉ trong vài năm ngắn ngủi, Transsion đã vươn mình thành thế lực lớn. Vào năm 2011, công ty xây dựng nhà máy tại Ethiopia để rút ngắn chuỗi cung ứng, giảm chi phí. Đến năm 2017, Transsion đã vượt qua Samsung, trở thành nhà sản xuất điện thoại hàng đầu tại nhiều quốc gia châu Phi. Quý II/2023, Transsion lọt vào top 5 hãng smartphone lớn nhất toàn cầu, xuất xưởng 22,7 triệu máy, chiếm khoảng 9% thị phần.
Chiến lược của Transsion rất rõ ràng: cung cấp các sản phẩm giá rẻ, phù hợp với điều kiện địa phương (pin bền, hỗ trợ nhiều SIM, hỗ trợ ngôn ngữ bản địa như Amharic), kết hợp với mạng lưới phân phối rộng khắp và dịch vụ hậu mãi chất lượng. Mô hình này giúp hãng tiếp cận hiệu quả những phân khúc mà các ông lớn toàn cầu bỏ ngỏ.
Vào năm 2023, Transsion bất ngờ ra mắt thương hiệu TankVolt và chính thức triển khai dự án xe điện tại Uganda với mẫu e‑bike (xe đạp điện) đầu tiên. Đến giữa năm 2025, TankVolt dự kiến sẽ mở rộng sang các quốc gia Nigeria, Kenya, Tanzania và Ethiopia, với tham vọng trở thành một trong ba thương hiệu EV hàng đầu tại châu lục.
Các mẫu xe điện hai bánh và ba bánh của TankVolt có giá dao động khoảng 1.500 USD (tương đương 40 triệu đồng) – trực tiếp cạnh tranh với các đối thủ như Spiro (Benin), Ampersand (Kenya) và Dodai (Ethiopia), theo báo cáo của Rest of World. Không chỉ đầu tư mạnh vào sản xuất, Transsion còn áp dụng các sáng tạo từ ngành điện thoại: dịch vụ “pin thuê” (battery-as-a-service), hỗ trợ kỹ thuật, và phần mềm quản lý cho các đơn vị sử dụng xe, tương tự như cách họ hỗ trợ các nhà bán lẻ và đại lý thiết bị di động.
Điểm mạnh của Transsion nằm ở hệ thống phân phối sâu rộng và khả năng hiểu biết sắc bén về thị trường. TankVolt tận dụng chuỗi kênh hiện có, hợp tác với các đối tác tài chính như M‑Kopa ở Kenya để cung cấp các giải pháp trả góp linh hoạt, đồng thời phối hợp với các đại lý logistics như Swap Station Mobility tại Nigeria. Chính sách bán hàng cũng tập trung vào các đơn hàng lớn, ví dụ như chính phủ Niger đã đặt mua 5.000 xe điện vào năm 2024.
Dĩ nhiên, Transsion không thể tránh khỏi những thách thức, đặc biệt là trong việc xây dựng hệ sinh thái sạc pin, logistics và dịch vụ bảo trì xe điện tại các quốc gia chưa phát triển hạ tầng. Theo chuyên gia Tom Courtright, nếu không có sự hợp tác mạnh mẽ từ các địa phương và không xây dựng hạ tầng vững chắc, Transsion sẽ gặp khó khăn trong việc mở rộng quy mô bền vững.
Các startup địa phương cũng không đứng yên: Spiro đã xây dựng một mạng lưới sạc tốt tại Benin, Ampersand chiếm ưu thế ở Rwanda, trong khi Dodai đang xây dựng thương hiệu mạnh tại Ethiopia. Đây là những đối thủ thực sự, đòi hỏi TankVolt phải chứng minh rằng họ không chỉ là một công ty điện thoại lấn sân mà còn có thể đứng vững trong ngành xe điện.
Theo các chuyên gia, nếu thành công, Transsion có thể trở thành ví dụ hiếm hoi về một công ty phương Đông với sức ảnh hưởng rộng khắp tại châu Phi: từ điện thoại di động đến xe điện. TankVolt đang sở hữu chip card phân phối, hiểu rõ thị trường và có nền tảng tài chính vững mạnh – đủ để biến giấc mơ về xe điện thành hiện thực.
Tuy nhiên, mô hình “copy-paste” từ lĩnh vực smartphone không phải lúc nào cũng hiệu quả khi áp dụng vào ngành ô tô, nơi đòi hỏi chất lượng và tiêu chuẩn cao hơn. Một chiếc xe hiện đại không khác gì một “smartphone có bánh”, thậm chí sử dụng cùng một hệ điều hành, nhưng nếu chỉ nhìn vào sự tương đồng này, các hãng sẽ bỏ qua sự khác biệt lớn về kỹ thuật, chuỗi cung ứng và yêu cầu an toàn.
Công ty LeEco (Trung Quốc) là ví dụ điển hình về việc mang mô hình tăng trưởng của ngành điện thoại sang ô tô. Ban đầu, LeEco thành công rực rỡ với dòng smartphone LePhone và khi xe điện trở thành xu hướng, nhà sáng lập Jia Yueting tuyên bố sẽ tạo ra chiếc 'siêu xe thông minh' có thể vượt mặt Tesla – và ngay lập tức thành lập Faraday Future (FF) tại Mỹ, với hàng tỷ USD đầu tư.
Tuy nhiên, LeEco đã mắc sai lầm khi mang mô hình phát triển điện thoại thông minh vào lĩnh vực ô tô: phát triển phần mềm trước, quảng cáo rầm rộ, đốt tiền để tạo dựng hình ảnh mà thiếu hụt năng lực sản xuất thực tế. Kết quả là, chiếc xe FF91 – được giới thiệu từ năm 2017 – đến năm 2023 vẫn chưa thể sản xuất đại trà.
Thực tế, đối với smartphone, vòng đời sản phẩm ngắn và người dùng chấp nhận những rủi ro nhỏ như lỗi ứng dụng hay máy bị nóng, trong khi doanh nghiệp có thể khắc phục bằng các bản cập nhật phần mềm. Cạnh tranh chủ yếu diễn ra trên các yếu tố như thiết kế, hiệu năng và giá cả.
Trong khi đó, ô tô lại là tài sản lớn với tuổi thọ từ 10–15 năm. Một lỗi phần mềm trong xe có thể gây ra tai nạn, thậm chí là nguy hiểm đến tính mạng. Người tiêu dùng mong muốn chiếc xe của mình phải an toàn, bền bỉ và dễ bảo trì, không chỉ đơn thuần là một chiếc xe có màn hình đẹp hay ứng dụng thông minh. Đó là lý do vì sao các hãng ô tô truyền thống như Toyota, Ford, Mercedes... luôn áp dụng hệ thống kiểm tra nghiêm ngặt suốt năm trước khi một chiếc xe được đưa ra thị trường.
Theo: Rest of World, SCMP
