Cùng sử dụng hàng loạt iPhone để ghi hình, album trailer “HVL” của một đạo diễn Việt khác biệt thế nào so với siêu phẩm điện ảnh “28 Years Later”?

Một công cụ, hai hướng khai thác: “HVL” và “28 Years Later” cho thấy điều tạo nên khác biệt không nằm ở thiết bị, mà ở cách con người sử dụng nó.

Sự xuất hiện của smartphone trong các bối cảnh quay phim quy mô lớn đang mở ra những phương thức sản xuất hình ảnh hoàn toàn mới. Ở bộ phim “28 Years Later” ra mắt năm 2025, đạo diễn Danny Boyle đã dùng iPhone 15 Pro Max để ghi hình. Trong khi đó tại Việt Nam, đạo diễn Phương Vũ cùng studio Antiantiart cũng ứng dụng iPhone 17 Pro cho trailer album “HVL” của MCK. Dù cùng khai thác iPhone, mỗi dự án lại đi theo những hướng kỹ thuật rất khác nhau.

Với Danny Boyle, ngay từ “28 Days Later”, ông đã lựa chọn quay bằng máy Canon XL-1 có độ phân giải thấp nhằm đổi lấy sự linh hoạt khi tác nghiệp trong bối cảnh thực, đồng thời tạo nên hiệu ứng “found footage” đặc trưng cho thế giới hậu tận thế.

Sang phần phim mới, iPhone 15 Pro Max tiếp tục được Boyle sử dụng theo cùng triết lý, nhưng được mở rộng hơn. Ông cho rằng smartphone giúp đoàn phim giữ “dấu chân” nhỏ nhất có thể khi quay trong môi trường tự nhiên, hạn chế tối đa việc làm xáo trộn hiện trường. Những khung hình đôi khi rung lắc hoặc thiếu nét không phải là hạn chế kỹ thuật, mà là lựa chọn có chủ đích để khắc họa sự hỗn loạn và khẩn cấp của nhân vật.

Điểm chung thú vị giữa hai dự án là việc đều xây dựng hệ thống đa camera dựa trên iPhone. Tuy nhiên, từ nền tảng giống nhau đó, cách triển khai đã tách ra thành hai hướng hoàn toàn đối lập.

Trong “28 Years Later”, Danny Boyle gắn khoảng 20 chiếc iPhone lên một khung hình bán nguyệt để tạo ra thứ ông gọi là “bullet time của người nghèo”. Hệ thống này mang lại góc nhìn 180 độ của một hành động, cho phép ekip ghi hình cùng lúc nhiều góc máy, sau đó chọn lọc và dựng lại ở hậu kỳ để tạo hiệu ứng “time-slice” – nơi chuyển động bị chia nhỏ theo thời gian, gợi nhớ “The Matrix” nhưng với chi phí thấp hơn đáng kể.

“Bạn có 180 độ góc nhìn của một hành động… và trong hậu kỳ, bạn có thể chọn bất kỳ góc nào hoặc di chuyển quanh khoảnh khắc đó để nhấn mạnh”, Boyle giải thích.

Ở cách làm này, iPhone được tận dụng để mở rộng khả năng thao tác thời gian, giúp đạo diễn có thể “uốn nắn” một khoảnh khắc theo nhiều hướng khác nhau ngay trong khâu hậu kỳ.

Một bên phân tách thời gian, một bên kiến tạo không gian

Ngược lại, Antiantiart lại triển khai hệ thống đa camera theo một tư duy hoàn toàn khác. Theo chia sẻ của Phương Vũ, đây không phải là cách “đóng băng” chuyển động, mà là kết nối toàn bộ camera thành một vòng tròn nhằm tạo nên một không gian liền mạch.

Thay vì cô lập một khoảnh khắc, hệ thống gồm 8 chiếc iPhone 17 Pro được thiết kế để ghi lại toàn bộ dòng thời gian thực, rồi ghép lại thành một trường không gian 360 độ. Trong đó, người xem không bị giới hạn ở một góc nhìn cố định mà có thể chủ động quan sát theo nhiều hướng khác nhau.

“Bullet Time là kiểu ghi lại một khoảnh khắc hoặc chuỗi chuyển động rồi ‘đóng băng’ nó. Còn ở đây, mục tiêu hoàn toàn khác: chúng tôi kết nối các iPhone thành một vòng tròn để tạo không gian 360 độ cho phép người xem tương tác. Hai cách tiếp cận này khác nhau từ mục đích đến kỹ thuật” - Phương Vũ phân tích.

Sự khác biệt về mục tiêu kéo theo toàn bộ cách triển khai cũng rẽ hướng. Với Danny Boyle, các camera có thể hoạt động tương đối tách biệt và phần lớn hiệu ứng được hoàn thiện ở khâu hậu kỳ. Ngược lại, với Phương Vũ, toàn bộ hệ thống phải vận hành như một thể thống nhất ngay từ khi bấm máy.

Khối lượng tính toán cực lớn khiến giai đoạn tiền kỳ kéo dài gần 6 tháng. Khoảng cách giữa 8 chiếc camera được xác lập chính xác cho ba người. Nếu mở rộng vòng tròn với nhiều iPhone hơn, việc kiểm soát sẽ trở nên phức tạp và làm giảm độ tập trung cảm xúc. Ngược lại, nếu giảm số lượng thiết bị, khoảng cách giữa các góc nhìn sẽ bị giãn ra, tạo nên những “lỗ hổng” dữ liệu không thể phục hồi khi ghép hình 360 độ.

Đạo diễn Hollywood có thể liên tục cắt cảnh để tạo nhịp điệu và cảm giác hỗn loạn, nhưng trong dự án này, Phương Vũ gần như tự loại bỏ quyền năng đó. Góc máy bị cố định, số lần cắt được hạn chế tối đa, buộc đội ngũ phải giải bài toán về khoảng cách và chuyển động để diễn viên di chuyển giữa các camera mà không tạo ra điểm “đứt gãy” khi ghép hình.

Chính vì vậy, những gì vốn là thế mạnh của một đạo diễn - chuyển động máy, nhịp dựng hay khả năng “chữa cháy” bằng hậu kỳ - gần như bị gạt bỏ. Camera bị cố định, số lần cắt giảm xuống mức tối thiểu. “Dự án này đúng kiểu là mất hết khiên giáp, mất luôn cả kiếm… không còn gì cả”, bạn nói đùa.

Khi iPhone không còn đơn thuần là điện thoại

Từ một vấn đề mang tính kỹ thuật thuần túy, câu chuyện dần mở rộng sang cách mỗi ekip định nghĩa vai trò của camera trong việc kể chuyện. Một bên tìm cách làm cho nó “biến mất” để tăng độ chân thực, trong khi bên còn lại biến chính hệ thống camera thành một phần của trải nghiệm hình ảnh.

“Công nghệ này nằm trong túi của tất cả mọi người”, Boyle chia sẻ, nhấn mạnh rằng việc quay phim không còn là đặc quyền của những thiết bị máy quay đắt đỏ.

Ở một góc nhìn khác, câu chuyện của Phương Vũ lại là minh chứng rõ ràng cho điều đó. Trước khi triển khai hệ thống 8 iPhone 17 Pro, đạo diễn cũng từng thực hiện MV bằng iPhone 16 Pro Max - một lựa chọn mà bạn đùa rằng là “vì cũng nghèo, không có tiền”.

Từ những điều kiện ban đầu rất cơ bản, iPhone dần trở thành công cụ quen thuộc trong quy trình làm việc của Phương Vũ, không chỉ ở các dự án nhỏ mà còn trong workflow của những sản phẩm có quy mô lớn hơn.

Ngày càng nhiều MV, phim ngắn và cả dự án điện ảnh quốc tế được thực hiện bằng iPhone, từ các thử nghiệm độc lập cho đến chiến dịch “Shot on iPhone” của Apple. Khi phần cứng ngày càng mạnh và hệ sinh thái ngày càng hoàn thiện, smartphone đang dần trở thành một nền tảng sản xuất hình ảnh linh hoạt, giúp người sáng tạo kể câu chuyện theo cách riêng của họ.