Buzz
Không quốc gia nào có thể khẳng định ưu thế tuyệt đối trong cuộc đua này, nhưng Mỹ và Trung Quốc vẫn là hai đối thủ đáng gờm nhất
Tại triển lãm công nghệ CES 2025 ở Las Vegas, CEO Nvidia Jensen Huang đã xuất hiện trên sân khấu cùng 14 mẫu robot hình người tiên tiến, khẳng định ngành công nghiệp robot đang tiến gần đến một cột mốc lịch sử. Trong số các robot được trưng bày, 6 công ty đến từ Trung Quốc và 4 công ty Mỹ, cho thấy sự cạnh tranh gay gắt giữa hai siêu cường trong lĩnh vực robot humanoid.
Chỉ vài tuần sau, Trung Quốc tiếp tục gây chú ý với màn biểu diễn múa dân gian đồng bộ của robot Unitree H1 tại Gala Tết Nguyên Đán. Nhờ sự hỗ trợ của hệ thống điện toán đám mây và AI điều khiển chuyển động, những robot này đã thực hiện bài múa một cách hoàn hảo, khiến hàng tỷ khán giả trầm trồ.
Hai sự kiện này không chỉ thể hiện sức mạnh công nghệ mà còn báo hiệu một cuộc cạnh tranh khốc liệt trong năm 2025, khi các công ty robot toàn cầu đẩy mạnh sản xuất hàng loạt để thương mại hóa sản phẩm.
Một mẫu robot hình người của Trung Quốc
Mỹ hay Trung Quốc đang dẫn đầu?
Không quốc gia nào có thể khẳng định ưu thế tuyệt đối trong cuộc đua này, nhưng Mỹ và Trung Quốc vẫn là hai đối thủ dẫn đầu. Các chuyên gia nhận định, Trung Quốc tận dụng lợi thế về quy mô sản xuất và chuỗi cung ứng, trong khi Mỹ vượt trội nhờ đột phá công nghệ và khả năng tạo ra những tập đoàn lớn như Tesla hay OpenAI.
Giáo sư Xu Xuecheng từ Trung tâm Đổi mới Robot Humanoid tại Chiết Giang cho rằng các công ty Trung Quốc tập trung vào ứng dụng thực tiễn thông qua tích hợp công nghệ, trong khi Mỹ hướng đến phát triển trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI) với tính linh hoạt cao. Tuy nhiên, quan điểm này có thể thay đổi sau khi startup AI DeepSeek của Trung Quốc ra mắt mô hình ngôn ngữ lớn R1, một đối thủ cạnh tranh đáng gờm của OpenAI với chi phí thấp hơn đáng kể.
Cựu CEO Google Eric Schmidt thừa nhận rằng thành tựu của DeepSeek là lời cảnh tỉnh cho Mỹ, rằng họ không thể chủ quan và cần nâng cao hiệu quả AI để duy trì vị thế dẫn đầu.
Các công ty Mỹ sở hữu lợi thế về đột phá nghiên cứu và công nghệ AI, đặc biệt trong lĩnh vực robotics mềm, cảm biến môi trường và mô phỏng hành vi con người. Tại CES 2025, Nvidia đã giới thiệu Cosmos, mô hình AI thế hệ mới dành riêng cho robot humanoid, hứa hẹn mang lại bước tiến lớn về nhận thức và khả năng tương tác.
Trong khi đó, Trung Quốc nắm giữ lợi thế về dây chuyền sản xuất và chuỗi cung ứng hoàn chỉnh. Theo Liên đoàn Robot Quốc tế, hơn 50% số lượng robot toàn cầu được lắp đặt tại Trung Quốc trong năm 2023, giúp các công ty nước này kiểm soát chi phí và mở rộng thị trường hiệu quả.
Giá cả là yếu tố then chốt quyết định tốc độ phổ biến của robot humanoid. Unitree, một trong những công ty robot hàng đầu Trung Quốc, đã công bố mẫu G1 với giá chỉ 99.000 nhân dân tệ (khoảng 13.800 USD) – thấp hơn nhiều so với mức 500.000 nhân dân tệ của các đối thủ. Người sáng lập Unitree, Wang Xingxing, khẳng định giá sẽ tiếp tục giảm mạnh khi sản xuất được mở rộng, với mục tiêu sản xuất hàng trăm nghìn robot humanoid mỗi năm.
Robot hình người của Tesla
Tesla và các đối thủ Mỹ không ngừng tiến lên
Elon Musk tuyên bố rằng Tesla Optimus, mẫu robot hình người của hãng, sẽ bắt đầu sản xuất hàng loạt từ năm 2025, với mục tiêu đạt sản lượng hơn 1 triệu đơn vị mỗi năm. Trong báo cáo tài chính gần đây, Musk dự đoán giá bán của Optimus sẽ dưới 20.000 USD, mặc dù con số cụ thể vẫn phụ thuộc vào nhu cầu thị trường.
Tại Mỹ, Agility Robotics, công ty chuyên về robot công nghiệp, đã nhận được khoản đầu tư 150 triệu USD từ Amazon và khánh thành nhà máy sản xuất hàng loạt tại bang Oregon với công suất hàng chục nghìn đơn vị mỗi năm.
Các công ty Mỹ có thể sản xuất với quy mô lớn hơn so với đối thủ Trung Quốc. Tuy nhiên, xét về tổng sản lượng toàn ngành, Trung Quốc có thể vượt xa Mỹ nhờ số lượng lớn các công ty trong chuỗi cung ứng.
Theo giáo sư He Liang từ Đại học Bách khoa Tây Bắc, vấn đề then chốt không còn là giải quyết từng thách thức kỹ thuật nhỏ lẻ, mà là ai xây dựng được một hệ sinh thái hoàn chỉnh trước. Nếu một công ty chậm hơn đối thủ trong 30 lĩnh vực kỹ thuật nhưng dẫn đầu trong 70 lĩnh vực còn lại, họ vẫn có thể chiếm ưu thế.
Một yếu tố quyết định khác là tốc độ triển khai thực tế. Càng bán được nhiều robot, càng thu thập được nhiều dữ liệu thực tế, và càng cải thiện sản phẩm nhanh hơn. Trong khi Tesla sở hữu hệ sinh thái mạnh mẽ nhờ nền tảng AI tiên tiến, Trung Quốc lại có lợi thế về số lượng công ty tham gia sản xuất, giúp tổng sản lượng của ngành có thể cạnh tranh ngang ngửa với Mỹ.
Không phải ai cũng chọn cách đi theo Tesla. Chủ tịch Wang Lei của Shanghai Qingbao Engine Robot cho rằng Trung Quốc cần tìm hướng đi riêng thay vì cạnh tranh trực tiếp với Musk. Ông ví von rằng nếu Tesla đang "cưỡi tên lửa", thì việc cố gắng đuổi theo chỉ khiến các công ty Trung Quốc mãi bị bỏ lại phía sau. Thay vào đó, họ nên tập trung khai thác những thị trường mà Tesla chưa chạm tới.
