Dáng iPhone Air có thể sẽ sớm xuất hiện trên nhiều mẫu Android, nhưng điều Apple ẩn giấu ở ‘chỗ dày nhất’ mới thực sự là điểm tạo sự khác biệt.

iPhone Air mới trình làng với dải camera nổi bật, một chi tiết mà nhiều nhà sản xuất Android sẽ nhanh chóng sao chép trong các mùa sản phẩm tới.

Tuy nhiên, chỉ sao chép hình dáng là điều dễ dàng, còn điều khó bắt chước chính là cách Apple đã biến cụm camera này thành ‘xương sống’, gom hầu hết các chi tiết phần cứng quan trọng, để phần còn lại của không gian máy nhường chỗ hoàn toàn cho pin. Nói một cách khác, điểm ấn tượng của iPhone Air không chỉ ở độ mỏng mà còn ở vị trí dày nhất của máy.

Hình thức giống nhau, nhưng bên trong lại hoàn toàn khác biệt

Thực tế, ý tưởng dải camera ngang không phải mới mẻ với iPhone Air. Google Pixel đã áp dụng giải pháp này từ thế hệ Pixel 6 và tiếp tục duy trì đến Pixel 10 hiện nay. Nhưng khi tháo máy, dễ dàng nhận ra sự khác biệt: gờ trên Pixel chủ yếu chứa cụm camera và vài module phụ, trong khi bo mạch, chip xử lý, loa và hệ thống kết nối lại được phân tán khắp thân máy. Điều này khiến pin phải chia nhỏ, không thể tận dụng hết không gian như trên iPhone Air.

Galaxy S25 Edge hiện đang là một trong những smartphone mỏng nhất, đối đầu trực tiếp với iPhone Air. Tuy nhiên, các hình ảnh tháo máy cho thấy bên trong vẫn theo mô hình cũ: bo mạch, camera và pin được chia thành nhiều phần khác nhau. Đây là cách tiếp cận đã quen thuộc và ổn định của Samsung, nhưng chưa khai thác triệt để ý tưởng gom hết linh kiện vào dải camera duy nhất như Apple.

Quan sát từ ảnh cắt lớp mà Apple công bố, phần nhô lên này (mà Apple gọi là camera plateau) không chỉ chứa cảm biến lớn và cơ cấu chống rung, mà còn được gia công với độ chính xác cao ở cả hai bên để chứa camera, loa và chip Apple silicon. Nhờ vậy, Apple có thể giữ mô-đun camera lớn, đồng thời khiến phần thân còn lại mỏng đến mức khó tin. Tuy nhiên, Apple cũng đã chấp nhận một số hy sinh, như camera không còn đa dạng và bỏ hệ thống loa kép.

Đây không chỉ là một bài toán thẩm mỹ. Đây là sự thay đổi lớn nhất trong quy trình lắp ráp iPhone trong nhiều năm: thay vì phân tán mainboard, camera, chip và loa khắp thân máy, Apple đã ‘gom’ chúng lại thành một chỗ duy nhất. Ở phía dưới, công ty chừa toàn bộ không gian quý báu cho một khối pin lớn, tối ưu hóa dung lượng và độ ổn định.

Vì sao Android khó bắt kịp ‘từ trong ra ngoài’

Các hãng Android có thể tạo ra dải camera ngang trong một vòng đời sản phẩm. Tuy nhiên, để đạt được cách bố trí linh kiện như Apple, họ phải đối mặt với những vấn đề khó khăn nhất trong chuỗi sản xuất.

Đầu tiên là bài toán thiết kế. Khi ‘gom’ tất cả linh kiện vào một thanh dày, Apple phải tái cấu trúc linh kiện, buồng loa, đảm bảo tản nhiệt và cả cáp nối. Nếu không kiểm soát tốt, máy sẽ gặp tình trạng nhiễu sóng, tắc nhiệt hoặc loa bị rè. Dĩ nhiên, chúng ta vẫn phải chờ xem iPhone Air hoạt động như thế nào trong thực tế.

Tuy nhiên, Apple đã có hơn một thập kỷ tự phát triển dòng chip A-series, không chỉ để tối ưu hiệu năng CPU/GPU, mà còn để xử lý các tình huống khắc nghiệt: không gian chật hẹp, pin lớn đặt gần, và không có quạt tản nhiệt chủ động. Mỗi thế hệ chip, Apple đều điều chỉnh cách quản lý điện áp và giải tỏa nhiệt sao cho chip có thể hoạt động bền bỉ trong cấu trúc khung máy kín.

Trong khi đó, phần lớn các điện thoại Android vẫn sử dụng chip của các nhà sản xuất bên thứ ba như Qualcomm Snapdragon hoặc MediaTek. Những SoC này được thiết kế theo tiêu chuẩn chung, để tương thích với nhiều hãng khác nhau, vì thế không thể tùy chỉnh sâu cho một cấu hình phần cứng đặc biệt. Khi đặt vào thân máy siêu mỏng, các chip này dễ dàng đạt nhiệt độ cao và phụ thuộc vào các giải pháp tản nhiệt cơ khí riêng biệt của từng hãng như vapor chamber, lớp graphite,...

Dải camera của iPhone Air không chỉ là một quyết định thiết kế, mà còn đi kèm với một chuỗi tùy biến sản xuất mà hiếm hãng nào có thể làm được. Ngay từ giai đoạn DFM (Design for Manufacturing – thiết kế để dễ dàng sản xuất), Apple phải làm việc chặt chẽ với các đối tác để đảm bảo sản phẩm vừa đẹp mắt, vừa khả thi cho quy mô sản xuất đại trà.

Nhờ vào việc sản xuất quy mô lớn, Apple có thể chi trả những chi phí lớn, đồng thời yêu cầu các nhà cung cấp đáp ứng chính xác các thông số đã được mô phỏng ngay từ đầu. Đối với đa số các hãng Android, dây chuyền sản xuất phải phục vụ cho nhiều mẫu máy và nhiều loại chip từ bên thứ ba, nên khó có thể thay đổi hoàn toàn chỉ để theo một triết lý thiết kế mới.

Chính nhờ vào việc tự thiết kế chip và kiểm soát quy trình sản xuất, Apple mới có thể biến dải camera của iPhone Air thành trung tâm xử lý, trong khi phần còn lại được dành hoàn toàn cho pin.

Khi "vị trí dày nhất" giải phóng phần còn lại để dành cho pin

Lợi ích lớn nhất của chiến lược này chính là pin. Một khối pin ít bị chia nhỏ sẽ có thể nén được nhiều năng lượng hơn trong không gian cho phép, dễ dàng gia cường và an toàn hơn khi chịu lực. Đây là lý do khiến iPhone Air mỏng hơn đáng kể nhưng vẫn đảm bảo nhiệt độ ổn định và thời gian sử dụng lâu dài, thay vì phải đánh đổi cả hai yếu tố này.

Trên thực tế, Apple tiết lộ iPhone Air có thể phát lại video liên tục trong 27 tiếng, tương đương với iPhone 16 Plus – được xem là một trong những chiếc iPhone có pin tốt nhất hiện nay. Dĩ nhiên, đây là con số trong thử nghiệm phòng lab, và khi đưa vào thực tế, thời gian sử dụng có thể thấp hơn. Tuy nhiên, nếu iPhone Air giữ vững hiệu suất và nhiệt độ ổn định như Apple hứa hẹn, việc tiệm cận được iPhone 16 Plus về thời gian sử dụng pin sẽ là một thành công lớn đối với một thiết bị mỏng chỉ 5,6 mm.

Tất nhiên, có thể có ý kiến cho rằng Apple chỉ cần sử dụng pin silicon-carbon như một số hãng Trung Quốc để đạt được độ mỏng và dung lượng lớn. Thực tế, pin silicon-carbon có mật độ năng lượng vượt trội, giúp nhét được nhiều dung lượng hơn trong cùng một không gian. Tuy nhiên, silicon-carbon vẫn còn mới mẻ và gặp phải một số thách thức, như độ giãn nở trong quá trình sạc, áp lực cơ học lên vỏ và rủi ro khi đặt trong không gian hạn chế của một thiết bị siêu mỏng.

Với một công ty lớn như Apple, chỉ một sự cố về pin cũng có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng, từ thương hiệu đến pháp lý. Chính vì vậy, Apple không thể mạo hiểm áp dụng công nghệ pin chưa đủ ổn định. Thay vào đó, họ chọn con đường bền vững hơn: tái thiết kế bên trong, gom các linh kiện vào ‘điểm dày nhất’ để giải phóng không gian cho một khối pin lớn và an toàn.

Hơn nữa, iPhone Air có thể được coi là một khởi đầu cho một triết lý thiết kế mới của iPhone, giúp Apple hiểu rõ hơn cách tối ưu hóa thời gian sử dụng pin cho các thiết bị khác trong tương lai – từ iPhone Pro cho đến iPad và MacBook, cho đến khi có công nghệ pin đủ an toàn để áp dụng.

Và không loại trừ khả năng, đây chính là bước đệm đầu tiên cho iPhone Fold. Nếu một ngày Apple quyết định tạo ra iPhone gập, việc gom tất cả linh kiện vào một ‘cột sống’ duy nhất sẽ trở thành giải pháp hợp lý để giữ pin nguyên vẹn, khung máy chắc chắn, mỏng nhưng vẫn bền bỉ.

Hình dáng thôi thì không đủ để tạo nên trải nghiệm thực sự

Khi người dùng nhìn thấy một dải camera ngang, họ dễ dàng nghĩ rằng điện thoại nào cũng có thể làm được điều đó. Tuy nhiên, đằng sau nó là một kỳ công trong quy trình sản xuất: từ chip, cách bố trí linh kiện, vật liệu khung, thứ tự lắp ráp, đến vấn đề xử lý nhiệt.

Theo Nabila Popal, giám đốc cấp cao mảng dữ liệu và phân tích của IDC, "iPhone Air là chiếc iPhone mỏng nhất từ trước đến nay, và cũng là một bước đi táo bạo nhất của Apple kể từ iPhone X. Nó sẽ thu hút những khách hàng ưa thích thiết kế mỏng nhẹ, trong khi dòng Pro vẫn sẽ là sự lựa chọn chính cho những ai ưu tiên pin và camera."

iPhone Air là một kiểu ‘đảo ngược tư duy’: thay vì cố gắng làm cho mọi phần mỏng đồng đều, Apple chọn một điểm dày nhất để chứa toàn bộ cơ khí và hệ thống tản nhiệt, sau đó dành phần còn lại cho pin và thẩm mỹ. Nhiều hãng Android chắc chắn sẽ theo đuổi xu hướng dải camera ngang, nhưng để đạt được sự tinh tế bên trong, họ cần phải thay đổi cách bố trí linh kiện, chứ không chỉ thay một miếng ốp ở lưng máy. Đây là một khoảng cách khó có thể san lấp trong một sớm một chiều.