Buzz
Trần Liêm đang lên kế hoạch chi 2,5 tỷ đồng để xây dựng ba trạm sạc nhanh và một máy bán đồ uống tự động trên khu đất 1500m2 tại Bà Rịa Vũng Tàu.
Di chuyển xa để tìm trạm sạc xe điện
Chán nản vì thường xuyên phải lái xe hàng chục cây số để tìm trạm sạc, tài xế taxi Lâm Tấn Tài đã tự lắp đặt ba cổng sạc tại nhà riêng ở Trảng Bom, Đồng Nai. Anh mở trạm này không chỉ để phục vụ bản thân mà còn giúp đỡ các chủ xe điện khác gặp khó khăn do thiếu trạm sạc ở vùng nông thôn.
Tài là một trong những người tiên phong trong việc mở rộng mạng lưới trạm sạc xe điện ở Việt Nam. Anh đầu tư thiết bị và chia sẻ doanh thu từ hoạt động sạc với công ty EverEV.
"Tôi quyết định mở trạm sạc để giúp các tài xế khác không phải đi quá xa, tiết kiệm thời gian", Tài, người đàn ông ngoài 30 tuổi, chia sẻ với Rest of World. Mỗi ngày, khoảng 40 người sử dụng trạm sạc của anh và anh dự đoán sẽ thu hồi vốn trong vòng hai năm, mặc dù không tiết lộ mức đầu tư.
Theo Counterpoint Research, doanh số bán xe điện tại Việt Nam đã tăng hơn 400% trong quý đầu năm 2024, nhưng cơ sở hạ tầng sạc vẫn còn cần cải thiện để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng.
VinFast, nhà cung cấp xe điện hàng đầu tại Việt Nam, đã triển khai hơn 150.000 trạm sạc trên toàn quốc để phục vụ các phương tiện của mình. Các công ty cung cấp dịch vụ sạc xe điện đang hợp tác với cá nhân để mở rộng mạng lưới và đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường xe chạy bằng năng lượng mới.
Theo dự báo từ Ngân hàng HSBC, Việt Nam sẽ cần đến 12 tỷ USD để phát triển cơ sở hạ tầng trạm sạc xe điện. Đến nay, phần lớn nguồn đầu tư này đến từ VinFast và một số công ty nhỏ hơn như SolarEV, EverEV và Eboost.
PV Power, một đơn vị thuộc Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam, đã mở trạm sạc đầu tiên vào tháng 10 và dự định sẽ phát triển 1.000 trạm sạc vào năm 2035.
Martin Schröder, phó giáo sư tại Đại học Ritsumeikan ở Nhật Bản, chuyên nghiên cứu về ngành công nghiệp ô tô, chia sẻ với Rest of World: "Mọi thị trường đều phải đối mặt với bài toán con gà và quả trứng. Nếu không có cơ sở hạ tầng, người dân sẽ không mua ô tô, nhưng nếu không có ô tô, thì việc xây dựng cơ sở hạ tầng cũng không có sức hút."
"Đó là lý do vì sao chính phủ cần can thiệp. Tuy nhiên, điều này có thể mất khá nhiều thời gian. Vì thế, VinFast đã tự mình hành động và nói 'Chúng tôi sẽ làm'."
Đầu tư tự túc vào trạm sạc
Theo Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam, dự báo đến năm 2028, thị trường sẽ có 1 triệu xe điện lưu hành.
Nhà sản xuất xe điện Trung Quốc BYD, mới gia nhập thị trường vào tháng 7, cho biết rằng thiếu đất và hạn chế về cơ sở hạ tầng là những thách thức lớn trong việc mở rộng mạng lưới trạm sạc.
V-Green, công ty cung cấp dịch vụ sạc xe điện do nhà sáng lập VinFast, Phạm Nhật Vượng, điều hành, cũng đang đối mặt với khó khăn trong việc mở rộng mạng lưới trạm sạc, theo chia sẻ của Nguyễn Kim Ngân, cựu giám đốc bộ phận sạc tại VinFast, với Rest of World.
"Tại các tỉnh xa, phương án hiệu quả nhất là lắp đặt trạm sạc tại các cây xăng, nhưng không phải cây xăng nào cũng đủ không gian", bà Ngân, hiện là CEO của công ty sạc VHN, cho biết.
V-Green cùng các công ty sạc khác đang mời gọi chủ đất có lô đất trống gần các tuyến đường chính và xa lộ cho thuê, trở thành đối tác nhượng quyền để chia sẻ doanh thu, hoặc đơn giản là cho phép chủ xe điện sử dụng bộ sạc với một mức phí.
Kể từ khi ra mắt mô hình nhượng quyền vào tháng 9, V-Green đã nhận hàng nghìn đơn đăng ký và yêu cầu, CEO Nguyễn Thanh Dương cho biết với Rest of World. "Nhiều cá nhân trong số này đã nhanh chóng trở thành đối tác của V-Green".
V-Green, công ty cam kết đầu tư 404 triệu USD trong hai năm tới để phát triển các trạm sạc, gọi mô hình nhượng quyền của mình là "nỗ lực chung giữa công ty và cộng đồng".
Các nhà đầu tư mua thiết bị từ V-Green, công ty chịu trách nhiệm về hoạt động và bảo trì, đồng thời trả cho đối tác nhượng quyền 750 đồng cho mỗi kWh trong 10 năm. Các địa điểm này sẽ được liệt kê trên ứng dụng VinFast, Google Maps và các ứng dụng sạc khác.
Trần Liêm là một trong những người tham gia nhượng quyền trong lĩnh vực này. Anh sở hữu một mảnh đất rộng 1.500m2 tại Bà Rịa Vũng Tàu, nơi có vị trí thuận lợi gần đường cao tốc và bệnh viện. Anh dự định đầu tư 2,5 tỷ đồng để lắp đặt ba trạm sạc nhanh và một máy bán đồ uống tự động.
Chỉ có trạm sạc thôi là không đủ
Dù nhận được sự hỗ trợ từ V-Green, nhưng mọi thứ vẫn gặp khó khăn do chi phí đầu tư ban đầu lớn, và không phải khu vực nào cũng thích hợp để lắp đặt trạm sạc nhanh. Hơn nữa, hiện tại cũng chưa có chính sách hỗ trợ giá điện cho các trạm sạc.
Những đơn vị nhượng quyền không hợp tác với V-Green lại đối mặt với khó khăn lớn hơn, vì chủ xe VinFast được quyền sạc miễn phí tại các trạm V-Green cho đến tháng 7 năm 2025.
"Doanh thu từ các bên nhượng quyền của chúng tôi đã giảm từ 30% đến 40%", ông Kim Văn Bình, CEO của công ty sạc Global EV, chia sẻ với Rest of World. Công ty đã triển khai lắp đặt trạm sạc cho khoảng 20 đơn vị nhượng quyền.
Để thu hút nhà đầu tư cá nhân, công ty bán các thiết bị sạc với mức giá chỉ bằng một phần ba so với giá của V-Green. Theo ông, các nhà đầu tư "sẽ hoàn vốn nhanh chóng, chỉ trong khoảng hai năm".
Ông Tài, đại diện cho đơn vị nhượng quyền thương hiệu EverEV, cho biết số lượng người sử dụng dịch vụ của họ đã giảm một nửa, vì tài xế của Xanh SM cũng được sạc miễn phí qua đêm tại các trạm V-Green.
"Ban đầu tôi dự tính sẽ thu hồi vốn trong vòng hai năm, nhưng với các chương trình khuyến mãi hiện tại, có lẽ sẽ mất ba đến bốn năm", Tài, chủ sở hữu chiếc xe VinFast, chia sẻ. "Vì thế, tôi đã quyết định đăng ký lắp đặt bộ sạc V-Green."
Bà Ngân cho biết, những người muốn kiếm lời từ việc nhượng quyền cần phải làm nhiều hơn chỉ là lắp đặt các trạm sạc. Vì chi phí đầu tư ban đầu khá cao, công ty của bà khuyên nên mở thêm các điểm dừng chân với dịch vụ ăn uống đi kèm.
Tuy nhiên, bà cho rằng việc mở rộng mạng lưới nhượng quyền vẫn chưa đủ. Bà tin rằng cần có sự hỗ trợ thêm từ chính phủ và các nhà sản xuất xe điện để đạt hiệu quả tốt hơn.
Những người tham gia nhượng quyền, như bà Nguyễn Thị Phương Dung, hiện đang rất hào hứng với cơ hội này.
Cô Dung đã đồng ý dành một phần không gian bên ngoài quán cà phê nhỏ ở Phan Thiết để lắp đặt ba bộ sạc từ SolarEV. Công ty này đã trang bị các bộ sạc năng lượng mặt trời và cam kết miễn phí tiền thuê trong ba năm. Sau đó, công ty sẽ chia sẻ doanh thu với cô. Cô nhận được 30% trong giai đoạn đầu và 50% sau đó.
Kể từ khi lắp đặt các bộ sạc này vài tháng trước, doanh thu tại quán của cô đã tăng từ 30% đến 40%. Cô đã đổi tên quán thành Lado Cafe để các tài xế của công ty gọi xe Lado, đối tác của SolarEV, dễ dàng nhận diện. Cô cho biết có những ngày quán cà phê đông đến mức khách hàng phải xếp hàng dài để chờ.
"Tôi thực sự muốn mua một trạm sạc, nhưng chồng tôi nghĩ đây là một hình thức mới, cần thời gian để xem xét", cô Dung nói. "Nếu lượng xe tăng, chúng tôi sẽ mua luôn để giữ toàn bộ lợi nhuận."
