TPO - LOTUSat-1, vệ tinh Radar đầu tiên của Việt Nam, đã được Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ đề xuất sử dụng nhằm hỗ trợ công tác bảo vệ môi trường tại Hà Nội thông qua việc giám sát quá trình đô thị hóa, kiểm soát chất thải và quản lý nguồn nước mặt.
Tại hội thảo khoa học “Thực trạng và giải pháp xử lý các vấn đề cấp bách trong công tác bảo vệ môi trường Thủ đô Hà Nội” do UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổ chức, PGS.TS Chu Hoàng Hà, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, đã đề xuất sử dụng vệ tinh LOTUSat-1 để cung cấp dữ liệu giám sát tài nguyên, phục vụ các hoạt động bảo vệ môi trường cho các tỉnh, thành phố, trong đó có Thủ đô Hà Nội.
LOTUSat-1 là vệ tinh quan sát trái đất đầu tiên của Việt Nam được trang bị cảm biến Radar, sử dụng sóng vô tuyến băng tần X. Với khối lượng khoảng 570kg, vệ tinh này có khả năng chụp ảnh trái đất với độ phân giải cao trong mọi điều kiện thời tiết, cả ngày lẫn đêm. Đây là một ưu điểm vượt trội, đặc biệt quan trọng đối với Việt Nam, khi tỷ lệ thời gian có mây trong năm lên tới khoảng 80%.

Hình ảnh mô phỏng vệ tinh LOTUSat-1 trên quỹ đạo.
Dữ liệu ảnh thu được từ LOTUSat-1 được kỳ vọng sẽ đáp ứng nhu cầu cấp bách về nguồn ảnh chất lượng cao, cung cấp thông tin chính xác và kịp thời nhằm giảm thiểu tác động của thảm họa thiên nhiên và biến đổi khí hậu, quản lý nguồn tài nguyên thiên nhiên và giám sát môi trường, từ đó góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Trước đó, để triển khai dự án LOTUSat-1, Việt Nam đã ký kết gói thầu “Vệ tinh LOTUSat-1, thiết bị và đào tạo nhân lực” với Tập đoàn Sumitomo (Nhật Bản). Đến nay, vệ tinh LOTUSat-1 đã hoàn thành quá trình chế tạo từ tháng 2/2024 và hoàn thành tích hợp, thử nghiệm hệ thống mặt đất tại Khu công nghệ cao Hoà Lạc, Việt Nam từ tháng 11/2024. Dự kiến, LOTUSat-1 sẽ được phóng lên quỹ đạo vào năm 2025.

Vệ tinh LOTUSat-1 đã hoàn thành quá trình chế tạo và sẵn sàng để phóng lên quỹ đạo.
Theo TS Vũ Anh Tuân, Phó Tổng giám đốc Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, dữ liệu từ vệ tinh LOTUSat-1 sau khi đi vào hoạt động sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ bảo vệ môi trường tại Hà Nội, thông qua việc giám sát quá trình đô thị hóa, kiểm soát chất thải và quản lý nguồn nước mặt.
Trong lĩnh vực giám sát đô thị hóa, dữ liệu từ LOTUSat-1 có thể theo dõi sự mở rộng không gian đô thị, giúp các nhà quản lý đánh giá tác động môi trường và đề xuất các giải pháp quy hoạch phát triển bền vững.
Về kiểm soát chất thải, vệ tinh này cung cấp thông tin chi tiết về vị trí và tình trạng của các bãi chôn lấp, giúp phát hiện sớm các vấn đề ô nhiễm và cải thiện hiệu quả quản lý chất thải.
Đối với quản lý nước mặt, dữ liệu từ LOTUSat-1 có khả năng theo dõi sự thay đổi của các nguồn nước như sông, hồ, giúp phát hiện ô nhiễm và hỗ trợ quản lý tài nguyên nước một cách hiệu quả. Những thông tin này mang lại cái nhìn tổng quan và chi tiết, giúp Hà Nội chủ động đối phó với các thách thức môi trường.
Ngoài ra, dữ liệu từ vệ tinh LOTUSat-1 còn hỗ trợ cung cấp thông tin về biến đổi khí hậu và các vấn đề môi trường trên quy mô rộng lớn, mang đến cho Hà Nội góc nhìn toàn diện và dài hạn.

Hà Nội đang phải đối mặt với nhiều vấn đề môi trường nghiêm trọng, đặc biệt là tình trạng ô nhiễm không khí.
Theo Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trần Sỹ Thanh, với đặc điểm là một đô thị đặc biệt, có tốc độ đô thị hóa nhanh, dân số tăng cơ học lớn và nằm trong khu vực kinh tế phát triển, Hà Nội thường xuyên phải đối mặt với nhiều thách thức môi trường như ô nhiễm không khí, quá tải trong xử lý chất thải rắn và nước thải.
Các chuyên gia môi trường nhận định rằng Hà Nội đang phải đối mặt với tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng, bao gồm các dòng sông chết, bãi chôn lấp rác thải quá tải, đất bị suy thoái, và đặc biệt là tình trạng ô nhiễm không khí trầm trọng vào mùa đông, gây ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe người dân và đòi hỏi các giải pháp xử lý khẩn cấp và quyết liệt.
