Điều gì khiến chất liệu vải Nhật Bản này trở nên đặc biệt, đến nỗi các đại gia công nghệ như NVIDIA, Microsoft, AMD phải đích thân sang thương lượng?

Dù nhu cầu AI đang tăng vọt, nhà cung ứng vật liệu chiến lược Nhật Bản vẫn kiên định không đẩy mạnh sản lượng.

Giữa thời đại công nghệ 4.0, ít ai ngờ tương lai ngành AI toàn cầu lại nằm trong tay một doanh nghiệp dệt may Nhật Bản với bề dày 126 năm - Nitto Boseki (Nittobo), nơi đang nắm giữ bí quyết then chốt cho cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo.

Suốt năm qua, những chuyến bay riêng của lãnh đạo NVIDIA, Microsoft và AMD liên tục đáp xuống Tokyo với một mục tiêu chung: thương lượng mua lượng lớn vật liệu T-glass - loại vải thủy tinh có hệ số giãn nở nhiệt cực thấp.

T-glass không đơn thuần là vải thông thường. Đây là vật liệu cao cấp với ưu điểm vượt trội: độ ổn định kích thước hoàn hảo, độ cứng lý tưởng và khả năng truyền dẫn dữ liệu tốc độ cao - những yếu tố sống còn cho hệ thống AI. Một CEO ngành vi mạch tiết lộ: "Năng lực sản xuất T-glass cao cấp của Nittobo năm nay đã bị NVIDIA, Microsoft, Google và Amazon đặt trước toàn bộ. Các đại gia công nghệ đều thừa nhận tầm quan trọng không thể thay thế của loại vải thủy tinh này."

Trong quy trình đóng gói chip AI hiện đại, các linh kiện phải chịu nhiệt độ cực đại và áp lực khủng khiếp. Thiếu đi độ cứng ổn định từ T-glass để ngăn biến dạng chất nền, toàn bộ quy trình sản xuất có thể đổ vỡ, kéo theo tỷ lệ chip hỏng tăng đột biến.

Một lãnh đạo cấp cao từ Unimicron - công ty hàng đầu thế giới về cơ chất chip - chia sẻ: "T-glass đang được săn đón nhờ khả năng duy trì độ phẳng tuyệt đối cho chất nền trong quá trình đóng gói chip AI, yếu tố then chốt quyết định hiệu suất sản xuất."

T-glass từ Nittobo được chuyển đến các đối tác như Resonac và Mitsubishi Gas Chemical để phủ đồng lên bảng mạch. Những tấm nền này sau đó được các nhà sản xuất cơ chất chip biến thành linh kiện cao cấp, phục vụ cho việc đóng gói chip AI từ NVIDIA và các hãng công nghệ khác.

Tình trạng thiếu hụt T-glass bắt đầu căng thẳng từ giữa năm trước. Một giám đốc Kinsus - nhà cung ứng cho cả NVIDIA lẫn AMD - cho biết: "Lượng hàng phân bổ từ Nittobo năm ngoái sẽ được giữ nguyên trong 3 năm tới. Bạn không thể mang tiền mặt đến để mua thêm dù nhiều đến đâu." Hiện khách hàng phải chờ 6-8 tuần thay vì nhận hàng ngay như trước.

Nhận thức được khó khăn, Nittobo đã cam kết đầu tư 80 tỷ yen (550 triệu USD) mở rộng sản xuất vật liệu bán dẫn, với mục tiêu tăng gấp đôi công suất tại Đài Loan vào tháng 3/2028. Tuy nhiên, CEO Hiroyuki Tada tỏ ra dè dặt: "Chúng tôi đang nỗ lực hết sức để không làm gián đoạn nguồn cung, nhưng không thể đưa ra những cam kết tăng trưởng công suất thiếu căn cứ."

Sự thận trọng này bắt nguồn từ bài học xương máu khi nhu cầu đột ngột bốc hơi trong quá khứ. Ông Tada tâm sự: "Ngành này luôn tiềm ẩn bất ổn. Chúng tôi từng trải qua nhiều tình huống khách hàng đột ngột thông báo: 'Xin cảm ơn, chúng tôi không cần thêm sản phẩm nữa'." Ông cũng tiết lộ một số khách hàng thường đặt hàng vượt nhu cầu thực tế khi thị trường khan hiếm.

Nittobo là minh chứng cho vai trò then chốt của các nhà sản xuất vật liệu tưởng chừng khiêm tốn trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu. Nhật Bản có nhiều doanh nghiệp tương tự: Ajinomoto Build-up Film không thể thiếu trong sản xuất cơ chất chip cao cấp, chất cảm quang đặc biệt từ Shin-Etsu và JSR quan trọng với chip hiện đại, hay vật liệu CCL tiên tiến của Resonac dùng trong mọi máy chủ đỉnh cao.

Ông T.J. Tseng, Chủ tịch Unimicron - một trong hai nhà cung cấp cơ chất chính cho chip AI của NVIDIA - khẳng định tình trạng thiếu hụt cơ chất cao cấp sẽ kéo dài sang năm sau. Xuất phát từ nhà máy thành lập năm 1898, Nittobo ghi nhận doanh thu 109 tỷ yen năm ngoái, tăng 17% so với năm trước, với biên lợi nhuận tăng gần gấp đôi lên 15.1% nhờ nhu cầu AI bùng nổ.

David Dai, chuyên gia phân tích chuỗi cung ứng bán dẫn Nhật tại Bernstein Research nhận định: "Các công ty vật liệu Nhật thường chiếm vị thế độc tôn nhờ bề dày phát triển giải pháp cao cấp. Tuy nhiên, họ thường ưu tiên tăng trưởng ổn định thay vì mở rộng ồ ạt khi thị trường bùng nổ."

Nhu cầu chưa được đáp ứng đang thúc đẩy cạnh tranh mạnh mẽ. Taiwan Glass - nhà sản xuất thủy tinh Đài Loan - coi đây là cơ hội vàng. Chủ tịch Lin Por Fong chia sẻ: "Chúng tôi đang đẩy nhanh mở rộng công suất phục vụ AI, dự kiến hoàn thành cuối 2025. Trong khi đối thủ Nhật cần 3 năm xây nhà máy mới, chúng tôi chỉ cần 1 năm để nâng cấp dây chuyền hiện có."

Mẫu vật liệu của Taiwan Glass đang được NVIDIA và AMD thẩm định. Một nguồn tin tiết lộ: "NVIDIA rất quan tâm đến vấn đề thiếu hụt vật liệu. Quá trình chứng nhận bắt đầu từ đầu năm và có thể hoàn tất sớm nhất vào cuối năm nay."

Các nhà cung ứng Trung Quốc như Taishan Fiberglass cũng đang gia nhập thị trường, tập trung phục vụ nhu cầu nội địa. Tuy nhiên, ông Tseng của Unimicron nhấn mạnh: "T-glass cao cấp không thể sản xuất trong một sớm một chiều. Các tân binh phải vượt qua giai đoạn học hỏi đầy thách thức trước khi cho ra sản phẩm ổn định."