“Giá bộ nhớ tăng vượt cả đất đai và vàng” - dấu hiệu cho thấy hãng smartphone nào mới thực sự nắm quyền bá chủ

Nếu theo dõi giá vàng, bạc và bất động sản gần đây, bạn sẽ thấy những cơn sốt điên rồ. Tuy nhiên, tất cả vẫn chưa là gì so với mức tăng chóng mặt trong thị trường bộ nhớ.

Khi điện thoại giá rẻ không còn rẻ như trước

Trước đây, thị trường smartphone có vẻ đơn giản: hãng nào nhét được nhiều cấu hình hơn với mức giá thấp hơn sẽ dễ nổi bật. Nhiều năm qua, công thức này giúp không ít thương hiệu Android tăng trưởng, đặc biệt ở phân khúc phổ thông và cận trung. Nhưng năm 2026 đang vẽ một bức tranh khác hẳn. Cơn sốc giá bộ nhớ không chỉ đẩy chi phí linh kiện lên cao mà còn làm đảo lộn toàn bộ logic cạnh tranh. Reuters dẫn dự báo của IDC cho thấy thị trường smartphone toàn cầu có thể giảm 12,9% trong năm 2026, xuống còn 1,12 tỷ máy, mức thấp nhất trong hơn một thập kỷ.

Đây được xem là đợt suy giảm mạnh nhất từ trước tới nay, nguyên nhân chủ yếu là giá chip nhớ tăng vọt do nguồn cung bị hút sang hạ tầng AI. Đáng chú ý, IDC không coi đây là cơn đau ngắn hạn, mà là cú sốc cấu trúc, tác động trực tiếp tới mô hình tăng trưởng quen thuộc của smartphone giá rẻ. Reuters cũng nhận định nhóm Android giá thấp sẽ bị ảnh hưởng nặng, trong khi Apple và Samsung lại có cơ hội giành thêm thị phần khi các đối thủ nhỏ hơn bắt đầu hụt hơi.

Lý do rất đơn giản, nhưng cũng tàn nhẫn theo cách thị trường vận hành. Điện thoại giá rẻ dựa vào biên lợi nhuận mỏng, nên chỉ cần một linh kiện nền tảng tăng giá mạnh là toàn bộ bài toán không còn đúng. Counterpoint cho biết, với nhóm máy giá dưới 200 USD, riêng bộ nhớ có thể chiếm tới 43% tổng chi phí BOM (Bill of materials). Với cấu hình phổ biến 6GB RAM LPDDR4X và 128GB eMMC, tổng BOM có thể tăng hơn 20%, thậm chí khoảng 25% theo quý trong Q1/2026 nếu các thành phần khác không đổi. Khi một linh kiện đã chiếm gần một nửa chi phí sản phẩm, câu chuyện không còn chỉ là tăng vài chục nghìn đồng hay cắt bớt một chi tiết thiết kế nữa.

Lúc này, các hãng smartphone buộc phải chọn một trong ba con đường: tăng giá bán, cắt giảm cấu hình, hoặc chấp nhận biên lợi nhuận teo tóp. Cả ba lựa chọn đều không hề lý tưởng. Tăng giá sẽ làm mất đi lợi thế vốn giúp họ thu hút khách. Cắt cấu hình thì trải nghiệm người dùng giảm, dễ bị chê thụt lùi. Giữ nguyên giá và cấu hình thì lợi nhuận mỏng đến mức chỉ một biến động nhỏ cũng khiến bài toán kinh doanh trở nên ngột ngạt.

Cú sốc này đang phơi bày ai thực sự mạnh, ai chỉ mạnh nhờ giá

Điểm thú vị của đợt sóng giá RAM lần này là nó không tác động đồng đều đến tất cả các hãng. Những thương hiệu quen cạnh tranh bằng giá thấp, cấu hình dày, ra máy nhanh sẽ chịu áp lực trước tiên. Các tín hiệu thực tế đã xuất hiện: OPPO và OnePlus xác nhận tăng giá một số mẫu tại Trung Quốc từ ngày 16/3 do chi phí linh kiện, đặc biệt là RAM và bộ nhớ, leo thang. Các báo cáo khác cũng ghi nhận Vivo, Honor và Xiaomi đang chịu áp lực tương tự. Tech in Asia dẫn dữ liệu cho thấy giá smartphone mới tại Trung Quốc sau tháng 3 có thể tăng trung bình 15–25% so với các model cùng tầm giá năm 2025. Nói cách khác, lợi thế “giá tốt” – bức tường thành lớn nhất của nhiều hãng Trung Quốc – đang bị bào mòn ngay từ móng.

Đây là lúc thị trường lộ ra sự thật thường bị che khuất bởi truyền thông sản phẩm và những bảng so cấu hình bắt mắt. Khi chi phí ổn định, nhiều hãng trông mạnh như nhau. Ai cũng có thể làm mẫu máy hấp dẫn nếu RAM, màn hình, camera và chip còn nằm trong tầm kiểm soát. Nhưng khi một mắt xích quan trọng tăng giá đột ngột, khái niệm “ông lớn” bắt đầu phân tầng. Hãng chỉ giỏi bán hàng sẽ lộ sự phụ thuộc, trong khi hãng có sức mạnh công nghiệp, tài chính và chuỗi cung ứng mới cho thấy khả năng chịu đòn. Bá chủ không phải là hãng ồn ào hay ra nhiều model nhất, mà là hãng vượt biến động mà không gãy chiến lược, vừa giữ sản phẩm cạnh tranh, vừa bảo toàn biên lợi nhuận, vừa giành thêm thị phần khi đối thủ loạng choạng. Với tiêu chí này, thị trường smartphone hiện không còn nhiều tên thật sự nổi bật.

Samsung đang đứng ở đâu trong bài kiểm tra này

Nếu Apple là ví dụ điển hình cho mô hình tích hợp dọc sâu ở phân khúc cao cấp, thì Samsung là trường hợp đặc biệt theo cách riêng. Samsung không chỉ là hãng smartphone mà còn là tập đoàn công nghệ hiện diện sâu trong nhiều mắt xích quan trọng của ngành điện tử, từ bộ nhớ, màn hình, cảm biến hình ảnh tới chip xử lý một số dòng sản phẩm. Reuters gọi Samsung là nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới, chi tiết quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Tất nhiên, điều này không có nghĩa mảng điện thoại của Samsung miễn nhiễm với sóng giá.

Chính Reuters cũng thông tin rằng Samsung đã điều chỉnh giá một số mẫu Galaxy S26 ở một số thị trường do chi phí chip tăng. Điểm khác biệt nằm ở cấu trúc: với nhiều hãng khác, giá bộ nhớ tăng đồng nghĩa chi phí tăng và giá trị đó chảy sang nhà cung ứng bên ngoài. Với Samsung, một phần áp lực này có thể được bù đắp nhờ sức mạnh từ các mảng khác trong cùng hệ sinh thái tập đoàn, lợi thế mà hầu hết các hãng smartphone khác không có.

Không chỉ vậy, Samsung còn có lợi thế về độ rộng danh mục sản phẩm, như Reuters và Counterpoint nhấn mạnh. Theo dữ liệu Counterpoint dẫn lại, Samsung nắm 19% thị phần smartphone toàn cầu năm 2025, chỉ đứng sau Apple 20%, nhờ dòng Galaxy A ở phân khúc trung cấp. Điều này quan trọng: Apple mạnh ở phân khúc cao cấp, trong khi Samsung có thể phòng thủ và tấn công hầu hết các phân khúc, từ máy giá mềm, tầm trung, cận cao cấp tới flagship. Khi giá bộ nhớ tăng, hãng có danh mục trải dài như vậy sẽ linh hoạt hơn: điều chỉnh cấu hình từng phiên bản, thay đổi tỷ trọng bán hàng, đẩy mạnh dòng biên lợi nhuận cao, hoặc hy sinh vài mẫu để bảo vệ toàn bộ chiến lược. Đây là sự linh hoạt quan trọng trong giai đoạn chi phí linh kiện biến động.

Một lợi thế khác của Samsung, và cũng làm hãng đáng gờm trong cơn sóng này, là khả năng biến quy mô thành lá chắn. IDC qua Reuters nhấn mạnh Apple và Samsung có vị thế tốt hơn nhờ nền tảng tài chính mạnh và khả năng hấp thụ chi phí cao hơn các đối thủ nhỏ. Khi chi phí tăng, hãng lớn có thể tăng giá ít hơn để giữ khách, hoặc giữ giá lâu hơn chờ đối thủ mệt trước. Hãng lớn thương lượng tốt hơn, tối ưu đơn hàng quy mô lớn, và có đủ sức chịu đựng để không hoảng loạn. Trong khi đó, các thương hiệu phụ thuộc vào điện thoại giá rẻ dễ bị kẹt giữa hai gọng kìm: tăng giá mất lý do để người dùng chọn, giữ giá thì lợi nhuận bào mòn. Trong khi bộ nhớ có thể chiếm tới 43% BOM của máy phổ thông, biên an toàn thấp dễ trở thành vết nứt lớn.

Không chỉ sở hữu lợi thế về phần cứng và chuỗi cung ứng, Samsung còn có khả năng biến sức mạnh linh kiện thành trải nghiệm AI quy mô lớn. Reuters cho biết Samsung đặt mục tiêu nâng số thiết bị Galaxy AI từ 400 triệu lên 800 triệu máy trong năm 2026, chứng tỏ đây không còn là thử nghiệm trên vài flagship mà là chiến lược phủ AI toàn hệ sinh thái. Samsung triển khai mô hình lai giữa xử lý trên thiết bị và đám mây, với Personal Data Engine để cá nhân hóa trải nghiệm, kết hợp Knox Vault và KEEP bảo vệ dữ liệu nhạy cảm. Trong bối cảnh smartphone khó khác biệt bằng cấu hình, AI ở quy mô lớn, gắn với bảo mật và trải nghiệm hàng ngày trở thành lợi thế thực dụng. Nếu giá bộ nhớ buộc các hãng chứng minh ai chịu đòn tốt hơn phần cứng, AI là mặt trận giúp Samsung chuyển nội lực công nghệ thành giá trị dễ cảm nhận cho người dùng.

Bá chủ thật sự lộ diện khi thị trường bước vào giai đoạn khó khăn nhất

Nhìn rộng hơn, việc giá RAM tăng phi mã đang tạo ra một hiệu ứng thú vị trong ngành smartphone: buộc thị trường phải tái định nghĩa thế nào là sức mạnh thật sự. Trong thời bình, người dùng có thể bị mê hoặc bởi máy nhiều RAM, bộ nhớ cao, giá rẻ vài triệu. Nhưng khi biến động xảy ra, những lớp hào nhoáng ấy nhanh chóng bị bóc tách. Lúc này, nền móng mới quyết định: ai làm chủ nhiều mắt xích, ai có chuỗi cung ứng sâu, sức mạnh tài chính lớn, danh mục đủ rộng để điều phối chi phí thay vì bị kéo đi. Trong bài kiểm tra khắc nghiệt đó, Samsung cho thấy mình thuộc nhóm hiếm hoi đủ sức đứng vững, thậm chí đi ngược sóng để mở rộng lợi thế.

Chưa thể khẳng định Samsung chắc chắn thắng mọi cuộc đua. Thị trường công nghệ hiếm khi đơn giản như phim siêu anh hùng. Nhưng dữ liệu hiện tại cho thấy khi phân khúc giá rẻ bị bào mòn bởi giá bộ nhớ, Apple và Samsung là hai cái tên có vị thế tốt để giành thêm thị phần. Nếu Apple đại diện sức mạnh hệ sinh thái khép kín tầng cao, thì Samsung đại diện quyền lực khác: quyền lực của tập đoàn công nghệ có thể chịu đòn gần như mọi tầng thị trường smartphone. Có lẽ, đây là hình hài rõ nhất của một “bá chủ” thật sự khi cuộc chơi không còn dễ dàng.