Buzz
Nhu cầu điện tại Mỹ tiếp tục lập đỉnh khi AI trở thành động lực tăng trưởng mới, tạo ra áp lực lớn lên hệ thống năng lượng.
Theo báo cáo từ U.S. Energy Information Administration được Reuters trích dẫn vào tháng 3/2026, tổng nhu cầu điện tại Mỹ dự báo sẽ tăng từ 4.195 tỷ kWh trong năm 2025 lên 4.260 tỷ kWh trong năm 2026, tương đương mức tăng 1,5% so với năm trước, trước khi đạt 4.388 tỷ kWh vào năm 2027. Điều đặc biệt là mức tăng này diễn ra sau nhiều năm nhu cầu điện ổn định, cho thấy một lực tác động mới đang nổi lên.
Động lực chính đến từ AI, nhưng không phải theo cách thông thường. Nhu cầu điện không chỉ tăng về tổng lượng mà còn tăng mạnh ở các khu vực tập trung hạ tầng. Ở những nơi có nhiều trung tâm dữ liệu, tốc độ tiêu thụ điện đã vượt quá khả năng cung ứng hiện có, khiến thị trường phải điều chỉnh giá và huy động nguồn dự phòng.
Vào mùa hè 2025, giá công suất tại thị trường PJM, nơi tập trung phần lớn các trung tâm dữ liệu của Mỹ, đã tăng hơn 800% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy tình trạng cầu vượt cung rõ rệt.
AI đang khiến hệ thống điện rơi vào trạng thái "quá tải".
Áp lực này không thể giải quyết ngay bằng năng lượng tái tạo. Khi nhu cầu điện tăng đột ngột trong ngắn hạn, hệ thống buộc phải quay lại các nguồn năng lượng có thể huy động nhanh chóng. Theo ghi nhận của Reuters, tại khu vực PJM, khoảng 60% các nhà máy điện chạy bằng dầu, khí và than, vốn đã được lên kế hoạch đóng cửa vào năm 2025, đã phải tạm hoãn hoặc hủy bỏ việc ngừng hoạt động.
Hầu hết trong số đó là các nhà máy 'peaker' - loại hình chỉ được thiết kế để hoạt động ngắn hạn, hỗ trợ hệ thống điện trong những giờ cao điểm. Đây là các nguồn điện có chi phí vận hành cao và phát thải lớn, nhưng lại đóng vai trò là 'hàng phòng thủ cuối cùng' để ngăn chặn tình trạng mất điện diện rộng.
Việc kéo dài tuổi thọ của các nhà máy này không chỉ là một giải pháp kỹ thuật mà còn phản ánh sự căng thẳng của toàn bộ hệ thống.
Theo Reuters dẫn dữ liệu từ các nghiên cứu liên bang, các nhà máy peaker có thể phát thải sulfur dioxide cao hơn khoảng 1,6 lần trên mỗi đơn vị điện so với các nhà máy thông thường. Mặc dù chỉ chiếm khoảng 3% sản lượng điện, nhưng các nhà máy này lại có thể cung cấp tới 19% công suất. Khi nhu cầu tăng nhanh do AI, phần 'công suất dự phòng' này lại được kích hoạt trở lại.
Rủi ro đảo chiều: Từ thiếu điện đến dư thừa công suất.
Tác động của vấn đề không chỉ dừng lại ở việc vận hành hệ thống, mà còn ảnh hưởng đến các quyết định đầu tư. Nhu cầu điện từ các trung tâm dữ liệu dự báo sẽ tăng với tốc độ chóng mặt, buộc các công ty điện lực phải mở rộng công suất nhanh chóng. Nhu cầu điện cho data center tại Mỹ có thể tăng từ 34,7 GW vào năm 2024 lên 106 GW vào năm 2035, tương đương mức tăng hơn 200% trong hơn một thập kỷ. Quy mô này đặt ra yêu cầu vốn và hạ tầng vượt xa những chu kỳ trước.
Tuy nhiên, giả thuyết về việc nhu cầu AI sẽ tiếp tục tăng không giới hạn đang bắt đầu bị nghi ngờ. Khi các trung tâm dữ liệu ký hợp đồng điện dài hạn và thậm chí tự xây dựng nguồn cung cấp riêng, rủi ro chuyển từ thiếu điện sang dư thừa công suất. Theo Financial Times vào năm 2026, các nhà đầu tư năng lượng cảnh báo rằng việc xây dựng hạ tầng điện quá nhanh cho AI có thể dẫn đến tình trạng dư thừa công suất nếu nhu cầu thực tế không đạt kỳ vọng hoặc hiệu suất công nghệ cải thiện nhanh hơn dự báo.
Ở cấp độ tiêu dùng, AI không thay thế mà đang gia tăng thêm nhu cầu lên hệ thống. Nhu cầu điện tại khu vực dân cư ở Mỹ dự báo đạt 1.535 tỷ kWh vào năm 2026, tăng so với 1.517 tỷ kWh của năm 2025, trong khi khu vực thương mại tăng từ 1.486 tỷ kWh lên 1.525 tỷ kWh trong cùng thời gian. Điều này cho thấy sự tăng trưởng về điện không đến từ một nguồn duy nhất mà là sự kết hợp giữa AI và quá trình điện khí hóa toàn bộ nền kinh tế.
Cấu trúc nguồn điện vì thế thay đổi chậm hơn so với kỳ vọng. Tỷ trọng năng lượng tái tạo dự báo sẽ tăng từ khoảng 24% vào năm 2025 lên 27% vào năm 2027, nhưng khí đốt vẫn duy trì ở mức khoảng 40% trong giai đoạn 2025-2026. Khi nhu cầu tăng nhanh hơn tốc độ phát triển của năng lượng sạch, hệ thống phải tiếp tục phụ thuộc vào các nguồn truyền thống để duy trì sự ổn định, đồng thời tạo thêm áp lực cho phát thải.
Trong bối cảnh này, AI không chỉ là một bước tiến công nghệ mà còn là một yếu tố thay đổi hoàn toàn hệ thống năng lượng. Khi mỗi mô hình ngày càng lớn hơn, mỗi trung tâm dữ liệu mở rộng, nhu cầu điện không chỉ tăng theo chiều hướng tuyến tính mà tăng theo quy mô hạ tầng. Và khi tốc độ mở rộng này vượt quá khả năng thích ứng của lưới điện, vấn đề không còn chỉ là tối ưu hóa thuật toán mà là liệu hệ thống có đủ điện - và đủ 'sạch' - để duy trì sự phát triển của chính AI.
*Nguồn: FT, Reuters
