Buzz
Một số quan điểm cho rằng đầu tư vào Hi-fi là không cần thiết, bởi lẽ âm nhạc chạm đến trái tim thông qua cảm xúc thuần túy. Ngược lại, nhiều người tin tưởng tuyệt đối rằng những rung cảm chân thật nhất của bản nhạc chỉ có thể được khơi gợi trọn vẹn khi được tái tạo một cách xuất sắc qua các thiết bị tai nghe và hệ thống loa Hi-fi. Vậy đâu mới là quan điểm chính xác?
Bản chất của âm nhạc vốn là nghệ thuật được dệt nên từ những giai điệu và nhịp điệu. Thế nhưng, trong một viễn cảnh không tồn tại công nghệ loa và tai nghe Hi-fi (High Definition hay Độ phân giải cao) - thứ đóng vai trò then chốt trong việc tái hiện âm thanh một cách sống động và đầy đủ nhất - liệu bức tranh văn hóa và giải trí toàn cầu ngày nay có còn giữ nguyên hình hài ấy?
Từ đây, một cuộc tranh luận nảy sinh với hai quan điểm đối lập: Một bên khẳng định rằng âm nhạc chỉ cần có giai điệu hay, còn các thiết bị nghe đắt tiền chỉ là thú vui của giới thượng lưu; phía còn lại thì quả quyết rằng nếu thiếu đi Hi-fi, con người sẽ không thể nào đắm mình trọn vẹn vào những cung bậc cảm xúc, và trải nghiệm thưởng thức âm nhạc sẽ trở nên vô cùng tẻ nhạt. Vậy rốt cuộc, lập trường nào mới thực sự thuyết phục?
Lập trường thứ nhất: Giai điệu là yếu tố then chốt, Hi-fi chỉ là một thứ xa xỉ
Những người ủng hộ quan điểm này thường viện dẫn lịch sử, rằng nền âm nhạc nhân loại đã phát triển rực rỡ qua hàng thiên niên kỷ mà không cần đến sự hỗ trợ của các công nghệ truyền tải âm thanh hiện đại. Người dân Hy Lạp cổ đại vẫn say mê với âm thanh của cây đàn Lyre, người Việt vẫn truyền tai nhau những làn điệu quan họ, ca trù đậm đà bản sắc - tất cả đều hiện hữu mà không cần đến ampli đèn hay những chiếc tai nghe có giá lên đến hàng chục triệu. Theo họ, tinh túy của âm nhạc nằm ở giai điệu và những rung cảm nguyên bản, chứ không phụ thuộc vào dải tần số 20Hz - 20kHz hay các định dạng âm thanh lossless.
Cốt lõi của âm thanh là giai điệu và cảm xúc, chứ không phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ
Các thể loại như nhạc pop hay hip-hop là minh chứng rõ nét nhất, khi chúng chủ yếu dựa vào tiết tấu mạnh mẽ và những giai điệu dễ gây nghiện. Ngay cả khi được phát ra từ chiếc loa mono cũ kỹ của radio hay loa ngoài điện thoại, sức hút của bài hát vẫn không hề suy giảm. Vào những thập niên 1960 - 1970, The Beatles hay Elvis Presley đâu có được hỗ trợ bởi các công nghệ âm thanh tân tiến, thế nhưng các sáng tác của họ vẫn chinh phục toàn thế giới. Điều này đặt ra câu hỏi: Liệu chúng ta có thực sự cần đến Hi-fi để âm nhạc có thể chạm đến trái tim người nghe?
Những người mê Hip Hop vẫn thường thưởng thức nhạc của họ qua những chiếc boombox cổ, đâu cần gì những dàn loa đắt tiền?
Hơn nữa, nhóm này còn chỉ ra rằng Hi-fi vô tình tạo ra một rào cản về sự “xa xỉ” không đáng có. Giá của một cặp tai nghe tham chiếu có thể ngang bằng với một chiếc xe máy, trong khi những dàn loa trị giá hàng tỷ đồng chỉ có thể phục vụ cho một nhóm nhỏ người dùng. Nếu mục đích tối thượng của âm nhạc là mang lại giải trí và gắn kết cộng đồng, thì việc theo đuổi công nghệ nghe quá cao cấp sẽ chỉ làm gia tăng sự chênh lệch về mức sống. Theo lối tư duy này, đôi khi chỉ cần một chiếc radio bình dân là đã đủ để tận hưởng trọn vẹn.
Hi-fi là thú chơi tốn kém, nhất là khi bạn “sụt hố” và mua nhiều tai nghe, loa để thưởng thức
Quan điểm thứ hai: Thiếu vắng Hi-fi, trải nghiệm âm nhạc sẽ trở nên nghèo nàn
Ngược lại, những người đam mê âm thanh trung thực khẳng định Hi-fi không đơn thuần là một thú chơi, mà là phương tiện thiết yếu giúp con người cảm thụ âm nhạc và nghệ thuật một cách trọn vẹn nhất. Hãy thử tưởng tượng: việc nghe một bản giao hưởng qua một chiếc loa chất lượng kém, những nốt cao vút của violin, âm trầm hùng vĩ của contrabass, hay sự phối hợp của dàn hợp xướng hàng trăm người sẽ bị bóp méo, nén lại và gần như đánh mất hoàn toàn cảm xúc ban đầu. Các thể loại đòi hỏi độ chi tiết và dải động rộng như jazz, progressive rock, hay thậm chí là EDM vốn phụ thuộc nhiều vào chất lượng bass, sẽ khó lòng phát triển được.
Không thể phủ nhận, có những dòng nhạc thực sự phải thưởng thức bằng tai nghe hoặc loa chất lượng cao mới có thể thấy được toàn bộ những chi tiết nhỏ
Tác động của Hi-fi không chỉ giới hạn trong lĩnh vực âm nhạc thuần túy mà còn lan tỏa sâu rộng đến toàn bộ nền công nghiệp giải trí đương đại. Ngành công nghiệp điện ảnh Hollywood sẽ khó lòng sản xuất được những siêu phẩm trị giá hàng tỷ đô nếu chất lượng âm thanh mà khán giả thưởng thức chỉ tương đương với một video trên YouTube. Các tiêu chuẩn âm thanh hiện đại như Dolby Atmos, DTS:X, hay hệ thống rạp IMAX đều được xây dựng dựa trên nền tảng công nghệ Hi-fi để tái tạo âm thanh vòm chân thực và mãn nhãn. Trong một thế giới không có Hi-fi, các nền tảng streaming như Netflix hay Disney+ sẽ mất đi sức hút đáng kể, bởi việc xem một bộ phim bom tấn với âm thanh mono, phẳng lì chẳng khác nào xem trailer bằng loa laptop.
Công nghệ âm thanh vòm trong ngành phim ảnh đã phát triển quá nhiều, giờ bảo mọi người đi xem phim với âm thanh chất lượng thấp chắc không ai chịu đâu!
Hơn thế nữa, Hi-fi đã góp phần hình thành nên một hệ sinh thái văn hóa tiêu dùng và sáng tạo độc đáo. Không có nó, làn sóng sưu tầm vinyl, cassette hay sự phát triển của cộng đồng audiophile có lẽ đã không bao giờ xuất hiện. Nhiều nghệ sĩ đương đại cũng sẽ ngần ngại trong việc đầu tư vào những bản phối khí phức tạp và tinh tế, bởi họ biết rằng đa phần khán giả sẽ không thể nhận ra sự khác biệt. Khi chất lượng âm thanh bị giới hạn, khả năng biểu đạt cảm xúc cũng theo đó mà bị thu hẹp - một bản ballad da diết được phát qua loa kém chất lượng khó lòng khiến người nghe rung động đến rơi nước mắt.
Thị trường âm nhạc có sự phụ thuộc vào nhau: Những nhà sản xuất cố gắng tạo ra bài nhạc được mix tốt nhất, và người dùng cũng vì thế mà tận hưởng được hết chất lượng từ tai nghe, loa mà mình mua
Tổng kết lại cuộc tranh luận
Sự thật là cả hai luồng quan điểm đều mang trong mình những giá trị riêng. Không thể phủ nhận rằng giai điệu chính là linh hồn của âm nhạc - dù được nghe qua phương tiện nào, con người vẫn có thể ngân nga theo một giai điệu hay hoặc xúc động trước một bản nhạc giản dị. Tuy nhiên, chúng ta cũng phải công nhận rằng công nghệ Hi-fi đã đóng vai trò then chốt trong việc nâng cấp trải nghiệm nghe nhìn, trao cho nghệ sĩ không gian để sáng tạo không giới hạn và giúp khán giả đắm chìm sâu hơn vào từng khoảnh khắc giải trí.
Nói một cách khác, trong một thế giới không có Hi-fi, âm nhạc vẫn sẽ tồn tại nhưng chắc chắn sẽ mang một diện mạo khác: thiếu đi chiều sâu, kém phần cảm xúc chân thực, và rất có thể toàn bộ nền văn hóa thưởng thức nghe nhìn của nhân loại sẽ trở nên nghèo nàn hơn rất nhiều. Ngược lại, nếu chỉ chạy theo công nghệ Hi-fi mà lãng quên đi giá trị cốt lõi là giai điệu và cảm xúc, thì ngay cả một dàn loa đắt giá nhất cũng trở nên vô nghĩa.
Vấn đề then chốt được đặt ra qua câu hỏi “Nếu thị trường loa đài, tai nghe Hi-fi chưa từng phát triển thì sẽ như thế nào?” chính là một thông điệp sâu sắc: Trong khi công nghệ có khả năng nâng tầm giá trị biểu đạt của nghệ thuật, thì bản thân nghệ thuật vẫn luôn tồn tại vĩnh cửu và không thể bị thay thế ngay cả khi thiếu vắng các phương tiện kỹ thuật. Điều cốt yếu nằm ở việc tìm kiếm sự cân bằng hoàn hảo, để âm nhạc vẫn giữ được vẻ đẹp nguyên sơ và giản dị vốn có, đồng thời vẫn có thể khai thác tối đa những giá trị tinh thần phong phú mà công nghệ Hi-fi mang đến cho đời sống con người.
