Buzz
Khảo sát cho thấy 70% thanh thiếu niên Mỹ coi trí tuệ nhân tạo như bạn tâm giao, hiện tượng này làm dấy lên nhiều băn khoăn về ảnh hưởng tới sự hình thành tư duy và kỹ năng xã hội của thế hệ Alpha.
Thế hệ Z tại Mỹ đang biến AI thành tri kỷ
Phóng viên AP ghi nhận trường hợp Kayla Chege, nữ sinh 15 tuổi ở Kansas thường xuyên nhờ tư vấn đủ thứ: từ cách chọn đồ dùng học tập, màu son hợp da, thức uống ít béo tại Smoothie King cho đến kế hoạch tổ chức tiệc Sweet 16 và sinh nhật cho em gái.
Là học sinh ưu tú lớp 10, Kayla khẳng định chỉ dùng AI cho các vấn đề cá nhân chứ không phục vụ việc học. Tuy nhiên, cô bé thừa nhận trí tuệ nhân tạo đã trở thành 'người bạn không thể thay thế' trong cuộc sống hàng ngày.
Nghiên cứu từ Common Sense Media với 1.000 thiếu niên Mỹ cho thấy AI không đơn thuần là công cụ tra cứu mà còn đóng vai trò cố vấn tình cảm, chia sẻ cảm xúc và đồng hành tinh thần.
31% người trẻ tham gia khảo sát cảm thấy trò chuyện với AI 'mang lại sự thỏa mãn ngang hoặc hơn' giao tiếp ngoài đời. Dù 50% bày tỏ sự dè dặt với lời khuyên từ AI, có tới 33% đã từng tâm sự những vấn đề hệ trọng với chatbot thay vì người thật.
Bruce Perry, 17 tuổi hướng dẫn cách tạo bạn AI trên nền tảng Character AI. (Ảnh: AP)
Trí tuệ nhân tạo - 'Người bạn' luôn biết lắng nghe và không chỉ trích
Điểm thu hút của AI với giới trẻ chính là khả năng luôn sẵn sàng, không phán xét và thấu hiểu. "AI không bao giờ vắng mặt. Nó chẳng bao giờ chán nản bạn. Nó không hề chỉ trích bạn," Ganesh Nair, 18 tuổi từ Arkansas bày tỏ. "Khi trò chuyện cùng AI, bạn luôn được công nhận, luôn thú vị và luôn hợp lý về mặt cảm xúc."
Tuy nhiên, chính những ưu điểm này lại trở thành mối lo ngại. GS. Eva Telzer, chuyên gia tâm lý thần kinh tại Đại học North Carolina nhận định: "Mối nguy lớn là giới trẻ dần mất niềm tin vào khả năng tự quyết. Họ cần AI xác nhận trước khi tin tưởng vào một ý tưởng." Bà đang dẫn đầu nhiều nghiên cứu mới về ảnh hưởng của AI với thanh thiếu niên - lĩnh vực còn non trẻ nhưng phát triển cực nhanh.
Xu hướng kết bạn với AI trong giới trẻ gây bàng hoàng. (Ảnh: AP)
GS. Telzer tiết lộ trẻ từ 8 tuổi đã bắt đầu dùng AI đa ngôn ngữ. Nghiên cứu cho thấy nhiều bạn trẻ dùng AI không chỉ để học mà còn khám phá giới tính, tìm kiếm sự đồng cảm, soạn thảo văn bản nhạy cảm. Đáng báo động, các ứng dụng như SpicyChat AI dành cho người lớn đang thu hút người dùng vị thành niên. "Phụ huynh hoàn toàn mù mờ về hiện tượng này," GS. Telzer cảnh báo. "Tốc độ lan rộng của xu hướng này khiến chúng tôi kinh ngạc."
Từ công cụ hữu ích đến nguy cơ cô lập xã hội
Bruce Perry, nam sinh 17 tuổi đến từ Arkansas, tiết lộ cậu sử dụng AI hàng ngày để phác thảo bài luận, soạn email gửi giáo viên và đưa ra các quyết định cá nhân. "Khi được giao viết luận, tôi nghĩ ngay đến trước khi động não," Perry chia sẻ. Dù đánh giá cao lợi ích của AI, cậu bày tỏ lo ngại: "Tôi sợ thế hệ trẻ lớn lên cùng AI sẽ mất động lực ra ngoài chơi hay kết bạn đời thực."
Khảo sát từ Common Sense Media (4-5/2024) trên 1.000 thanh thiếu niên cho thấy: 71% đã dùng AI làm bạn; 50% sử dụng thường xuyên; 33% tâm sự vấn đề riêng tư với AI; 31% cảm thấy hài lòng khi trò chuyện với AI hơn bạn bè; 50% không hoàn toàn tin tưởng lời khuyên từ AI nhưng vẫn tiếp tục sử dụng.
Ông Michael Robb, trưởng nhóm nghiên cứu Common Sense Media, nhận định kết quả khảo sát là hồi chuông báo động: "Chúng tôi sốc trước mức độ AI thâm nhập đời sống giới trẻ. Nó đang định hình quá trình trưởng thành của thanh thiếu niên sâu sắc hơn cả smartphone hay mạng xã hội trước đây."
Nguy cơ lớn hơn nằm ở việc nhiều nền tảng AI thiếu kiểm soát độ tuổi, dễ phát tán nội dung nhạy cảm hoặc đưa ra lời khuyên nguy hiểm. Một số chatbot còn tạo thói quen ỷ lại, làm suy giảm khả năng tư duy độc lập của giới trẻ.
"Tôi lo lắng trẻ em sẽ lạc lối trong thế giới ảo này," Bruce Perry bộc bạch, "Có thể tưởng tượng một thế hệ lớn lên cùng AI sẽ không còn hứng thú với các hoạt động ngoài trời hay giao tiếp thực."
Nhiều thanh niên khác đồng ý rằng tác động của AI đến sức khỏe tâm thần trẻ em khác biệt hoàn toàn so với mạng xã hội.
"Mạng xã hội thỏa mãn nhu cầu được chú ý và kết nối. Còn AI đáp ứng những khát khao sâu xa hơn - được thấu hiểu, được sẻ chia cảm xúc. Và nó đang khai thác triệt để điểm yếu này", Ganesh Nair nhận xét.
"Đây chính là hệ lụy đáng báo động của thời đại số," Nair nhận định.
