Grab đóng góp bao nhiêu phần trăm vào sự phát triển của ngành nền tảng và GDP của Việt Nam?

Hội thảo “Phát triển kinh doanh nền tảng: Động lực cho sự tăng trưởng kinh tế số Việt Nam” do Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) tổ chức gần đây đã công bố các kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng của kinh doanh nền tảng đối với nền kinh tế Việt Nam.

Chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ số đang trở thành xu hướng quan trọng trong việc phát triển nền kinh tế. Kinh doanh nền tảng (Platform) là mô hình kinh doanh mới, dựa trên công nghệ số, dữ liệu và nền tảng hỗ trợ, qua đó tối ưu hóa hiệu quả và giảm chi phí.

Trong suốt hơn 10 năm qua, mô hình kinh doanh nền tảng đã phát triển mạnh mẽ và thâm nhập sâu rộng vào các ngành nghề, lĩnh vực tại Việt Nam. Đặc biệt, từ khi đại dịch Covid-19 xảy ra, rất nhiều ứng dụng nền tảng số nổi bật đã xuất hiện tại Việt Nam, đặc biệt là trong các lĩnh vực vận tải, bán lẻ, y tế, giáo dục, ngân hàng, tài chính,...

Theo báo cáo nghiên cứu của CIEM, kinh tế số tại Việt Nam đã liên tục phát triển mạnh mẽ trong thời gian qua. Dựa trên số liệu của Tổng cục thống kê, tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP các năm từ 2020 đến 2023 lần lượt là 12,66%, 12,88%, 12,63% và 12,33%. Đặc biệt, trong nửa đầu năm 2024, tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số đạt 18,3%, cao hơn nhiều so với mức trung bình của giai đoạn 2020-2023, tạo ra động lực mạnh mẽ cho Việt Nam nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng cao và phát triển bền vững trong tương lai.

Thị trường Việt Nam đã chứng kiến sự xuất hiện của nhiều hoạt động kinh doanh nền tảng. Ngành này đóng góp khoảng 10% vào GDP của đất nước. Riêng kinh doanh nền tảng trong lĩnh vực vận tải đóng góp 16,8% giá trị tăng thêm của ngành nền tảng, tương đương 1,7% GDP của nền kinh tế (năm 2022). Đặc biệt, tại hai khu vực trọng điểm phát triển của Việt Nam, đồng bằng sông Hồng và Đông Nam Bộ, dịch vụ kinh doanh nền tảng trong lĩnh vực giao thông vận tải đóng góp lần lượt là 2,7% và 2,3% GRDP của các vùng này.

Phân tích bảng cân đối liên ngành I-O đã chỉ ra sự đóng góp quan trọng của ngành kinh doanh nền tảng đối với nền kinh tế Việt Nam.

Khi kinh doanh nền tảng phát triển, nó sẽ kéo theo sự tăng trưởng của các ngành cung ứng (với Hệ số lan tỏa đo lường liên kết ngược đạt 1,009, cao hơn mức trung bình của nền kinh tế); đồng thời cũng là ngành quan trọng cung cấp sản phẩm, dịch vụ cho nền kinh tế (Mức độ cần thiết - hệ số độ nhạy đo lường liên kết xuôi của ngành Nền tảng đạt 1,628, cao hơn nhiều so với mức bình quân chung).

Sản phẩm cuối cùng của ngành Nền tảng ảnh hưởng đến giá trị tăng thêm và thu nhập của nền kinh tế lần lượt ở mức 1,230 và 1,294. Cả hai hệ số lan tỏa này đều cao hơn mức trung bình của nền kinh tế (là 1).

Khi thêm 1 tỷ USD vào sản phẩm cuối cùng của ngành Nền tảng, tác động đến nền kinh tế theo cấp số nhân sẽ là: (i) Tăng sản lượng toàn nền kinh tế lên 2,754 tỷ USD; (ii) Kích thích giá trị tăng thêm của nền kinh tế đạt 1,1918 tỷ USD; (iii) Tạo ra 93.734 cơ hội việc làm; (iv) Tăng thu nhập của người lao động thêm 0,7326 tỷ USD.

Người Việt ngày càng quen thuộc với việc sử dụng smartphone và tham gia vào kinh tế nền tảng. Ảnh: Kevin Lee

Về cơ hội việc làm, trong khu vực doanh nghiệp, trong giai đoạn trước COVID (2016-2019), ngành Nền tảng ghi nhận mức tăng trưởng việc làm đạt 6,5%, cao hơn nhiều (hơn 1,53 lần) so với tăng trưởng việc làm trung bình của nền kinh tế (4,3%). Trong giai đoạn COVID-19 (2020-2021), tăng trưởng việc làm của ngành Nền tảng giảm -0,8%, thấp hơn mức giảm trung bình của nền kinh tế (-1,6%). Từ năm 2022, cơ hội việc làm trong nền kinh tế phục hồi mạnh mẽ, ngành Nền tảng tiếp tục ghi nhận sự tăng trưởng việc làm ấn tượng, đạt 9,4%, vượt xa mức tăng trưởng trung bình của nền kinh tế (3,7%). Kết quả này chỉ ra rằng sự phát triển của ngành Nền tảng sẽ tạo ra cơ hội việc làm đáng kể cho người lao động.

Vì vậy, ngành kinh doanh nền tảng không chỉ tác động đến giá trị tăng thêm, thu nhập và cơ hội việc làm cho lao động trong ngành mà còn lan tỏa ảnh hưởng đến các ngành khác trong nền kinh tế, tạo ra giá trị tăng thêm, thu nhập và cơ hội việc làm cho lao động các ngành khác.

Đặc biệt, báo cáo cũng đưa ra trường hợp điển hình về phát triển kinh doanh nền tảng, như Grab trong lĩnh vực vận tải. Đây là mô hình tiên phong ứng dụng công nghệ, một nền tảng phổ biến được ưa chuộng tại Việt Nam. Sự tham gia của Grab đã thúc đẩy sự tăng trưởng của ngành vận tải cũng như các lĩnh vực kinh doanh khác dựa trên nền tảng, đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế Việt Nam.

Báo cáo của CIEM cũng chỉ ra rằng, trong năm 2022, Grab đã đóng góp 7,8% giá trị tăng thêm vào ngành Nền tảng trong lĩnh vực vận tải; 1,31% giá trị tăng thêm của ngành Nền tảng và 0,13% vào GDP của nền kinh tế.

Grab đã đóng góp khoảng 0,23% vào GRDP của vùng Đồng bằng sông Hồng (bao gồm Hà Nội); 0,17% vào GRDP của vùng Đông Nam Bộ (bao gồm thành phố Hồ Chí Minh). Điều này chứng tỏ Grab đã có những đóng góp quan trọng cho các khu vực phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế.

Ông Alejandro Osorio - Giám đốc điều hành Grab Việt Nam cho biết, trong suốt 10 năm qua, Grab không ngừng mở rộng và phát triển tại Việt Nam, thể hiện sự cam kết mạnh mẽ vào chuyển đổi số và mang lại nhiều tác động tích cực cho cả người dân và nền kinh tế. Kể từ những ngày đầu tại Việt Nam, khi hỗ trợ tài xế taxi và xe ôm chuyển sang nền tảng số, Grab đã giúp nâng cao hiệu suất di chuyển, hỗ trợ ngành du lịch, tăng tính an toàn và thúc đẩy sự phát triển đô thị. Không chỉ dừng lại ở vận tải, Grab mở rộng sang lĩnh vực logistics với dịch vụ GrabExpress, giúp tối ưu hóa giao nhận và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Trong thời kỳ đại dịch và hậu COVID-19, GrabFood và GrabMart đã đóng vai trò quan trọng trong việc giúp các nhà hàng, cửa hàng tiếp cận nhiều khách hàng hơn, đồng thời tạo thêm cơ hội thu nhập cho các đối tác tài xế. Hệ sinh thái của Grab hoạt động theo vòng tuần hoàn bền vững: càng nhiều dịch vụ, người dùng càng có thêm lý do để chọn Grab, tạo ra nhiều cơ hội thu nhập cho đối tác tài xế và đảm bảo sự an toàn và tiện lợi cho cả đối tác và khách hàng.

Ngày nay, Grab đã trở thành nền tảng được hàng triệu người Việt tin tưởng và sử dụng, không chỉ trong di chuyển mà còn trong nhiều dịch vụ khác, đóng góp vào sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế số.

"Sự phát triển của các nền tảng số như Grab không chỉ làm tăng năng suất lao động và hiệu quả kinh doanh mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm, đóng góp quan trọng vào việc tối ưu hóa nền kinh tế và thúc đẩy sự tăng trưởng bền vững" - Giám đốc này khẳng định.

Từ những kết quả của báo cáo, có thể thấy kinh tế số và kinh tế nền tảng đã tạo ra nhiều kết quả tích cực, liên tục đạt mức tăng trưởng cao trong các năm qua, đóng góp trực tiếp vào sự phát triển và tăng trưởng kinh tế - xã hội của đất nước.

CIEM khuyến nghị rằng, tư duy quản lý và hệ thống pháp luật cần được cập nhật dần để phù hợp với xu hướng chuyển đổi số, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của nền kinh tế nền tảng.

Với nền tảng vững chắc đã xây dựng trong suốt hơn 10 năm qua và lợi thế công nghệ, kinh tế số, đặc biệt là kinh tế nền tảng, sẽ tiếp tục là ngành chủ lực góp phần đạt mục tiêu tăng trưởng GDP 8% vào năm 2025 và đạt hai con số trong các năm tiếp theo. Để thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ các dịch vụ kinh doanh nền tảng và kinh tế số, cần cải thiện hệ thống chính sách và pháp luật về kinh tế số, đặc biệt là thương mại điện tử, hỗ trợ doanh nghiệp, giảm thiểu thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian cấp phép sản phẩm, dịch vụ công nghệ mới. Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (regulatory sandbox) luôn là một trong những đề xuất quan trọng khi thảo luận về chính sách cho công nghệ và đổi mới đột phá.