Hơn 1 tỷ USD chip AI Nvidia lậu vào Trung Quốc bất chấp lệnh siết chặt của Mỹ: Thị trường ngầm vẫn 'đỏ lửa'

Bất chấp lệnh cấm vận xuất khẩu chip AI cao cấp từ Mỹ, thị trường chợ đen Trung Quốc vẫn sôi động với doanh số giao dịch đạt hơn 1 tỷ USD chỉ trong một quý.

Phân tích mới nhất từ Financial Times tiết lộ khoảng 1 tỷ USD chip xử lý AI đời cao của Nvidia đã được đưa lậu vào Trung Quốc trong 3 tháng sau khi chính quyền cựu Tổng thống Donald Trump thắt chặt kiểm soát xuất khẩu, làm lộ rõ hạn chế trong nỗ lực ngăn chặn tham vọng công nghệ của Bắc Kinh.

Dòng chip Nvidia B200 bị cấm bán chính thức nhưng lại được buôn bán công khai trên thị trường chợ đen Trung Quốc - loại chip đang được các gã khổng lồ công nghệ Mỹ như OpenAI, Google và Meta sử dụng để đào tạo thế hệ AI mới.

Các luật sư nhận định việc mua bán chip Nvidia bị hạn chế tại Trung Quốc là hợp pháp nếu đóng đủ thuế, nhưng phía bán và vận chuyển từ Mỹ sẽ vi phạm luật xuất khẩu nước này.

Điểm đáng lưu ý, sau tuyên bố gần đây của CEO Nvidia Jensen Huang về việc chính quyền Trump cho phép tiếp tục bán chip H20 tại Trung Quốc, hoạt động buôn lậu chip B200 đã giảm nhiệt, tuy nhiên các dòng chip cấm như B200, H100 và H200 vẫn được chào bán công khai trên mạng xã hội Trung Quốc.

Công ty 'Gate of the Era' đặt tại An Huy nổi lên như một trong những nhà cung cấp chip B200 lớn nhất thị trường chợ đen Trung Quốc. Được thành lập vào tháng 2 - thời điểm đồn đoán về lệnh cấm chip H20 của Mỹ bắt đầu lan truyền, công ty này chuyên cung cấp các 'rack' dữ liệu tích hợp sẵn 8 chip B200 kèm phần mềm và phụ kiện, sẵn sàng lắp đặt ngay vào hệ thống trung tâm dữ liệu.

Mỗi rack chip này được bán với giá dao động từ 3 đến 3,5 triệu NDT (khoảng 489.000 USD), cao hơn 50% so với giá thị trường Mỹ. Kể từ giữa tháng 5, Gate of the Era được cho đã nhập ít nhất hai lô hàng với hàng trăm rack, bán lại cho nhiều đối tác và đạt tổng doanh thu ước tính 400 triệu USD.

Gate of the Era là thành viên của tập đoàn cùng tên đăng ký tại Thượng Hải, với cổ đông chính là China Century - công ty chuyên về giải pháp AI. Trên website, China Century tự nhận có hơn 100 đối tác lớn bao gồm AliCloud, Baidu Cloud, và từng liệt kê ByteDance Huoshan Cloud trước khi gỡ bỏ sau khi Financial Times liên hệ.

China Century khẳng định không tham gia buôn bán chip Nvidia mà chỉ tập trung vào lĩnh vực 'thành phố thông minh'. Trong khi đó, Huoshan Cloud tuyên bố không mua chip Nvidia và đang xử lý vụ việc logo công ty bị sử dụng không phép.

Theo hồ sơ đăng ký, trụ sở hiện tại của Gate of the Era nằm trong khu công nghiệp chuyên về mật mã do chính phủ quản lý. Tuy nhiên, phóng viên Financial Times ghi nhận công ty chưa chuyển đến địa chỉ mới, trong khi trụ sở cũ hiện do một công ty bất động sản sử dụng và phủ nhận mọi liên hệ.

Nhiều chip B200 do Gate of the Era phân phối có xuất xứ từ Supermicro - hãng sản xuất máy chủ Mỹ. Tuy nhiên, không có bằng chứng cho thấy Supermicro hay các tập đoàn như Dell, Asus dính líu đến đường dây buôn lậu. Các công ty này đều khẳng định tuân thủ nghiêm ngặt luật xuất khẩu Mỹ và sẵn sàng chấn chỉnh nếu phát hiện đối tác vi phạm.

Tại Trung Quốc, các rack chip Nvidia thậm chí được quảng cáo công khai trên nền tảng mạng xã hội như Douyin, Xiaohongshu. Một số nhà cung cấp còn cho phép khách hàng kiểm tra chất lượng và dùng thử sản phẩm trực tiếp trước khi quyết định mua.

Ngoài dòng chip B200, các phiên bản cao cấp hơn như GB200 cùng với bản nâng cấp B300 (dự kiến sản xuất đại trà vào quý IV/2025) cũng được giới thiệu rộng rãi. Theo tiết lộ từ một số đại lý phân phối, đã có 10 rack GB200 được bán ra với mức giá lên tới 5.6 triệu USD mỗi đơn vị, mặc dù thông tin này chưa được kiểm chứng độc lập.

Các chuyên gia phân tích nhấn mạnh rằng các biện pháp hạn chế xuất khẩu từ Mỹ chỉ làm giảm hiệu quả kinh tế và kỹ thuật của thị trường chip nhập lậu vào Trung Quốc, chứ không thể triệt tiêu hoàn toàn dòng chảy các sản phẩm công nghệ cao.

Lý do chính khiến các tập đoàn công nghệ lớn tại Trung Quốc không thể mua trực tiếp chip lậu xuất phát từ rào cản pháp lý và việc thiếu hỗ trợ hậu mãi từ Nvidia. Hiện nay, khách hàng chủ yếu là các trung tâm dữ liệu trung gian hoặc doanh nghiệp vừa và nhỏ trong ngành công nghệ, tài chính và y tế. Một số tổ chức nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ cũng tìm đến nguồn cung ứng này.

Mặc dù có quy mô khiêm tốn hơn nhiều so với các trung tâm dữ liệu lớn toàn cầu, nhưng hệ thống buôn bán chip lậu vẫn tồn tại và phát triển. Sau khi lệnh cấm H20 được nới lỏng, số lượng giao dịch giảm đáng kể. Tuy nhiên, theo phản ánh từ nhà phân phối, nhu cầu đối với các dòng chip hiện đại nhất vẫn luôn tồn tại.

Các chuyên gia cảnh báo Đông Nam Á đang trở thành điểm trung chuyển mới cho các lô hàng chip AI. Mỹ đang cân nhắc áp đặt thêm biện pháp kiểm soát xuất khẩu với Thái Lan, trong khi Malaysia đã siết chặt quy định từ đầu tháng để ngăn dòng chip chảy sang Trung Quốc. Tuy nhiên, giới trong ngành cho rằng ngay cả khi các tuyến đường này bị chặn, các đối tượng trung gian vẫn sẽ tìm cách vận chuyển thông qua châu Âu hoặc các khu vực không bị cấm vận.

"Lịch sử đã chứng minh: khi lợi nhuận đủ hấp dẫn, luôn có người tìm ra lối đi," một nhà phân phối Trung Quốc khẳng định.