Trước sự bùng nổ của kỷ nguyên số và trí tuệ nhân tạo, con đường duy nhất để các doanh nghiệp Việt Nam có thể vững vàng chính là không ngừng đổi mới và thích ứng.
Trước làn sóng toàn cầu hóa và sự phát triển vượt bậc của trí tuệ nhân tạo (AI), cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đang đối mặt với một quyết định mang tính bước ngoặt: một là tiến lên nhờ đổi mới, hai là tụt hậu và bị đào thải. Thông điệp xuyên suốt này đã được làm rõ tại InnoEx 2025 - Diễn đàn và Triển lãm quốc tế về đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững, sự kiện thu hút hơn 4.000 nhà lãnh đạo, chuyên gia và nhà đầu tư từ hơn 60 quốc gia, với tổng số lượt tham dự lên đến hơn 30.000.
Những bài học trên thế giới đã chứng minh rằng việc chậm trễ trong đổi mới có thể dẫn đến sự sụp đổ của cả những tập đoàn hùng mạnh nhất. Một nghiên cứu từ Innosight (2023) chỉ ra rằng tuổi thọ trung bình của một công ty trong chỉ số S&P 500 đã giảm mạnh từ 61 năm (vào 1958) xuống chỉ còn 18 năm, và dự kiến sẽ tiếp tục giảm xuống dưới 15 năm vào thập kỷ tới.
Ở thị trường Việt Nam, áp lực đổi mới cũng không hề kém phần cấp thiết. Báo cáo từ McKinsey (2024) cho biết những doanh nghiệp áp dụng AI một cách toàn diện có khả năng cải thiện hiệu suất hoạt động lên đến 40% và cắt giảm chi phí khoảng 30% trong vòng ba năm. Theo Bizplanr (2024), 87% nhà bán lẻ toàn cầu đã tích hợp AI vào ít nhất một công đoạn, và hơn 80% lãnh đạo kỳ vọng sẽ tự động hóa hoàn toàn quy trình vận hành vào cuối năm 2025. Những thống kê này thực sự đã trở thành ranh giới giữa thành công và thất bại.

Bản đồ hành động từ InnoEx: Đổi mới để sinh lời
Tại Business Innovation Forum, các nhà lãnh đạo đã cùng nhau thảo luận về một vấn đề cốt lõi: mục tiêu của đổi mới không chỉ dừng lại ở việc tồn tại, mà còn phải hướng đến việc tạo ra lợi nhuận cụ thể và bền vững.
Ông Sudeepto Roy (Qualcomm) đã chia sẻ quan điểm về khả năng xử lý thông tin ngay lập tức của Edge AI, cho phép các doanh nghiệp biến “thời gian thực” thành một lợi thế vượt trội trên thương trường. Ông IL-Dong Kwon (BCG Việt Nam) khẳng định dữ liệu chính là yếu tố then chốt dẫn đến thành công, khi những công ty sở hữu nền tảng dữ liệu vững chắc đạt được tốc độ tăng trưởng doanh thu cao hơn 1,7 lần và lợi nhuận cho cổ đông vượt trội hơn 4,2 lần so với các đối thủ kém linh hoạt.
Những nhà lãnh đạo hàng đầu Việt Nam như ông Lê Trí Thông (PNJ), ông Nguyễn Hồng Việt (SAP Việt Nam) và bà Trương Lý Hoàng Phi (IBP) cùng thống nhất về chiến lược “hai mặt”: vừa bảo tồn các giá trị truyền thống, vừa mở rộng quy mô nhờ vào công nghệ. Trong bối cảnh đó, AI được xem như “vũ khí chiến lược” có tính chất quyết định đối với sự tồn vong của doanh nghiệp.
Từ những trải nghiệm thực tế, đại diện của VNG thừa nhận đã có những quyết định đầu tư sai lầm vào những lĩnh vực chưa nắm rõ, xuất phát từ tâm lý “sợ bỏ lỡ” (FOMO). Bài học kinh nghiệm được rút ra là cần phát triển theo từng giai đoạn, bắt đầu từ quy mô nhỏ nhưng thực thi với tốc độ cao để xây dựng lợi thế cạnh tranh lâu dài.

Đổi mới trong ngành: từ thương hiệu vàng đến vận hành thông minh
Không chỉ dừng lại ở các kế hoạch chiến lược, chuỗi Innovation Sector Forums đã minh chứng rõ nét cho thấy sự đổi mới đang làm thay đổi diện mạo của hàng loạt lĩnh vực then chốt tại Việt Nam.
Trong lĩnh vực bán lẻ và FMCG, bà Trần Phương Nga - CEO Thiên Long Group - nhận định rằng di sản thương hiệu dù quan trọng nhưng chỉ là bước khởi đầu; để chinh phục người tiêu dùng trẻ, doanh nghiệp buộc phải đổi mới cả sản phẩm lẫn kênh phân phối. Ông Trần Lệ Nguyên, CEO KIDO, nhấn mạnh rằng dữ liệu R&D và phân tích thị trường đang đóng vai trò như “bộ não” giúp doanh nghiệp duy trì sự nhạy bén. Ngành sữa và dinh dưỡng với Nutifood cũng đang chuyển dịch theo hướng cá nhân hóa sản phẩm dựa trên nền tảng dữ liệu và nghiên cứu khoa học sức khỏe.
Trong lĩnh vực logistics, ông Lê Duy Hiệp - CEO Transimex - nhấn mạnh xu hướng tất yếu hướng đến tự động hóa, logistics bền vững và khai thác hiệu quả nguồn dữ liệu. Trên thực tế, việc ứng dụng AI, IoT và 5G đã giúp giảm thiểu tới 90% tổn thất hàng hóa và tiết kiệm hơn 15% chi phí vận chuyển.
Trong ngành năng lượng, Chủ tịch EVNHCMC, ông Phạm Quốc Bảo chia sẻ rằng nhờ áp dụng hệ thống điều hành thông minh SCADA/DMS, công tơ điện tử và giải pháp phân tích dữ liệu lớn, tỷ lệ thất thoát điện năng của đơn vị đã giảm xuống dưới ngưỡng 3,5%, đạt mức thuộc hàng thấp nhất trong khu vực.

Kết nối tri thức - thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới
Một điểm nhấn đặc biệt của InnoEx 2025 chính là Chương trình Hợp tác Viện - Trường - Doanh nghiệp, lần đầu tiên phá bỏ các rào cản truyền thống bằng cách đưa các yêu cầu thực tiễn từ thị trường vào các phòng thí nghiệm và ngược lại. Cơ chế này giúp tối ưu hóa quá trình chuyển giao từ nghiên cứu sang ứng dụng thực tế. Gần 20 dự án nghiên cứu từ 5 Viện Trường đã có cơ hội trưng bày và giới thiệu tại không gian Lab2Market, mở ra những khả năng mới trong việc kết nối giữa học thuật và nhu cầu thị trường.
Cùng với đó, InnoEx cũng giới thiệu Advisory Circle - một mạng lưới cố vấn chiến lược tập hợp các chuyên gia từ các tập đoàn đối tác lớn, nhằm hỗ trợ TP.HCM trong các kế hoạch phát triển dài hạn. Sáng kiến này được khởi động sau phiên “Hội nghị hiến kế và tham vấn Chiến lược TP.HCM 2030+” tổ chức vào tối 20/8/2025, với sự tham gia và đóng góp ý tưởng từ 50 lãnh đạo doanh nghiệp, tập đoàn, hiệp hội, viện trường, startup và nhà đầu tư trong và ngoài nước.
Một loạt chương trình mới cũng được giới thiệu nhằm thúc đẩy đổi mới trong khu vực tư nhân: Corporate Innovation hỗ trợ các tập đoàn thiết lập phòng lab đổi mới và kết nối với hệ sinh thái startup; Innovation Fast Track giúp doanh nghiệp đẩy nhanh quá trình hiện thực hóa ý tưởng trong các lĩnh vực dữ liệu, AI, ESG và sản xuất thông minh.
InnoEx 2025 tiếp tục khẳng định vị thế là nền tảng cho các chương trình khởi nghiệp chất lượng như Startup Wheel 2025 - cuộc thi tầm cỡ quốc tế thu hút 2.144 dự án từ 28 quốc gia, cùng với Qualcomm Vietnam Innovation Challenge (QVIC) và Green Innovation Fellowship (GIF). Những hoạt động này chứng minh InnoEx không chỉ là nơi giới thiệu công nghệ mà còn là cầu nối kết nối doanh nghiệp Việt với mạng lưới đổi mới sáng tạo toàn cầu.
InnoEx - nơi hình thành liên minh đổi mới
InnoEx 2025 đóng vai trò như một hệ sinh thái kết nối toàn diện, tập hợp các doanh nghiệp lớn, startup, viện nghiên cứu, nhà đầu tư và cơ quan quản lý nhà nước. Bà Trương Lý Hoàng Phi, Trưởng ban tổ chức, nhấn mạnh rằng đổi mới sáng tạo không thể thành công nếu chỉ dựa vào nỗ lực riêng lẻ, mà đòi hỏi một mạng lưới hợp tác đa chiều để thúc đẩy sự phát triển chung của toàn bộ nền kinh tế.
“Đổi mới không thể là hành trình đơn độc. Chúng ta cần xây dựng một môi trường liên kết nơi mọi doanh nghiệp - từ các tập đoàn lâu năm đến những startup công nghệ non trẻ - đều có thể tìm thấy không gian để hợp tác và cùng phát triển. InnoEx 2025 được thiết kế để trở thành chất xúc tác mạnh mẽ cho sự kết nối đó, biến mỗi bước tiến của doanh nghiệp thành động lực cho sự tăng trưởng của cả nền kinh tế”, bà Trương Hoàng Phi chia sẻ.
Sự hiện diện của các doanh nghiệp hàng đầu như PNJ, Thiên Long, KIDO, Transimex, EVNHCMC, Base.vn, RYNAN Technology và MISA tại InnoEx 2025 đã cùng nhau hình thành nên một “liên minh đổi mới” vững chắc, góp phần mở ra một giai đoạn tăng trưởng mới đầy triển vọng cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam trong thời đại của dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.
