iOS 26 mới từ Apple thật sự cuốn hút, nhưng khi để ý kỹ lại, có một điều gì đó không ổn...

Dù ngôn ngữ thiết kế giao diện của iOS mang đến nhiều thay đổi đột phá, nhưng với những ai yêu thích công nghệ cũ, họ sẽ dễ dàng nhận ra những điểm quen thuộc giữa giao diện mới này và một sản phẩm đã ra mắt từ lâu.

Khi Phó Chủ tịch Apple, ông Craig Federighi, bước lên sân khấu WWDC 2025 để trình làng ngôn ngữ thiết kế mới mang tên "Liquid Glass" cho iOS 26, cộng đồng công nghệ không khỏi ngạc nhiên khi nhận ra một sự trùng hợp thú vị ẩn sau vẻ ngoài bóng bẩy của giao diện mới: đó chính là sự hoài niệm về một thiết kế đã từng có trước đây.

Ngay từ cái nhìn đầu tiên, Liquid Glass thật sự ấn tượng với những hiệu ứng thủy tinh trong suốt, sự phản chiếu động và các hoạt ảnh mượt mà, trải dài từ nút bấm, Dock, Safari, Photos đến FaceTime. Apple đã công nhận đây là sự thay đổi thiết kế quan trọng nhất trong hơn một thập kỷ qua. Tuy nhiên, khi người dùng chú ý kỹ hơn, họ nhận ra một điều gì đó quen thuộc đến kỳ lạ - như thể thiết kế này đã xuất hiện ở đâu đó trước đây.

Câu trả lời chính là Windows Vista, hệ điều hành mà Microsoft phát hành gần 20 năm trước, với ngôn ngữ thiết kế Aero Glass. Sự tương đồng không chỉ dừng lại ở cái tên chứa từ "Glass", mà còn thể hiện rõ qua từng chi tiết thiết kế. Cả hai đều tập trung vào tính trong suốt, tạo ra các giao diện có thể "nhìn xuyên qua", kết hợp với các hiệu ứng phản chiếu và bóng đổ để làm nổi bật chiều sâu thị giác.

Điều đáng chú ý là sự so sánh này lại làm bật lên một thực tế không mấy vui vẻ: Vista từng bị xem là một trong những thất bại lớn nhất của Microsoft. Aero Glass, mặc dù khá đẹp về mặt thẩm mỹ, cuối cùng đã bị loại bỏ vì nó tốn quá nhiều tài nguyên hệ thống để xử lý các hiệu ứng đồ họa phức tạp. Sau đó, Microsoft chuyển sang thiết kế đơn giản hơn, và giờ đây, điều trớ trêu là họ lại đang sử dụng một giao diện với màu sắc phong phú và "bóng đổ ở khắp mọi nơi".

Vấn đề cốt lõi mà nhiều chuyên gia chỉ ra là Liquid Glass bắt nguồn từ visionOS - hệ điều hành được thiết kế đặc biệt cho các thiết bị thực tế tăng cường, nơi việc hiển thị thông tin số lên thế giới thực mà không che khuất tầm nhìn là một yêu cầu thiết yếu. Trong môi trường này, tính trong suốt và hiệu ứng thủy tinh có mục đích rõ ràng. Tuy nhiên, khi chuyển sang các thiết bị màn hình phẳng truyền thống như iPhone hay Mac, những hiệu ứng này có thể chỉ làm người dùng cảm thấy như nhìn thấy "giọt nước giả" trên màn hình, thay vì tạo cảm giác vật thể di chuyển trong không gian thực.

Ông Alan Dye, phó chủ tịch phụ trách thiết kế giao diện người dùng của Apple, đã cố gắng kết nối Liquid Glass với iOS 7 và giao diện dựa trên lớp đơn giản của nó. Ông chia sẻ: "Giờ đây, với những tiến bộ vượt bậc trong công nghệ phần cứng, silicon và đồ họa của chúng tôi, chúng tôi có cơ hội đặt nền móng cho chương tiếp theo của phần mềm."

Tuy nhiên, ông chỉ gọi Liquid Glass là "bản cập nhật thiết kế rộng nhất từ trước đến nay" - không phải là "lớn nhất" hay "tốt nhất", mà là "rộng nhất". Đúng vậy, với việc triển khai giao diện này trên một loạt các thiết bị khác nhau, đây quả thật là một trong những bản nâng cấp lớn nhất mà Apple từng thực hiện.

Trong MacOS Tahoe 26, Liquid Glass được thể hiện qua menu bar trong suốt hoàn toàn, cùng với các tông màu sáng và tối mới cho các chế độ hiển thị tương ứng. Apple khẳng định đây sẽ là hệ điều hành desktop dễ tùy chỉnh nhất từ trước đến nay. Tuy nhiên, những ai đã từng trải nghiệm Vista không thể không nhớ đến lời hứa tương tự của Microsoft với Aero - giúp người dùng dễ dàng nhận diện vị trí trên máy tính và tìm kiếm mọi thứ thông qua các cửa sổ trong suốt và các hình thu nhỏ sống động.

Một trong những điểm đáng khen ngợi về Liquid Glass là cơ chế menu mới. Khi người dùng chạm vào một cảnh báo hay mục menu, nội dung sẽ xuất hiện như thể nó đang được chứa trong thành phần vừa được chạm. Đây là một cách thông minh để giữ người dùng "gắn chặt" tại chỗ, tránh việc phải chuyển sang màn hình khác mà không có cách nào rõ ràng để quay lại. Menu đơn giản sẽ "mở rộng" lên phía trên những gì bạn đang làm, rồi lại "gập lại" khi bạn hoàn thành.

Các nhà phát triển ứng dụng giờ đây phải chuẩn bị cho một cuộc đại tu lớn. Apple sẽ phát hành các API cập nhật, yêu cầu các nhà phát triển thích nghi với ngôn ngữ thiết kế mới trên iPhone, iPad, Watch, Mac và Apple TV trong năm nay. Đối với nhiều người, đây là một cuộc đại tu giao diện người dùng lớn nhất kể từ iOS 7 năm 2013.

Nhiều chuyên gia cho rằng Apple đang chọn con đường "mẫu số chung thấp nhất" khi phát triển một thiết kế đủ đơn giản để có thể hoạt động trên mọi thiết bị mà không cần tối ưu riêng cho từng loại màn hình.

Dù sao, cần phải thừa nhận rằng trong thế giới công nghệ, các công ty luôn tìm cách học hỏi lẫn nhau. Giao diện của Windows Vista trước đây cũng đã vay mượn không ít yếu tố thiết kế từ MacOS lúc bấy giờ, và vì vậy, nếu Apple lần này cũng học hỏi từ thiết kế của Microsoft, thì điều đó cũng không quá bất ngờ.

Nguyễn Hải (Tổng hợp)