Buzz
Thanh toán không dùng tiền mặt bùng nổ mạnh mẽ, nhưng người trẻ cũng dần nhận ra rằng ‘quẹt càng dễ’ thì càng dễ tiêu vượt kiểm soát. Và họ bắt đầu tìm cách giành lại quyền làm chủ dòng tiền của mình.
Năm 2024, tổng giá trị giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam đạt hơn 295 triệu tỷ đồng - gấp 26 lần GDP quốc gia, theo Ngân hàng Nhà nước. Con số này phản ánh sự thay đổi sâu sắc trong thói quen thanh toán. Tuy nhiên, phía sau sự tiện lợi lại tồn tại một vấn đề ít được chú ý: khi không cần rút tiền mặt hay đếm tiền, nhiều người dần mất cảm giác kiểm soát chi tiêu. Khảo sát của YouNet Media cho thấy Gen Z có tỷ lệ mua sắm theo cảm xúc cao, và không ít người chỉ “giật mình” khi nhìn sao kê cuối tháng.
Đến năm 2026, một xu hướng mới nổi lên trong giới trẻ: “chi tiêu tỉnh thức”. Không phải quay lưng với thanh toán số, mà là yêu cầu các ứng dụng tài chính phải giúp họ hiểu rõ mình đang tiêu gì, tiêu bao nhiêu và liệu có đang vượt ngưỡng hay không. Dưới đây là 3 ứng dụng đang đáp ứng tốt nhu cầu đó, mỗi nền tảng có một thế mạnh riêng.
MoMo - từ ‘ví quẹt’ trở thành trợ lý tài chính AI
Với hơn 31 triệu người dùng và chiếm khoảng 68% thị phần ví điện tử tại Việt Nam (theo Decision Lab), MoMo tiếp tục giữ vị thế dẫn đầu. Nhưng điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở thị phần, mà là sự chuyển mình chiến lược. Từ cuối năm 2024, MoMo tái định vị thành ‘trợ thủ tài chính AI’. Sự thay đổi này kéo theo hàng loạt tính năng quản lý tài chính cá nhân: Trung tâm tài chính tổng hợp toàn bộ dòng tiền, tính năng Quản lý chi tiêu tự động phân loại giao dịch theo nhóm (ăn uống, di chuyển, giải trí...), Quỹ nhóm hỗ trợ chi tiêu chung cho bạn bè hoặc đồng nghiệp, và trợ lý AI Moni đồng hành người dùng mới.
Một điểm đáng chú ý là Ví Trả Sau - dịch vụ mua trước trả sau (BNPL) của MoMo hợp tác với TPBank. Hạn mức lên tới 20 triệu đồng, phê duyệt dưới 1 phút qua eKYC, không cần chứng minh thu nhập. Với người trẻ chưa có thẻ tín dụng, đây là cơ hội xây dựng lịch sử tín dụng trên CIC. Nếu thanh toán đúng hạn trong 45 ngày sẽ được hưởng lãi suất 0%, kèm hệ thống nhắc nợ và cảnh báo vượt chi tiêu. Theo nghiên cứu đăng trên Tạp chí Kinh tế và Dự báo đầu năm 2026 (khảo sát 210 người trẻ 18-35 tuổi tại các thành phố lớn), khoảng 64,3% đã từng sử dụng BNPL, trong đó động lực chính là “tiện lợi và nhanh chóng” (84,3%) và “quản lý tài chính linh hoạt” (76,2%). Tuy nhiên, BNPL cũng tiềm ẩn rủi ro nếu thiếu kiểm soát - điều mà MoMo đã chú ý bằng cách tích hợp các công cụ nhắc nhở và giới hạn chi tiêu.
Bên cạnh thanh toán và tài chính, MoMo còn mở rộng sang lĩnh vực lifestyle với MoMo Travel - nền tảng đặt vé máy bay, xe khách, tàu hỏa và phòng khách sạn tích hợp trực tiếp trong ứng dụng. Decision Lab ghi nhận MoMo Travel là nền tảng du lịch trực tuyến thuần Việt duy nhất góp mặt Top 10 Thương hiệu Du lịch trong hai năm liên tiếp 2023-2024. Chiến dịch “Góp lá vá rừng” hợp tác cùng Vietnam Airlines - trích 5.000 đồng từ mỗi giao dịch đặt vé để trồng rừng tại Sơn La - cho thấy MoMo đang đưa yếu tố trách nhiệm xã hội vào trải nghiệm người dùng. Với Gen Z năm 2026, một ứng dụng tài chính không chỉ dừng ở hóa đơn hay chuyển tiền mà còn phải bao phủ cả lifestyle.
ZaloPay và MB Bank - hai đối thủ bám sát, mỗi bên một lợi thế riêng
MoMo không phải lựa chọn duy nhất trên thị trường. ZaloPay, với 14 triệu người dùng cùng bộ nhận diện thương hiệu mới ra mắt năm 2024, tận dụng lợi thế đặc biệt mà ít ví điện tử có được: tích hợp sâu với Zalo - nền tảng nhắn tin phổ biến nhất Việt Nam. Chuyển tiền ngay trong khung chat, chia tiền nhóm sau bữa ăn, thanh toán hóa đơn mà không cần rời cuộc trò chuyện - tất cả tạo nên trải nghiệm liền mạch nhờ hệ sinh thái VNG. ZaloPay cũng phát triển Ví Trả Sau riêng hợp tác với CIMB và Lotte Finance, phù hợp cho các chi tiêu nhỏ hằng ngày. Sau khi Moca rút khỏi thị trường, ZaloPay trở thành đối tác thanh toán chính của Grab, đồng thời hỗ trợ Apple Pay, mở rộng khả năng thanh toán ra ngoài hệ sinh thái Zalo.
Tuy vậy, hệ sinh thái tài chính của ZaloPay vẫn chưa đạt độ sâu như MoMo. Các tính năng như quản lý chi tiêu chủ động, tự động phân loại giao dịch hay trợ lý AI tài chính cá nhân vẫn chưa phải điểm mạnh. ZaloPay phù hợp nhất với nhóm người dùng “sống trong Zalo” - những ai coi Zalo là công cụ liên lạc chính sẽ thấy ZaloPay tiện lợi hơn nhiều ví khác.
Ở chiều ngược lại, MB Bank đại diện cho xu hướng đang làm thay đổi thị trường: ứng dụng ngân hàng tiến vào sân chơi ví điện tử. Báo cáo Decision Lab quý IV/2024 cho thấy tần suất sử dụng các ví độc lập như MoMo, ZaloPay, ShopeePay đều giảm, trong khi người dùng hoạt động trên ứng dụng ngân hàng tăng mạnh. App MBBank với giao diện hiện đại, tích hợp QR VietQR, thanh toán hóa đơn, đặt vé, đặt phòng… gần như làm được mọi thứ ví điện tử cung cấp nhưng không cần bước nạp tiền trung gian. Tiền trong tài khoản ngân hàng được dùng trực tiếp. Việc mở tài khoản tiết kiệm số ngay trên app với lãi suất hấp dẫn hơn ví điện tử cũng là lợi thế lớn. Điểm hạn chế của MB Bank và các app ngân hàng nói chung nằm ở trải nghiệm người dùng vẫn mang màu sắc “ngân hàng” truyền thống - thiếu gamification, cộng đồng và hệ sinh thái ưu đãi phong phú như ví điện tử.
Không có ứng dụng nào phù hợp cho tất cả
Thực tế cho thấy nhiều người trẻ hiện sử dụng đồng thời 2-3 ứng dụng tài chính. MoMo dành cho hệ sinh thái lifestyle rộng, BNPL và quản lý chi tiêu bằng AI. ZaloPay phù hợp với những ai gắn bó với Zalo và cần chuyển tiền nhanh. App ngân hàng phù hợp cho người muốn tối ưu lãi suất tiết kiệm và giao dịch trực tiếp không qua trung gian. Không có lựa chọn duy nhất nào bắt buộc phải theo.
Điều đáng chú ý là cả ba ứng dụng hiện nay đều đã tích hợp sẵn các công cụ hỗ trợ “chi tiêu tỉnh thức” - từ phân loại giao dịch, nhắc nhở thanh toán đến cảnh báo khi vượt ngưỡng chi tiêu. Tuy nhiên, số người thực sự kích hoạt và sử dụng lại không nhiều. Công cụ chỉ đóng vai trò hỗ trợ; yếu tố quyết định vẫn là ý thức người dùng. Việc bật thông báo nhắc thanh toán, kiểm tra sao kê định kỳ mỗi tuần, hay đặt ngân sách từ đầu tháng trước khi chi tiêu - đều là những thao tác nhỏ nhưng tạo ra khác biệt lớn trong quản lý tài chính cá nhân.
Xu hướng từ năm 2026 trở đi đang trở nên rõ ràng: các ứng dụng tài chính sẽ cạnh tranh bằng khả năng “giúp người dùng chi tiêu thông minh hơn” thay vì “khuyến khích chi tiêu nhiều hơn”. AI cá nhân hóa, cảnh báo vượt chi, gợi ý tiết kiệm sẽ trở thành mặt trận cạnh tranh tiếp theo của MoMo, ZaloPay và cả các ứng dụng ngân hàng. Sao kê cuối tháng sẽ không còn là nỗi lo nếu người dùng kiểm soát tốt từng tuần. Và thế hệ ứng dụng tài chính hiện tại, dù chưa hoàn hảo, đã bắt đầu cung cấp đủ công cụ để hiện thực hóa điều đó.
