Buzz
TPO - Các nhà nghiên cứu đã lần đầu tiên chứng kiến một hiện tượng địa chấn kỳ lạ khiến trái đất chấn động suốt chín ngày. Họ xác định nguyên nhân của sự kiện này là do hai 'siêu sóng thần' đổ vào một vịnh hẹp ở Greenland.
Hình ảnh vệ tinh Copernicus Sentinel-2 đo độ cao bề mặt biển từ vệ tinh SWOT. (Ảnh: Thomas Monahan)
Những con sóng khổng lồ, một trong số đó cao tới 200m đã tràn vào Vịnh Dickson ở Đông Greenland và rung chuyển liên tục trong chín ngày vào tháng 9 năm 2023, tạo ra những đợt sóng địa chấn vang vọng khắp lớp vỏ hành tinh.
Sông băng tan chảy là nguyên nhân?
Tín hiệu ban đầu là một bí ẩn đối với các nhà khoa học , nhưng hình ảnh mặt đất và vệ tinh đã lần ra thủ phạm có khả năng là lở đất ở vịnh hẹp. Những trận lở đất này đã giải phóng những con sóng, được gọi là seiches, sau khi một sông băng tan chảy do biến đổi khí hậu gây ra phía sau vịnh hẹp. Tuy nhiên, không có bằng chứng trực tiếp nào về những seiches này được tìm thấy.
Bây giờ, lý thuyết này đã được xác nhận bởi một vệ tinh mới theo dõi nước trên bề mặt đại dương. Những phát hiện này vừa được công bố trên tạp chí Nature Communications.
"Biến đổi khí hậu đang tạo ra những hiện tượng cực đoan chưa từng thấy trước đây", Thomas Monahan, tác giả chính nghiên cứu, sinh viên ngành khoa học kỹ thuật tại Đại học Oxford, Anh, cho biết. "Những biến đổi này diễn ra nhanh chóng nhất ở những vùng xa xôi, như Bắc Cực, nơi khả năng đo lường bằng các cảm biến vật lý của chúng ta bị hạn chế. Nghiên cứu này chỉ ra cách chúng ta có thể sử dụng công nghệ quan sát Trái đất vệ tinh thế hệ mới để nghiên cứu những quá trình này."
Thông thường, các nhà khoa học nghiên cứu chuyển động sóng thần bằng phương pháp đo độ cao từ vệ tinh, trong đó các xung radar được gửi đến bề mặt đại dương từ quỹ đạo để đo độ cao sóng dựa trên thời gian phản hồi của các xung này.
Tuy nhiên, do vệ tinh có phạm vi phủ sóng rộng và thiết bị của chúng chỉ đo được những gì bên dưới, nên không thể đo được sự thay đổi độ cao của nước ở những khu vực hạn chế như trong vịnh hẹp.
Vệ tinh Địa hình nước mặt và đại dương (SWOT)
Để xác nhận sự hiện diện của seiches, các nhà khoa học đã sử dụng dữ liệu thu thập từ vệ tinh Địa hình nước mặt và đại dương (SWOT) mới, một dự án hợp tác giữa NASA và CNES, cơ quan vũ trụ Pháp. Vệ tinh này được phóng vào tháng 12 năm 2022 và sử dụng thiết bị Giao thoa kế radar băng tần Ka (KaRIn) để lập bản đồ 90% bề mặt đại dương.
KaRIn hoạt động nhờ hai ăng-ten được gắn trên cần trục ở mỗi bên vệ tinh, giúp xác định tín hiệu phản hồi của xung radar với độ chính xác cao, đo mực nước với độ phân giải lên đến 2,5 m dọc theo một cung tròn dài 50 km.
Dữ liệu từ vệ tinh SWOT được thu thập trên vịnh hẹp trong hai trận sóng thần lớn đã phát hiện hai sườn dốc ngang kênh di chuyển ngược chiều nhau, xác nhận sự hiện diện của chúng. Các quan sát địa chấn từ xa hàng nghìn dặm, kết hợp với các chỉ số thời tiết và thủy triều, đã giúp các nhà nghiên cứu tái tạo lại các con sóng và liên kết chúng với các tín hiệu địa chấn bí ẩn một cách thuyết phục.
Thomas Adcock, đồng tác giả và giáo sư khoa học kỹ thuật tại Đại học Oxford, chia sẻ: "Nghiên cứu này là một ví dụ điển hình về cách dữ liệu từ vệ tinh thế hệ mới có thể giải quyết những hiện tượng vẫn còn là bí ẩn trong quá khứ. Chúng ta sẽ có thể hiểu sâu hơn về các hiện tượng cực đoan của đại dương như sóng thần, bão dâng và sóng thần bất thường."
