Buzz
Nghịch lý trong lãnh đạo là — nhiều CEO chỉ thực sự trưởng thành sau khi mất hết mọi thứ.
Trong thế giới doanh nghiệp, đỉnh cao quyền lực và danh vọng mang tên “CEO” cũng là nơi ranh giới với thất bại trở nên mong manh. Một quyết định sai có thể khiến giá trị công ty sụt hàng chục tỷ đô chỉ sau một đêm, và đôi khi, chính người đứng đầu cũng trở thành nạn nhân của cỗ máy mà họ từng xây dựng. Tuy nhiên, nghịch lý nằm ở chỗ — nhiều CEO chỉ thật sự trưởng thành sau khi mất tất cả.
Câu chuyện của Sam Altman, CEO của OpenAI, là minh chứng rõ ràng. Tháng 11 năm 2023, ông bị chính hội đồng quản trị công ty mình sáng lập sa thải với lý do ngắn gọn và lạnh lùng: “Không còn đủ tin tưởng vào khả năng lãnh đạo của ông.” Chưa đầy 72 giờ sau, toàn bộ nhân viên OpenAI ký tên yêu cầu đưa ông trở lại, và nhà đầu tư lớn nhất của công ty – Microsoft – cũng công khai ủng hộ Altman. Chỉ vài ngày sau khi bị loại, ông trở lại chiếc ghế CEO trong một diễn biến chưa từng có tiền lệ.
Sau cú sốc đó, Sam Altman thừa nhận việc bị sa thải là trải nghiệm đau đớn nhất nhưng cũng là bài học quý giá nhất đời ông. Trong một bài phỏng vấn với Business Insider, Altman nói rằng sự kiện này giúp ông nhận ra hai điều: “Thứ nhất, niềm tin là nền tảng của mọi tổ chức. Thứ hai, tôi không bất tử.” Ông thẳng thắn chia sẻ rằng từng quá tập trung vào chiến lược và sản phẩm mà quên đi việc vun đắp niềm tin với hội đồng quản trị, vốn cũng cần chăm sóc như bất kỳ mối quan hệ nào khác.
Bài học đầu tiên mà các CEO có thể rút ra là: Lãnh đạo không phải quyền lực tuyệt đối, mà là trách nhiệm được trao và có thể bị lấy lại bất cứ lúc nào. Dù điều hành một công ty tỷ đô hay khởi nghiệp non trẻ, sự minh bạch và niềm tin với đội ngũ là yếu tố sống còn. Thiếu nhất quán trong giao tiếp với hội đồng khiến Altman mất vị thế dù chỉ trong chốc lát, và chính sự đoàn kết của nhân viên cùng sự ủng hộ từ nhà đầu tư đã giúp ông trở lại mạnh mẽ hơn.
Sâu xa hơn, cú ngã giúp Altman thấu hiểu ý nghĩa của việc “lãnh đạo bằng văn hóa”. Sau khi quay lại, điều đầu tiên ông làm không phải là kiểm soát sản phẩm hay ký duyệt dự án mới, mà là lắng nghe nhân viên để hiểu họ cảm thấy thế nào khi tổ chức đối mặt với sóng gió. “Chúng tôi chưa bao giờ gắn bó với nhau như lúc đó,” Altman nói. “Thất bại khiến tôi thấy sức mạnh thật sự của một công ty không nằm trong công nghệ, mà trong niềm tin giữa con người với con người.”
Câu chuyện của Altman còn hé lộ một sự thật khác: thất bại là môi trường lý tưởng để nuôi dưỡng khả năng tự nhận thức. Khi mọi hào quang bị tước bỏ, CEO buộc phải đối diện trực tiếp với điểm yếu của mình — điều mà thành công thường che giấu. Nhiều lãnh đạo trên thế giới từng trải qua trải nghiệm tương tự. Glenn Fogel, CEO của Booking Holdings, từng chia sẻ với Business Insider rằng ông từng bị sa thải thời trẻ và chính cú sốc đó dạy ông “hai điều không trường lớp nào dạy được: sự khiêm tốn và khả năng lắng nghe.” Khi điều hành một trong những tập đoàn du lịch trực tuyến lớn nhất thế giới, Fogel luôn nhắc nhở đội ngũ: “Mỗi thất bại đều có giá trị, nếu bạn đủ can đảm để nhìn lại.”
Với Sam Altman, việc mất ghế CEO trở thành cột mốc định hình phong cách lãnh đạo của ông. Nếu trước đây, Altman nổi tiếng là người lạnh lùng, luôn tập trung vào công nghệ và tăng trưởng, thì sau cú ngã, ông trở nên thận trọng và bao dung hơn. Trong một cuộc phỏng vấn với Time, ông chia sẻ: “Tôi từng nghĩ vai trò của mình là thúc đẩy công ty tiến nhanh nhất có thể. Giờ đây, tôi nghĩ nhiệm vụ của mình là giúp mọi người tiến xa nhất có thể.” Đây không chỉ là lời bộc bạch của một nhà lãnh đạo từng vấp ngã, mà còn là tuyên ngôn về giá trị thật sự của quyền lực: không phải khả năng ra lệnh, mà là khả năng xây dựng niềm tin.
Những câu chuyện như vậy không hề hiếm trong giới lãnh đạo. Từ Steve Jobs bị sa thải khỏi Apple năm 1985 rồi trở lại làm nên cuộc cách mạng, đến Howard Schultz rời và quay lại Starbucks để cứu thương hiệu, hay gần đây là Bob Iger trở lại Disney giữa khủng hoảng truyền thông. Mỗi lần “bị loại khỏi bàn cờ”, họ đều học được bài học cốt lõi: sức mạnh của một CEO không nằm ở vị trí họ giữ, mà ở khả năng đứng dậy sau khi bị đẩy xuống.
Trong thời đại tốc độ thay đổi nhanh hơn cả chu kỳ sản phẩm, không CEO nào có thể được đảm bảo an toàn tuyệt đối. Nhưng chính trong những khoảnh khắc tăm tối nhất — khi công ty lung lay, khi niềm tin sụp đổ — bản lĩnh thật sự của người lãnh đạo mới bộc lộ. Sam Altman, từ một “người bị phản bội”, đã trở thành biểu tượng cho khả năng phục hồi, không chỉ của bản thân mà còn của cả tổ chức.
