AI không đơn thuần là công cụ trợ giúp mà còn có ảnh hưởng mạnh mẽ đến trạng thái tâm lý của người dùng.
Các nghiên cứu từ OpenAI và MIT Media Lab chỉ ra rằng trí tuệ nhân tạo (AI), đặc biệt là , tác động đến cảm xúc con người theo hai chiều hướng trái ngược – tương tự như mạng xã hội. Công nghệ này vừa thúc đẩy hiệu suất công việc, nhưng cũng có thể khiến người sử dụng cảm thấy cô đơn, đặc biệt là với những ai sử dụng quá mức.
Ra mắt vào cuối năm 2022, đã nhanh chóng thu hút sự chú ý và hiện nay có khoảng 400 triệu người dùng hàng tuần. Nghiên cứu gần đây từ OpenAI và MIT Media Lab, dựa trên phân tích hàng triệu cuộc trao đổi văn bản và âm thanh, cho thấy AI không chỉ là một công cụ hỗ trợ mà còn có tác động mạnh mẽ đến tâm lý của người sử dụng.

MIT đã tiến hành khảo sát gần 4.000 người trong suốt 4 tuần, tập trung vào cách họ giao tiếp với qua văn bản và giọng nói. Kết quả cho thấy phần lớn chỉ tương tác ngắn, nhưng một nhóm nhỏ “người dùng chuyên sâu” dành nhiều thời gian hơn lại có xu hướng cảm thấy cô đơn, phụ thuộc vào AI và ít giao tiếp xã hội hơn.
Một điểm thú vị là chế độ giọng nói của giúp làm giảm cảm giác cô đơn nhờ vào sự thân thiện và tự nhiên trong cách giao tiếp. Tuy nhiên, đối với những người đã cô đơn từ trước, việc lạm dụng tính năng này lại càng làm tình trạng tồi tệ hơn. Họ càng dùng nhiều, càng phụ thuộc và càng xa cách với các mối quan hệ thực tế.

Nghiên cứu sử dụng GPT- – phiên bản đa phương thức ra mắt vào tháng 5/2024, có khả năng xử lý văn bản, âm thanh và hình ảnh. Tháng trước, OpenAI lại tiếp tục giới thiệu GPT-4.5 với trí thông minh cảm xúc và khả năng trực quan vượt trội. Hiện tại vẫn chưa rõ liệu có kế hoạch nghiên cứu thêm với GPT-4.5 hay không.
Business Insider đánh giá nghiên cứu này là quan trọng vì con người thường không nhận thấy ngay tác động cảm xúc khi tiếp xúc với công nghệ mới như AI – giống như mạng xã hội đã mất nhiều năm để hiểu rõ ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần. Tại Việt Nam, nơi đang ngày càng trở nên phổ biến, đây là lời cảnh báo: AI có thể là “người bạn” hữu ích, nhưng nếu lạm dụng, nó cũng có thể khiến chúng ta cảm thấy cô đơn hơn.
