Buzz
Trên Xianyu – chợ đồ cũ phổ biến ở Trung Quốc – nhiều người công khai rao dịch vụ cho thuê kính AI với giá từ 40 đến 80 nhân dân tệ mỗi ngày (khoảng 6–12 USD)
Trên các mạng xã hội và chợ đồ cũ tại Trung Quốc, một thị trường cho thuê âm thầm nhưng phát triển nhanh xuất hiện: kính thông minh tích hợp AI. Không còn chỉ là túi xách hay thiết bị điện tử đắt tiền, kính AI giờ được giới thiệu như “trợ lý học tập bí mật”, giúp sinh viên quét đề thi và nhận câu trả lời gần như ngay lập tức.
Vivian, sinh viên đại học tại Hà Bắc (giữ tên thật), chia sẻ cô dùng kính Rokid để vượt qua các môn học khó. Thiết bị đọc nội dung đề thi và hiển thị câu trả lời trực tiếp trên tròng kính, giúp xử lý bài kiểm tra nhanh hơn. Cô cho biết một số sinh viên còn thuê lại kính để dùng trong các kỳ thi riêng, dù việc sử dụng công nghệ hỗ trợ trong các kỳ thi lớn tại Trung Quốc bị nghiêm cấm.
Thị trường cho thuê kính AI bùng nổ trên các chợ đồ cũ
Hiện tượng này không chỉ giới hạn trong các giao dịch cá nhân. Trên Xianyu – chợ đồ cũ nổi tiếng ở Trung Quốc – nhiều người rao công khai dịch vụ cho thuê kính AI với giá từ 40 đến 80 nhân dân tệ mỗi ngày (tương đương 6–12 USD).
Một doanh nhân tại Thâm Quyến cho biết đã cho thuê kính Rokid và Quark cho hơn 1.000 khách chỉ trong bốn tháng. Khách hàng rất đa dạng, từ du khách dùng kính để dịch biển báo ở nước ngoài đến sinh viên tìm lợi thế trong học tập. Các bài quảng cáo trên Xiaohongshu còn nhấn mạnh khả năng giải bài toán tiếng Anh và toán học thông qua bộ điều khiển nhỏ gọn như nhẫn, khiến thiết bị càng thu hút sự chú ý.
Sự phổ biến của kính AI đã khơi lên tranh luận mạnh mẽ về việc lạm dụng trí tuệ nhân tạo trong giáo dục, đặc biệt tại môi trường học thuật cạnh tranh cao ở Trung Quốc.
Giáo viên gặp khó khăn trong việc phát hiện các thiết bị gian lận
Dù đã có quy định cấm sử dụng công nghệ hỗ trợ trong thi cử, việc kiểm soát kính AI vẫn rất khó. Thiết kế của các thiết bị này gần giống kính thông thường, khiến giáo viên khó phát hiện bằng mắt thường.
Một nhóm nghiên cứu tại Đại học Khoa học và Công nghệ Hồng Kông thử nghiệm kết nối kính Rokid với mô hình ngôn ngữ lớn và nhận thấy thiết bị có thể giúp người dùng đạt thành tích cao trong lớp học đông sinh viên. Nhóm nghiên cứu đang phát triển hệ thống giúp giáo viên nhận diện thiết bị, đồng thời kêu gọi xây dựng kiến trúc chung để quản lý và phát triển ứng dụng kính AI minh bạch hơn.
Thị trường kính AI tăng trưởng mạnh nhưng vẫn gặp nhiều hạn chế
Thị trường kính thông minh tại Trung Quốc đang mở rộng nhanh. Theo báo cáo của IDC, khoảng 2,5 triệu cặp kính AI đã xuất xưởng trong năm 2025, chiếm gần 17% thị phần toàn cầu. Nhiều hãng lớn như Xiaomi, Alibaba và Li Auto tham gia cuộc đua với các tính năng như dịch thuật thời gian thực, phát video, theo dõi sức khỏe và hỗ trợ học tập.
Chính phủ Trung Quốc cũng hỗ trợ thị trường bằng chương trình trợ cấp, cho phép người mua được giảm 15%, tối đa 500 nhân dân tệ. Tuy nhiên, các vấn đề kỹ thuật như trọng lượng nặng, nóng khi sử dụng và pin yếu vẫn khiến nhiều người dùng chưa hài lòng.
Một sinh viên tại Chiết Giang cho biết chiếc kính AI trị giá hơn 3.000 nhân dân tệ của anh chỉ hoạt động vài giờ trước khi hết pin và nhanh nóng lên, khiến anh ít khi dùng. Anh nhận xét nhiều tính năng thực tế có thể thay thế bằng điện thoại thông minh.
Câu hỏi lớn về tính công bằng và quyền riêng tư
Sự phát triển của kính AI đang đặt ra những vấn đề nghiêm trọng về đạo đức và quyền riêng tư trong giáo dục. Các phụ kiện che đèn camera bán trực tuyến cho phép người dùng quay phim mà không bị phát hiện, làm gia tăng lo ngại về gian lận và giám sát trái phép.
Hiện tại, kính AI vẫn chỉ là sản phẩm mới nổi, nhưng trong môi trường học thuật cạnh tranh khốc liệt, sức hút của chúng như một “công cụ hỗ trợ bí mật” dường như chưa giảm. Điều này tạo thách thức lớn cho các trường học và cơ quan quản lý trong việc cân bằng giữa đổi mới công nghệ và đảm bảo công bằng giáo dục.
