Kỹ sư phần mềm trải qua 4 lần sa thải sau 18 năm làm việc: 'Đừng đổ lỗi cho trí tuệ nhân tạo'

Hàng nghìn nhân viên công nghệ đối mặt với tình trạng mất việc, nhưng AI không phải là yếu tố duy nhất.

Trò chuyện với Business Insider, Marc Kriguer – người có 28 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực lập trình – tiết lộ lần đầu ông bị sa thải là vào năm 2008 tại Sun Microsystems. Tiếp theo, ông tiếp tục bị chấm dứt hợp đồng ở ba công ty khác: một startup chuyên phát hiện đạo văn, một doanh nghiệp chịu ảnh hưởng nặng nề từ COVID-19, và gần đây nhất là Walmart Global Tech – nơi ông đảm nhận vị trí kỹ sư phần mềm cao cấp trước khi bị cắt giảm cùng khoảng 1.500 đồng nghiệp.

Nguyên nhân thực sự không phải AI

Mặc dù AI đang được áp dụng rộng rãi, Marc Kriguer nhấn mạnh: "Tôi mất việc không phải do AI. Vấn đề chính nằm ở chính sách tuyển dụng và chi phí vận hành của công ty."

Theo Marc, gốc rễ của các đợt cắt giảm nhân sự xuất phát từ việc các công ty mở rộng quá nhanh: "Họ nhận được khoản đầu tư khổng lồ, phát triển vượt quá khả năng tài chính lâu dài."

Ông nhận định các kỹ sư phần mềm thường trở thành mục tiêu cắt giảm đầu tiên do mức lương cao, khi công ty cần tiết kiệm chi phí.

Dylan Serota, CEO nền tảng tuyển dụng Terminal, khẳng định AI không thay thế mà đang định hình lại công việc lập trình: "Đây là quá trình tiến hóa nghề nghiệp, không phải thay thế. Các doanh nghiệp hiện nay ưu tiên tìm kiếm kỹ sư có khả năng tư duy hệ thống thay vì chỉ thuần viết code."

Theo ông, giới CTO đều thống nhất rằng AI giúp cải thiện hiệu suất, nhưng vẫn cần bộ óc con người để giải quyết những vấn đề phức tạp, đòi hỏi sáng tạo và chiến lược.

Những trường hợp AI thực sự thay thế nhân lực

Mặc dù không phải yếu tố duy nhất, AI đóng vai trò đáng kể trong các đợt sa thải hàng loạt tại các tập đoàn công nghệ lớn.

Điển hình, Microsoft đã công bố kế hoạch cắt giảm khoảng 9.000 nhân sự vào năm 2025 trong chiến lược tái cấu trúc để tập trung đầu tư vào AI - công nghệ hiện có thể tự động hóa đến 30% công việc viết mã nguồn nội bộ.

IBM cũng tham gia làn sóng cắt giảm nhân sự với khoảng 8.000 vị trí, tập trung vào bộ phận nhân sự (HR) - nơi đã được thay thế bằng các giải pháp AI tự động hóa quy trình tuyển dụng và quản trị nhân lực.

Trong ngành fintech, Klarna đã giảm quy mô từ 5.000 xuống 3.000 nhân viên nhờ ứng dụng AI vào dịch vụ khách hàng, làm giảm đáng kể nhu cầu về đội ngũ hỗ trợ truyền thống.

Đặc biệt ấn tượng là trường hợp Dukaan - startup công nghệ Ấn Độ - đã thay thế 90% nhân viên chăm sóc khách hàng bằng chatbot AI, khiến nhiều người kinh ngạc trước tốc độ chuyển đổi số trong quản lý nhân sự.

AI không phải đối thủ cần loại bỏ

Daron Acemoglu, chuyên gia kinh tế từ MIT, nhận định hiện tại AI chỉ tác động đến khoảng 5% công việc và chưa thể thay thế hoàn toàn con người: "AI xuất sắc trong môi trường có thể dự đoán, nhưng đa số công việc thực tế đòi hỏi khả năng đánh giá và tương tác - điều AI vẫn chưa làm được."

Ông cảnh báo việc đặt quá nhiều kỳ vọng vào AI có thể dẫn đến những quyết định chiến lược sai lầm, đồng thời đề xuất phát triển AI theo hướng hỗ trợ và cộng tác với con người thay vì thay thế hoàn toàn.

Marc Kriguer khẳng định AI hiện chưa đủ khả năng thay thế con người, kể cả trong lĩnh vực lập trình. Ông thừa nhận nhiều vị trí hiện yêu cầu kiến thức về AI, nhưng vẫn lạc quan: "Phần lớn doanh nghiệp sẵn sàng đào tạo nhân viên về AI sau khi tuyển dụng."

Cơ hội nghề nghiệp vẫn rộng mở

Dù trải qua nhiều lần mất việc, Marc Kriguer chưa từng thất nghiệp quá nửa năm. Hiện ông đã ứng tuyển 40 công ty và tham gia 15 cuộc phỏng vấn. "Nhu cầu tuyển dụng kỹ sư phần mềm không hề giảm, có thể duy trì ổn định chứ không suy thoái", ông chia sẻ.

Trường hợp của Marc và các chuyên gia chứng minh AI không phải thủ phạm chính gây ra làn sóng sa thải. Nguyên nhân thực sự nằm ở chiến lược tài chính, quản trị nhân sự và những kỳ vọng thái quá vào công nghệ mới.

Tương lai ngành phần mềm sẽ không biến mất mà chuyển đổi, đòi hỏi kỹ sư cập nhật kỹ năng mới, kết hợp tư duy hệ thống, sáng tạo và khả năng hợp tác với AI.