Buzz
Khi trở về Việt Nam hay theo dõi tin tức qua mạng, ông Quốc luôn vui mừng khi nhận thấy đất nước ngày càng đi đúng hướng trong phát triển khoa học công nghệ. Tuy nhiên, ông cũng cho rằng, để đạt được đỉnh cao, Việt Nam vẫn còn nhiều việc phải làm.
Theo nhiều chuyên gia, lợi thế lớn nhất của Việt Nam chính là con người, đặc biệt là trong lĩnh vực STEM. Tuy nhiên, sau nhiều năm làm việc trong ngành AI tại các tập đoàn hàng đầu, TS. Lê Viết Quốc nhận thấy việc thu hút nhân tài người Việt cho các công ty lớn lại vô cùng khó khăn. ‘Ngành AI luôn sẵn sàng trả lương cao, nhưng chỉ tuyển chọn số ít người thực sự xuất sắc. Các công ty không cần đội ngũ đông đảo, mà chỉ cần 20-30 cá nhân xuất sắc. Việt Nam hiện tại chưa đủ nhân tài ở tầm đó’, ông Quốc chia sẻ.
6 năm trước, ông từng chỉ ra 3 vấn đề cần giải quyết để khai phá tiềm năng AI của Việt Nam: hạ tầng dữ liệu, nhân tài và nghiên cứu khoa học. Liệu đây có còn là thách thức lớn nhất?
Theo ông Quốc, mỗi lần về thăm hoặc theo dõi thông tin, Việt Nam ngày càng đi đúng hướng. Chẳng hạn, cách đây 6 năm, nhóm VinAI của anh Bùi Hải Hưng chưa ra đời, nhưng giờ đây, VinAI đã đóng góp rất lớn trong việc đào tạo nhân tài, nghiên cứu khoa học và tạo ra bước tiến mới. Tuy nhiên, ông vẫn nhận thấy Việt Nam còn rất nhiều việc phải làm để đạt được trình độ cao hơn.
Việt Nam có tiềm năng lớn về nhân tài, nhưng số người làm việc tại các công ty hàng đầu như Google hay OpenAI vẫn còn hạn chế. Điều này dẫn đến một thách thức: khi các công ty lớn muốn mở chi nhánh tại Việt Nam, họ sẽ phải đánh giá kỹ chất lượng nhân lực. Trong ngành AI, chỉ những cá nhân xuất sắc mới được tuyển dụng, và Việt Nam vẫn chưa đủ nhân tài xuất sắc. Về nghiên cứu khoa học, ông Quốc cho rằng số lượng bài nghiên cứu của người Việt Nam ở nước ngoài khá ấn tượng, nhưng các công trình từ trong nước vẫn còn thua kém so với Singapore và Trung Quốc. Ông nhấn mạnh Việt Nam cần đầu tư mạnh mẽ hơn vào nghiên cứu khoa học để xây dựng hệ sinh thái công nghệ vững mạnh.
Dưới góc độ chuyên gia tại một công ty công nghệ hàng đầu thế giới, ông có thể chia sẻ lý do vì sao số lượng nhân tài Việt làm việc tại các công ty lớn vẫn còn hạn chế, mặc dù tiềm năng rất lớn?
Ông Quốc cho rằng Việt Nam có lợi thế rất lớn về con người, đặc biệt trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ và STEM. Tuy nhiên, vấn đề lớn là các chương trình đào tạo đại học và sau đại học của Việt Nam chưa đạt chuẩn quốc tế, khiến những người giỏi thường ra nước ngoài học, còn những người ở lại lại ít cơ hội tiếp cận các chương trình đẳng cấp thế giới. Vì vậy, ông cho rằng cần đầu tư và cải thiện mạnh mẽ hệ thống giáo dục đại học và sau đại học để tạo ra nhân tài đủ năng lực. Cũng theo ông, tại Google DeepMind, việc tìm kiếm nhân tài người Việt rất khó khăn, dù những người tìm được đều trở thành nhân vật xuất sắc. Ông nhấn mạnh, nếu muốn phát triển, Việt Nam cần kết hợp đầu tư vào giáo dục và tạo cơ chế thu hút các startup và công ty quốc tế mở chi nhánh tại Việt Nam.
Để nâng cao chất lượng tài năng trẻ trong lĩnh vực AI tại Việt Nam, chúng ta cần làm gì?
Theo tôi, các trường đại học trên thế giới luôn tạo cơ hội cho sinh viên tham gia các chương trình thực tập hoặc cư trú. Tuy nhiên, ở Việt Nam, mặc dù có các chương trình tương tự, nhưng số lượng còn hạn chế so với các quốc gia khác. Hơn nữa, ở các nước phương Tây, đặc biệt là Mỹ, giáo dục theo mô hình ‘project-based’ – tức là sinh viên phải làm việc trên các dự án thực tế ngay trong quá trình học.
Ví dụ, khi tôi học đại học, từ năm hai tôi đã bắt tay vào một dự án nghiên cứu và sau khi hoàn thành, nghiên cứu đó đã được đăng tải trên tạp chí quốc tế. Đến năm cuối, tôi đã có khoảng 15 bài báo quốc tế. Điều này đòi hỏi một môi trường học tập thực tiễn, nơi sinh viên được tiếp xúc với công nghệ tiên tiến và học qua các dự án thực tế.
Mặc dù tôi không học tại Việt Nam nên không thể nắm rõ tình hình thực tế, nhưng từ góc nhìn của một người tuyển dụng, tôi luôn quan tâm đến việc sinh viên học kỹ thuật đã tham gia những dự án nào và kết quả ra sao. Mặc dù điểm GPA 4.0 là ấn tượng, nhưng đó không phải là yếu tố duy nhất, vì những người đạt điểm cao như vậy không phải là hiếm.
Khi suy nghĩ về tương lai của Việt Nam trong kỷ nguyên AI, điều gì là ý tưởng đầu tiên mà ông nghĩ đến?
Theo tôi, đây là một mong muốn và kỳ vọng cá nhân. Điều tôi khao khát là trong vài năm tới, Việt Nam sẽ giải quyết được vấn đề nhân sự để có thể tạo ra ‘1.000 TS. Bùi Hải Hưng’. Một Bùi Hải Hưng đã rất tuyệt vời, nhưng nếu có 1.000 người như anh ấy, chúng ta sẽ có thể giải quyết vô số vấn đề.
Một Bùi Hải Hưng có thể phát triển DeepSeek, một người khác có thể làm AI cho bán dẫn, và cứ thế. Tôi không chắc liệu điều này có khả thi không, nhưng tôi tin rằng Việt Nam nên hướng tới mục tiêu này.
Hơn nữa, tôi nhận thấy người Việt Nam rất ham học hỏi và thích thử nghiệm công nghệ mới, điều này giúp AI có thể lan tỏa nhanh chóng trong xã hội Việt Nam hơn so với nhiều quốc gia khác.
Trong 5-10 năm tới, tôi hy vọng Việt Nam sẽ có thể cho ra đời một ‘kỳ lân’ được sinh ra từ AI hoặc hạ tầng AI, như trung tâm dữ liệu. Và tôi cũng kỳ vọng Việt Nam sẽ lọt vào top 15 thế giới về đóng góp cho AI. Đó là những điều tôi mong muốn.
Ông có dự định hoặc kế hoạch cụ thể nào để hợp tác với các tổ chức, cơ quan trong nước nhằm thúc đẩy phát triển AI tại Việt Nam trong thời gian tới?
Hiện tại, Google DeepMind chưa có kế hoạch mở văn phòng tại châu Á, mặc dù công ty đã có các chi nhánh ở London và Mountain View. Tuy nhiên, đối với tôi, trong lần về thăm Fulbright trước đây, tôi đã đóng góp một khoản nhỏ để hỗ trợ chương trình AI của trường. Tôi cũng đã trao đổi với đội ngũ Google tại TP. Hồ Chí Minh về việc thu hút sinh viên Việt Nam tham gia chương trình thực tập tại Google DeepMind, đồng thời hướng dẫn các bạn cách sử dụng AI một cách hiệu quả. Điều tôi mong muốn nhất là Google DeepMind có thể mở chi nhánh hoặc trung tâm dữ liệu tại Việt Nam, mặc dù để thực hiện được điều này sẽ cần thêm thời gian.
Liên quan đến cá nhân ông, như đã chia sẻ tại Hội nghị ASIC 2025, ông sinh ra và lớn lên ở Huế vào những năm 1980. Vậy điều gì đã thúc đẩy ông quyết tâm theo đuổi con đường nghiên cứu công nghệ và AI, trong khi vào thời điểm đó các lĩnh vực này ở Việt Nam chưa phát triển?
Như tôi đã nói, trong khó khăn luôn tiềm ẩn những lợi thế riêng. Đối với tôi, lợi thế đó chính là có nhiều thời gian để theo đuổi giấc mơ của mình. Tôi dành thời gian đọc sách, khám phá bản thân và tìm hiểu điều tôi thực sự muốn. Sống ở một nơi yên bình như Huế giúp tôi hiểu rõ chính mình hơn. Ở những nơi xô bồ, chúng ta thường yêu thích những thứ chỉ vì người khác yêu thích, nhưng ở một nơi giản dị, tôi yêu những thứ mà bản thân tôi thực sự đam mê.
Nhờ vậy, tôi đã nhận ra mình đam mê nghiên cứu công nghệ. Điều này đã trở thành bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời tôi. May mắn thay, điều tôi đam mê cũng trùng hợp với những gì thế giới đang tìm kiếm.
Còn lý do tôi chọn con đường đầy thử thách này có lẽ xuất phát từ một ý tưởng khá ‘điên rồ’ của bản thân. Tôi suy nghĩ rằng mọi thứ con người tạo ra, từ xe hơi, máy bay đến chip, đều bắt nguồn từ trí óc. Vì vậy, tôi tự hỏi làm sao để nghiên cứu một công nghệ thông minh như trí óc con người, làm sao để tiếp cận đỉnh cao của khoa học. Đây cũng là mục tiêu lớn nhất trong cuộc đời tôi. Nhiều người bảo đó là suy nghĩ ‘điên rồ’, nhưng tôi chỉ nghĩ đơn giản: ‘Điên rồ thì đã sao, miễn tôi thích thì cứ làm!’
Vậy đối với ông, những nghiên cứu của ông về AI cho đến nay đã đủ ‘điên rồ’ như mục tiêu ông đã đặt ra hay chưa?
Thực tế, tôi cảm thấy mình vẫn còn một chặng đường dài để đạt được mục tiêu, vì các mô hình AI tôi xây dựng hiện tại chỉ dừng lại ở những gì tôi tưởng tượng được. Tuy nhiên, tôi không muốn dừng lại ở đó. Tôi tin rằng tiềm năng của AI có thể thay đổi nhân loại theo một cách sâu sắc. Tôi luôn nhấn mạnh rằng AI là công nghệ đầu tiên mà con người tạo ra mà không có bất kỳ giới hạn nào.
Ví dụ, nếu tôi chế tạo một chiếc máy cày, nó chỉ có thể cày ruộng; nhưng với AI, nó có thể mở rộng để làm máy cày, máy ảnh, và rất nhiều thứ khác nữa. AI có thể tác động đến mọi lĩnh vực, nhưng điều khiến tôi phấn khích nhất chính là viễn cảnh một ngày nào đó nó sẽ thay đổi toàn diện khoa học trên thế giới.
Chẳng hạn, khi học về lịch sử tích phân hay các mô hình toán học do con người sáng tạo, tôi luôn tự hỏi: “Tại sao AI lại không thể làm được điều này?”. Giấc mơ của tôi là phát triển một công nghệ AI đủ mạnh để mở ra một lĩnh vực khoa học mới, thậm chí có thể tự nghiên cứu ra vaccine chữa ung thư hay phát triển vật liệu tiên tiến phục vụ năng lượng mặt trời. Những gì chúng ta đang thấy về AI hiện nay chỉ mới là bước khởi đầu trong một hành trình dài phía trước.
