Liquid Glass – “Chiếc kính chiếu yêu” phơi bày sự thiếu chú trọng trong thiết kế ứng dụng Android

Liquid Glass chỉ ra rằng thiết kế ứng dụng trên Android vẫn thường bị xem nhẹ, trong khi Apple chỉ cần “ra lệnh” và cả ngành công nghiệp liền theo đuổi. Google lại không có được sức ảnh hưởng lớn như thế.

Nhiều người dùng Android lâu năm, mặc dù trung thành với hệ sinh thái này, vẫn giữ một chiếc iPad hoặc iPhone bên cạnh. Họ yêu thích Material 3 Expressive, nhưng khi chứng kiến Apple giới thiệu ngôn ngữ thiết kế Liquid Glass mới, nhìn thấy cách nó thể hiện trên iPhone, cảm giác so sánh là điều khó tránh khỏi. Dù thích hay không, ảnh hưởng của Apple đối với ngành di động là không thể phủ nhận.

Không chỉ các hãng Android như Vivo hay Xiaomi nhanh chóng lấy cảm hứng từ Liquid Glass để tùy biến giao diện, mà nhiều nhà phát triển ứng dụng cũng đã đưa phong cách này vào các phiên bản iOS mới. Điều đó khiến người dùng Android cảm thấy hụt hẫng - dù Material 3 Expressive vẫn đang làm tốt vai trò của mình, nhưng có vẻ như chẳng ai còn quan tâm đến nó nữa.

Apple thiết kế, nhà phát triển làm theo

Hai ứng dụng nhắn tin lớn WhatsApp và Telegram đã nhanh chóng áp dụng các yếu tố của Liquid Glass vào bản cập nhật trên iOS. Telegram đã biến thanh menu phía dưới thành dải kính mờ trong suốt, mang đến hiệu ứng chuyển đổi mượt mà giữa các biểu tượng, dù người dùng có đang sử dụng iOS 26 hay không. WhatsApp thậm chí còn đi xa hơn: giao diện của ứng dụng gần như được làm mới hoàn toàn cho một số người dùng, từ thanh tab, menu, biểu tượng đến cả bàn phím, tất cả đều mang diện mạo đặc trưng của Liquid Glass.

Một số ứng dụng như Insta360, AllTrails, Clue và Wanderlog, dù chưa hoàn toàn áp dụng phong cách này, nhưng ít nhất đã điều chỉnh biểu tượng sao cho phù hợp hơn với hệ thống biểu tượng trong suốt của iOS.

Tổng thể, đây là một tín hiệu lạc quan cho những ai yêu thích sự đồng nhất trong thiết kế của Apple. Giao diện liên kết giữa các ứng dụng mang đến trải nghiệm liền mạch và dễ chịu hơn. Mặc dù tính độc đáo của mỗi ứng dụng vẫn rất quan trọng, nhưng chẳng ai muốn màn hình chính của mình trở nên rối rắm với những biểu tượng "lạc lõng", hay phải đối mặt với các cách bố trí, phông chữ và hiệu ứng quá khác biệt giữa các ứng dụng. Điều đó chỉ làm cho trải nghiệm trở nên rời rạc và khó chịu.

Mặc dù Liquid Glass chỉ mới được công bố vào tháng 5 và phát hành đến tay người dùng vào giữa tháng 9, nhưng đã có rất nhiều nhà phát triển nhanh chóng chạy theo xu hướng, muốn trở thành những người đầu tiên áp dụng thiết kế mới của Apple. Sức ảnh hưởng của Apple mạnh mẽ đến nỗi Telegram thậm chí đã đưa một vài yếu tố trong suốt đặc trưng của Liquid Glass vào bản beta trên Android – chứng minh sức lan tỏa mạnh mẽ của Apple.

Vấn đề không phải ở việc các nhà phát triển hào hứng đưa Liquid Glass vào ứng dụng của họ, mà là chính họ lại chưa bao giờ để ý đến việc cập nhật thiết kế theo phong cách Material You từ năm 2021, chưa nói đến Material 3 Expressive của năm 2025.

Google thiết kế, nhà phát triển làm ngơ

Trong khi Apple chỉ cần ra tín hiệu là cả ngành công nghiệp lập tức thay đổi, Google lại đối diện với tình huống ngược lại: mặc dù đã đưa ra thiết kế, nhưng gần như bị các nhà phát triển phớt lờ. Những ứng dụng phổ biến như WhatsApp và Telegram – hai cái tên từng nhanh chóng học theo ngôn ngữ thiết kế Liquid Glass của Apple, thậm chí chưa từng quan tâm đến việc cập nhật theo Material You, dù phong cách này đã được giới thiệu từ năm 2021. Cả hai vẫn trung thành với bảng màu nhận diện riêng (xanh lá của WhatsApp, xanh dương của Telegram), thay vì tận dụng tính năng đặc trưng của Material You là tự động thay đổi màu giao diện theo hình nền của người dùng.

Dĩ nhiên, việc giữ nguyên màu sắc thương hiệu là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, ngay cả khi bỏ qua yếu tố này, không thể phủ nhận rằng phần lớn các biểu tượng và phong cách giao diện của những ứng dụng này vẫn mắc kẹt ở giai đoạn đầu của Material Design. Đặc biệt là Telegram với những nút chuyển đổi cũ kỹ, hình tròn lỗi thời, menu thiết kế cổ điển, và giao diện đính kèm tệp khó sử dụng. WhatsApp ít nhất cũng có nỗ lực cập nhật biểu tượng và nút bấm, nhưng bảng đính kèm của ứng dụng này vẫn là điểm yếu lớn.

Tình trạng càng tệ hơn khi xét đến việc hỗ trợ biểu tượng đồng bộ theo chủ đề trên Android. Nhiều thương hiệu lớn vẫn chưa chịu cập nhật, mặc dù họ đã nhanh chóng tuân theo các tiêu chuẩn đồ họa phân lớp mà Apple đặt ra cho giao diện tối. Có thể kể đến nhiều cái tên như Google Analytics, Bolt, Insta360, AllTrails, Clue, bộ ứng dụng DS của Synology, SwitchBot, và nhiều ứng dụng khác, tất cả đều tụt lại phía sau so với tiêu chuẩn thiết kế hiện đại mà Google đã đặt ra.

Tất cả những thay đổi mà Google hướng đến thực chất đã được khởi động từ năm 2021, với triết lý thiết kế Material You dành cho Android. Nghĩa là đã bốn năm trôi qua, một khoảng thời gian đủ dài để các nhà phát triển có thể thích ứng. Tuy nhiên, vẫn còn không ít ứng dụng hoàn toàn bỏ qua. Vì thế, không có gì ngạc nhiên khi những nhà phát triển đó cũng chẳng mấy mặn mà với Material 3 Expressive ra mắt năm nay, dù ngôn ngữ thiết kế này mang đến sự tươi mới, sinh động và linh hoạt hơn bao giờ hết.

Phiên bản Material 3 Expressive chỉ vừa xuất hiện với nhóm người dùng thử Android 16 QPR1 Beta 1 vào tháng 5, rồi chính thức phổ biến vào đầu tháng 9, tức còn đi trước iOS 26 vài tuần. Tuy nhiên, nhìn lại, Material You đã có lợi thế đi trước đến bốn năm, vậy mà vẫn chẳng khiến những ứng dụng lớn như Telegram mảy may quan tâm.

Chính điều này khiến nhiều người dùng Android cảm thấy thất vọng. Họ cảm nhận rằng việc phát triển ứng dụng trên Android chỉ là công việc phụ, rằng tính đồng nhất trong trải nghiệm và thiết kế không quan trọng bằng trên iPhone. Sau gần hai thập kỷ từ khi iOS và Android ra đời, người ta hoàn toàn có quyền kỳ vọng rằng các công ty lớn sẽ có đội ngũ riêng cho mỗi nền tảng, tận dụng tối đa các API và tính năng mới nhất. Nhưng thực tế lại chưa được như vậy.

Tất nhiên, người ta có thể biện minh rằng việc duy trì một phong cách thiết kế thống nhất trên iOS dễ dàng hơn, vì Android tồn tại dưới nhiều giao diện khác nhau – điều này vừa là lợi thế, vừa là thách thức lớn nhất của nền tảng. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, việc xây dựng một ngôn ngữ thiết kế “đậm chất Android”, hoặc ít nhất là đồng điệu với giao diện các ứng dụng của Google, lẽ ra đã khả thi. Thế nhưng, thay vào đó, chúng ta lại chứng kiến giao diện kiểu Liquid Glass xuất hiện ngày càng nhiều ngay trên Android.

Tham khảo: AndroidAuthority, AndroidCentral