Buzz
Thay vì giảm bớt thời gian làm việc và mang lại sự thoải mái cho nhân viên, AI lại khiến họ làm việc nhiều hơn, với khối lượng công việc ngày càng dày đặc.
Khi CEO Zoom, Eric Yuan, chia sẻ với tờ The New York Times rằng AI sẽ giúp nhân viên chỉ cần làm việc ba hoặc bốn ngày mỗi tuần, hay khi Elon Musk nói tại Diễn đàn Đầu tư Mỹ – Saudi rằng lao động sẽ trở thành "tùy chọn" như một thú vui cá nhân, nhiều người đã tin rằng một kỷ nguyên nghỉ ngơi hơn đang đến gần. Tuy nhiên, thực tế lại cho thấy một câu chuyện khác hoàn toàn.
Báo cáo mới từ ActivTrak, dựa trên phân tích hành vi làm việc kỹ thuật số của hơn 164.000 nhân viên trong suốt 180 ngày trước và sau khi sử dụng AI, đã chỉ ra rằng công cụ này không hề giảm bớt khối lượng công việc, mà ngược lại, làm cho nó trở nên nặng nề hơn.
Thời gian dành cho email đã tăng lên tới 104%, thời gian nhắn tin và trò chuyện nội bộ tăng 145%, và thời gian sử dụng phần mềm quản lý công việc tăng 94%. Đáng chú ý, không có hạng mục nào trong báo cáo cho thấy AI thực sự giúp tiết kiệm thời gian. Bản báo cáo kết luận: "Dữ liệu không cho phép nghi ngờ: AI không làm giảm khối lượng công việc."
Nguyên nhân của vấn đề là một hiện tượng gọi là "workload creep" (sự leo thang công việc ngầm). Gabriela Mauch, giám đốc khách hàng cấp cao tại ActivTrak, chia sẻ với tờ Wall Street Journal rằng vấn đề không phải AI không hiệu quả, mà là mọi khoảng thời gian rảnh đều bị lấp đầy ngay lập tức bằng công việc mới.
Nghiên cứu của Harvard Business Review trên nhóm nhân viên tại một công ty công nghệ cũng xác nhận xu hướng này: AI làm tăng tốc độ xử lý công việc, kéo theo kỳ vọng ngày càng cao từ cả cấp trên và bản thân người sử dụng, tạo thành một vòng lặp khó thoát ra.
Hệ quả rõ rệt là thời gian làm việc với sự tập trung cao độ, điều mà các CEO từng kỳ vọng AI sẽ giúp nhân viên có thêm, lại đang dần thu hẹp lại. Theo báo cáo từ ActivTrak, thời gian trung bình của một phiên làm việc không bị gián đoạn đã giảm 9% ở những người dùng AI, trong khi nhóm không dùng AI lại không thay đổi nhiều.
Tỷ lệ thời gian "tập trung cao" đã giảm liên tiếp trong ba năm qua, và dự báo sẽ còn tiếp tục giảm xuống chỉ còn 60% vào năm 2025. Tiến sĩ Aruna Ranganathan từ Đại học California Berkeley giải thích rằng AI khiến các nhiệm vụ phụ trở nên dễ dàng và hấp dẫn hơn, tạo ra ảo giác về năng suất cao, khiến nhân viên sẵn sàng nhận thêm công việc. Tuy nhiên, điều này lâu dài lại dẫn đến tình trạng quá tải và giảm sút chất lượng công việc.
Một khái niệm mới đang được nhắc đến trong các môi trường làm việc sử dụng AI nhiều là "AI brain fry" – tình trạng kiệt sức trí não do AI gây ra. Nghiên cứu của Boston Consulting Group năm 2026 cho thấy, việc liên tục giám sát các công cụ AI, đặc biệt khi phải theo dõi nhiều AI làm nhiều nhiệm vụ cùng lúc, là nguyên nhân chính gây mệt mỏi tinh thần cho nhân viên.
Nghịch lý là, dữ liệu cho thấy việc sử dụng nhiều công cụ AI không đồng nghĩa với hiệu suất cao hơn. Những nhân viên chỉ sử dụng tối đa ba công cụ AI tự đánh giá mình có hiệu suất tốt hơn, trong khi những người dùng bốn công cụ trở lên lại báo cáo hiệu suất giảm. Julie Bedard, đồng tác giả nghiên cứu, mô tả những người này như những người phải liên tục ra quyết định trong khi bộ não đã đạt đến giới hạn.
Điều kỳ lạ là, mức độ sử dụng AI đang tăng mạnh không phải vì nhân viên cảm thấy nhẹ nhõm hơn, mà vì họ cần AI để theo kịp với khối lượng công việc ngày càng lớn mà chính AI đã gián tiếp tạo ra. Dữ liệu của ActivTrak cho thấy thời gian sử dụng AI trong công việc đã tăng gấp tám lần chỉ trong hai năm, với tỷ lệ áp dụng đạt 80%.
Như vậy, trong khi các lãnh đạo công nghệ vẫn mơ về một tuần làm việc ba ngày, thực tế ở cấp độ nhân viên lại là một cuộc đua ngày càng căng thẳng hơn, và AI lại đóng vai trò như người thổi còi tăng tốc thay vì là tấm vé thoát khỏi guồng quay đó.
