Lương Văn Phong: Người 'gây sóng' làm chao đảo đế chế AI hàng tỷ đô của Google và OpenAI

Trong thời gian gần đây, DeepSeek đã trở thành một hiện tượng thu hút sự chú ý. Tuy nhiên, ít ai biết rằng người đứng đầu DeepSeek lại có xuất phát điểm từ ngành tài chính.

Lương Văn Phong, nhà sáng lập DeepSeek, vốn là một chuyên gia tài chính định lượng. Tuy nhiên, ông bất ngờ chuyển hướng sang lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), và chỉ sau một thời gian ngắn, ông đã đưa DeepSeek trở thành một thế lực đáng gờm, khiến những ông lớn như OpenAI và Google phải dè chừng.

Khởi nghiệp từ con số 0

Sinh năm 1985 tại Quảng Đông, Trung Quốc, Lương Văn Phong không lớn lên trong một môi trường công nghệ "thuần túy". Xuất thân từ một gia đình nhà giáo, ông bắt đầu hành trình học vấn tại Đại học Chiết Giang, nơi ông nhận bằng kỹ sư điện tử và thạc sĩ kỹ thuật truyền thông. Tuy nhiên, ít ai biết rằng chàng kỹ sư trẻ, với luận văn thạc sĩ nghiên cứu thuật toán theo dõi mục tiêu bằng camera giá rẻ, lại tìm thấy cơ hội ở lĩnh vực tài chính đầy thách thức.

Sau khi tốt nghiệp, Lương Văn Phong không lập tức lao vào nghiên cứu AI, một lĩnh vực còn khá mới mẻ lúc bấy giờ. Thay vào đó, ông chọn Thành Đô làm nơi khởi đầu, thử sức trong nhiều ngành nghề khác nhau, và trải qua không ít thất bại trước khi tìm thấy thành công trong lĩnh vực tài chính. Năm 2013, ông và người bạn đồng môn sáng lập Công ty Quản lý Đầu tư Yakebi Hàng Châu, bước vào lĩnh vực giao dịch định lượng ứng dụng AI. Sau đó, năm 2015, ông tiếp tục đồng sáng lập Công ty Công nghệ Huanfang Hàng Châu (nay là Công ty TNHH Quản lý Tài sản Jiuzhang Chiết Giang), củng cố thêm vị thế trong giới tài chính.

Bước ngoặt High-Flyer

Mốc quan trọng đến vào năm 2016, khi Lương Văn Phong cùng hai người bạn kỹ sư sáng lập công ty High-Flyer. Bằng việc áp dụng toán học và AI, họ nhanh chóng tạo dựng được danh tiếng trong ngành tài chính. Đến năm 2019, công ty đã quản lý hơn 10 tỷ nhân dân tệ, khẳng định sự xuất sắc của Lương Văn Phong trong cả hai lĩnh vực tài chính và công nghệ. Không dừng lại ở đó, cùng năm 2019, ông thành lập High-Flyer AI, một bộ phận nghiên cứu chuyên sâu về các thuật toán AI.

Trong bài phát biểu tại lễ trao giải Golden Bull Awards năm 2019, Lương Văn Phong chia sẻ tầm nhìn khác biệt của mình về tương lai đầu tư định lượng tại Trung Quốc. Ông khẳng định rằng yếu tố quyết định sự khác biệt chính là ứng dụng thuật toán và dữ liệu, thay vì phụ thuộc vào yếu tố con người. Ông nhấn mạnh sứ mệnh của High-Flyer là cải thiện hiệu quả của thị trường tài chính Trung Quốc nhờ sức mạnh công nghệ.

Nước cờ 'đi trước”

Ít ai biết rằng, những “hạt mầm” của DeepSeek đã được Lương Văn Phong gieo từ năm 2021, khi ông bắt đầu thu mua hàng nghìn GPU Nvidia. Ban đầu, động thái này có vẻ khó hiểu với một người xuất thân từ tài chính, nhưng hóa ra đó lại là một chiến lược thiên tài. Khi chính phủ Mỹ thắt chặt lệnh cấm vận chip đối với Trung Quốc, Lương Văn Phong đã nắm trong tay nguồn lực quan trọng cho tham vọng AI của mình.

Tháng 4 năm 2023, High-Flyer bất ngờ thành lập phòng thí nghiệm AI, tách biệt khỏi các hoạt động tài chính. Chỉ một tháng sau đó, vào tháng 5/2023, DeepSeek chính thức ra mắt, đánh dấu sự chuyển mình ngoạn mục của Lương Văn Phong từ một "cá mập" tài chính sang một "kỳ lân" AI.

Công thức thành công

Dưới sự chỉ đạo của Lương Văn Phong, DeepSeek đã nhanh chóng vươn lên nhờ vào những nguyên tắc nổi bật: đam mê đổi mới, tối ưu hóa hiệu quả và cam kết với mã nguồn mở. Với xuất thân từ ngành tài chính, Lương Văn Phong đã rèn giũa tư duy hiệu quả, thể hiện rõ qua sự phát triển của DeepSeek trong lĩnh vực AI. Thay vì đổ tiền vào siêu máy tính và dữ liệu khổng lồ, DeepSeek chú trọng tối ưu hóa thuật toán và quy trình, từ đó đạt được hiệu suất ấn tượng với chi phí thấp hơn rất nhiều so với các đối thủ. Mô hình R1 của DeepSeek, với 671 tỷ tham số, chỉ cần 5,6 triệu đô la để xây dựng, một con số rất khiêm tốn so với hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đô la mà các công ty khác phải chi trả.

Ngoài việc tối ưu chi phí, DeepSeek còn gây ấn tượng mạnh với cam kết về mã nguồn mở. Trong khi nhiều công ty AI "khóa kín" công nghệ của mình để bảo vệ lợi thế cạnh tranh, Lương Văn Phong lại chọn con đường mã nguồn mở, vì tin rằng đây là chìa khóa để thúc đẩy hợp tác và đổi mới toàn cầu. Triết lý này đã nhận được sự ủng hộ lớn từ cộng đồng công nghệ, khẳng định tầm nhìn và sự khác biệt của ông. Lương Văn Phong từng nói: "Mã nguồn mở giống như một thực hành văn hóa hơn là một thực hành kinh doanh. Một công ty làm điều này sẽ có sức mạnh mềm".

Thành công của DeepSeek không chỉ là những con số ấn tượng trên bảng xếp hạng AI, mà còn là sự thay đổi toàn diện trong cục diện thị trường. Sự ra đời của DeepSeek V2 đã tạo ra cuộc chiến giá cả AI tại Trung Quốc, khiến các "ông lớn" công nghệ phải thay đổi chiến lược. DeepSeek R1, với khả năng suy luận vượt trội, đã nhanh chóng chiếm lĩnh vị trí số 1 ứng dụng miễn phí trên iOS Store tại Mỹ, vượt qua cả .

Tầm nhìn của Lương Văn Phong không chỉ dừng lại ở DeepSeek. Ông còn hướng đến một mục tiêu lớn hơn: trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI). Ông tin rằng AI có tiềm năng thay đổi thế giới, và DeepSeek chính là nền tảng để ông hiện thực hóa tham vọng này. Sự trỗi dậy của DeepSeek dưới sự lãnh đạo của Lương Văn Phong không chỉ là câu chuyện thành công của một công ty, mà còn là dấu ấn của một "tay ngang" dám nghĩ dám làm, khuấy đảo thế giới AI và định hình tương lai công nghệ toàn cầu.