Mặc dù ra mắt từ năm 2012, bo mạch chủ tưởng chừng đã lỗi thời này vẫn tiếp tục được cập nhật để tích hợp các tính năng mà chỉ có ở các mẫu bo mạch đời mới.

Trước đây bị coi là 'lỗi thời', bo mạch chủ B75M-D3H hiện nay có thể tận dụng sức mạnh để phục hồi hiệu năng cho những hệ thống máy tính đã cũ, vốn chỉ dùng để... cài Windows và lướt web.

Một bo mạch chủ phổ thông từ thế hệ Sandy Bridge của Intel bất ngờ được phục hồi nhờ một bản cập nhật BIOS hiếm hoi, sau hơn một thập kỷ không còn được hỗ trợ. Điều đáng ngạc nhiên là nó có thể khởi động từ ổ SSD M.2 NVMe, công nghệ mà thời điểm ra mắt bo mạch này không hề được thiết kế để hỗ trợ.

Bo mạch chủ được nhắc đến là Gigabyte B75M-D3H, phát hành vào năm 2012, sử dụng chipset B75 và socket LGA 1155. Đây là nền tảng dành cho dòng vi xử lý Intel Core thế hệ thứ 2 (Sandy Bridge) và thế hệ thứ 3 (Ivy Bridge). Sandy Bridge đã đánh dấu một cột mốc quan trọng của Intel khi chuyển sang tiến trình 32nm vào đầu năm 2011, với những mẫu CPU nổi bật như i5-2500K và i7-2600K. Mặc dù đã hơn 13 năm tuổi, nền tảng này vẫn được nhiều người dùng phổ thông và dân kỹ thuật tại Việt Nam sử dụng cho các tác vụ cơ bản.

Vào tháng 9/2024, Gigabyte đã phát hành bản firmware mới mang mã F16f dành cho B75M-D3H, chủ yếu để vá một lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng mang tên PKfail. Tuy nhiên, người dùng có biệt danh WhiteCamellia đã phát hiện thêm một điều bất ngờ: bản BIOS này chứa đầy đủ các mô-đun NVMe DXE cần thiết để hỗ trợ khởi động từ ổ SSD M.2 (bao gồm Nvme, NvmeSmm và NVMEINT13), điều mà chưa từng được công bố chính thức.

B75M-D3H không có khe M.2, vì vậy việc gắn ổ NVMe chỉ khả thi khi sử dụng bộ chuyển đổi sang khe PCIe. WhiteCamellia đã thử nghiệm bằng cách lắp ổ Western Digital SN740 (chuẩn PCIe 4.0 x4) thông qua adapter PCIe. Tuy nhiên, do sử dụng CPU Sandy Bridge, khe PCIe x16 trên bo mạch chủ chỉ hoạt động ở chuẩn PCIe 2.0, đồng nghĩa với việc hiệu năng của SSD bị giới hạn. Dù vậy, ngay cả khi sử dụng băng thông PCIe 2.0, tốc độ vẫn cao hơn rất nhiều so với chuẩn SATA III truyền thống, mang lại sự thay đổi đáng kể trong phản hồi hệ thống.

Việc bản BIOS này hỗ trợ NVMe boot có thể là kết quả ngoài mong đợi từ Gigabyte, hoặc đơn giản chỉ là phần ‘bonus’ khi họ cập nhật firmware chung cho các bo mạch đời cũ. Trước đó, không ít người dùng đã phải tự tay mod BIOS thủ công để thêm tính năng này. Dù là tình cờ hay có chủ ý, F16f hiện là bản cập nhật đầu tiên cho B75M-D3H sau hơn 10 năm, bản cuối cùng trước đó (F15) được phát hành từ năm 2013.

Anh Việt