Buzz
Dịch vụ của Apple đang hướng tới doanh thu 100 tỷ USD mỗi năm, và MacBook Neo chính là cánh cửa đưa hàng triệu người vào thế giới của hệ sinh thái Apple.
Lần đầu tiên trong lịch sử Apple, một chiếc MacBook có giá thấp hơn cả iPhone. MacBook Neo có giá khởi điểm 599 USD (16,49 triệu đồng tại Việt Nam), trong khi iPhone 17 có giá từ 799 USD (24,99 triệu đồng tại Việt Nam). Một chiếc laptop có giá rẻ hơn điện thoại của cùng một hãng – nghịch lý này khiến cả đối thủ lớn như ASUS cũng phải kinh ngạc. CFO của ASUS, Nick Wu, đã phải thừa nhận rằng đây là "cú sốc cho toàn thị trường", đặc biệt khi Apple luôn nổi tiếng với mức giá cao cấp.
Nhưng Apple không bao giờ giảm giá mà không có kế hoạch. Câu hỏi đặt ra là: làm thế nào một công ty nổi tiếng với biên lợi nhuận phần cứng cao nhất lại bán laptop với mức giá chưa từng có? Lợi nhuận đến từ đâu? Câu trả lời là doanh thu dịch vụ Apple, đang tiến gần đến mục tiêu 100 tỷ USD mỗi năm.
Để hiểu rõ hơn về mức giá rẻ của MacBook Neo, cần xem xét chi phí sản xuất. Trung tâm của Neo là chip A18 Pro, cùng loại chip sử dụng trong iPhone 16 Pro Max ra mắt năm 2024. Toàn bộ chi phí nghiên cứu và phát triển chip A18 Pro đã được thu hồi từ hàng triệu chiếc iPhone bán ra trước đó. Khi đưa chip này vào MacBook Neo, Apple chỉ phải chi trả chi phí sản xuất đơn thuần.
MacBook Neo cũng là dòng MacBook đầu tiên không sử dụng quạt tản nhiệt. Chip A18 Pro được thiết kế cho điện thoại, tiêu thụ ít điện năng đến mức không cần hệ thống làm mát chủ động. Điều này giúp Apple tiết kiệm chi phí, loại bỏ quạt, ống đồng tản nhiệt, và giảm chi phí cho linh kiện cũng như thiết kế nội bộ. Vỏ của Neo được làm từ nhôm tái chế lên tới 90%, tận dụng nguồn cung vật liệu tái chế mà Apple đã phát triển trong nhiều năm. Tất cả yếu tố này giúp giảm chi phí sản xuất so với MacBook Air hay MacBook Pro, mặc dù biên lợi nhuận phần cứng vẫn hiện hữu, nhưng mỏng hơn so với mức thông thường.
Tuy nhiên, lợi nhuận từ phần cứng chỉ chiếm một phần nhỏ trong bức tranh toàn cảnh. Mỗi chiếc MacBook Neo bán ra đồng nghĩa với việc một khách hàng mới gia nhập hệ sinh thái Apple, nơi doanh thu từ dịch vụ mang lại biên lợi nhuận cao hơn nhiều so với bán máy.
Người sở hữu MacBook Neo gần như chắc chắn sẽ phải nâng cấp dung lượng iCloud, vì bản 256 GB có vẻ khá hạn chế. Một số người sẽ đăng ký Apple TV+, Apple Music, hoặc gói Apple One. Nhiều người cũng sẽ chọn mua AppleCare để bảo vệ thiết bị của mình. Mỗi khoản phí này đều mang lại doanh thu đều đặn hàng tháng, hàng năm, kéo dài suốt vòng đời sản phẩm. Mảng dịch vụ của Apple có biên lợi nhuận cao hơn rất nhiều so với sản phẩm phần cứng, điều mà Apple đã xác nhận trong nhiều báo cáo tài chính. Nói một cách khác, Apple sẵn sàng chấp nhận biên lợi nhuận phần cứng thấp hơn so với bình thường đối với MacBook Neo, vì mỗi khách hàng mới sẽ giúp tạo ra dòng doanh thu dịch vụ kéo dài trong nhiều năm.
Tim Cook đã khẳng định điều này khi đăng trên mạng xã hội rằng Mac vừa có "tuần mở bán tốt nhất trong lịch sử đối với khách hàng Mac lần đầu tiên". Apple đo lường thành công của MacBook Neo không phải bằng số máy bán ra hay doanh thu phần cứng, mà chính là số lượng người lần đầu bước vào hệ sinh thái Mac. Đây là chỉ số quan trọng nhất.
Chiến lược này không phải là điều mới mẻ. Apple đã thử nghiệm và chứng minh sự hiệu quả của mô hình "phần cứng giá rẻ làm cửa ngõ cho dịch vụ" trên nhiều dòng sản phẩm khác.
iPhone SE được ra mắt vào năm 2016 với giá khởi điểm 399 USD, tiếp theo là các phiên bản 2020, 2022, và gần đây nhất là iPhone 17e với giá 599 USD. Tất cả các phiên bản này đều nhằm vào những người dùng Android chưa từng sử dụng iPhone. iPad giá 329 USD ra mắt năm 2017 giúp Apple chiếm ưu thế trên thị trường máy tính bảng trong lĩnh vực giáo dục. MacBook Neo đã hoàn thiện bộ ba: smartphone giá rẻ, tablet giá rẻ, và laptop giá rẻ. Giờ đây, Apple đã có "cửa ngõ" ở tất cả các loại thiết bị.
Trong lĩnh vực giáo dục, Apple không cần phải thuyết phục các trường học mua hàng loạt. Với mức giá giáo dục chỉ 499 USD (khoảng 13 triệu đồng), sinh viên có thể tự mua vì giá cả đủ hấp dẫn. Khi đã quen sử dụng macOS, kết nối với iPhone qua AirDrop, đồng bộ iCloud, chi phí chuyển sang Windows trở nên rất cao. Apple gọi đây là "switching cost", và Neo được thiết kế để tối đa hóa chi phí chuyển đổi này ngay từ ngày đầu tiên.
Câu hỏi đặt ra là: tại sao các hãng như Dell, HP, Lenovo, hay bất kỳ nhà sản xuất laptop Windows nào lại không thể áp dụng chiến lược tương tự?
Câu trả lời nằm ở cấu trúc ngành công nghiệp. Mỗi chiếc laptop Windows bán ra, lợi nhuận phải chia sẻ với nhiều bên: nhà sản xuất phần cứng (Dell, HP, Lenovo), nhà cung cấp chip (Intel hoặc AMD), Microsoft (phí bản quyền Windows), và Nvidia (nếu có GPU rời). Không bên nào trong chuỗi giá trị này kiểm soát được hệ sinh thái dịch vụ đủ mạnh để có thể "bù lỗ" cho phần cứng.
Microsoft cung cấp các dịch vụ như: Microsoft 365, OneDrive, Xbox Game Pass. Tuy nhiên, Microsoft không kiểm soát phần cứng. Dell có phần cứng nhưng thiếu App Store và không có dịch vụ đám mây riêng cho người dùng. Kết quả là: không ai trong hệ sinh thái Windows có thể bán laptop giá rẻ và kiếm lãi từ dịch vụ như cách Apple đang thực hiện.
Và có lẽ điều ngược đời nhất là: thay vì xây dựng dịch vụ hấp dẫn để giữ chân người dùng, Microsoft lại nhồi nhét quảng cáo và Copilot vào Windows, làm giảm trải nghiệm người dùng. Trong khi đó, Apple làm ngược lại: giữ macOS sạch sẽ, không có quảng cáo, và kiếm tiền từ các dịch vụ mà người dùng tự nguyện đăng ký.
MacBook Neo có giá niêm yết 16,49 triệu đồng tại Việt Nam. Đối với người dùng, đây là một mức giá hấp dẫn cho một chiếc MacBook nguyên khối nhôm, pin 16 giờ, chạy macOS. Tuy nhiên, đối với Apple, 16 triệu đồng chỉ là giá khởi điểm. Doanh thu thực sự đến từ những khoản chi trả của người dùng sau khi đã gia nhập hệ sinh thái: iCloud, AppleCare, TV+, Music, và tất cả các dịch vụ Apple sẽ ra mắt trong tương lai. Nếu Neo thành công rực rỡ, một viễn cảnh tiếp theo có thể là các sản phẩm giá rẻ như "Neo Desktop" hay "Neo Monitor", tạo thành bộ sản phẩm phổ thông. Đó chính là điều mà toàn ngành laptop cần phải lo lắng.
