Buzz
Đúng là trong năm vừa qua Meta vẫn tạo ra hàng chục tỷ USD tiền mặt, tuy nhiên phần lớn số tiền đó đã dần bị bào mòn.
Meta Platforms từ lâu được xem như một “cỗ máy in tiền”, nhưng ở thời điểm hiện tại, doanh nghiệp này lại phải liên tục vay thêm hàng chục tỷ USD để tài trợ cho việc xây dựng các trung tâm dữ liệu mới.
Trên thực tế, Meta vẫn tạo ra lượng tiền mặt lên tới hàng chục tỷ USD trong năm qua, song phần lớn đã bị tiêu tốn bởi những chi phí thực tế, đặc biệt là việc trả lương cho nhân viên bằng cổ phiếu. Những khoản chi này bao gồm hàng tỷ USD tiền thuế khấu trừ khi cổ phiếu được trao thưởng (vesting), cùng nhiều tỷ USD khác dùng để mua lại cổ phiếu nhằm bù đắp sự pha loãng do hoạt động vesting gây ra.
Khi nhìn theo góc độ này, việc Meta đã tăng hơn gấp đôi khoản nợ trên bảng cân đối kế toán trong năm qua, lên mức 58,7 tỷ USD, trở nên dễ hiểu hơn. Công ty phải vay nợ vì gần như không còn lựa chọn nào khác.
Điều đáng lo ngại hơn là đó mới chỉ là phần nợ “hữu hình”. Trong sổ sách kế toán của Meta hiện vẫn chưa phản ánh khoản nghĩa vụ tài chính liên quan đến dự án trung tâm dữ liệu trị giá 27 tỷ USD đang được xây dựng.
Với các nhà đầu tư, điều này tạo ra một bài toán định giá khá nan giải. Ở mức vốn hóa thị trường khoảng 1,66 nghìn tỷ USD, cổ phiếu Meta đã có vẻ đắt khi được giao dịch ở mức 38 lần dòng tiền tự do dự kiến của năm 2025. Tuy nhiên, nếu tính cả các chi phí tiền mặt liên quan đến việc trả lương bằng cổ phiếu vào dòng tiền tự do, hệ số này có thể vọt lên hơn 1.000 lần.
Nhiều tập đoàn công nghệ lớn khác như Alphabet, Microsoft hay Nvidia cũng phát sinh các khoản chi tiền mặt liên quan đến việc trả thưởng bằng cổ phiếu. Tuy nhiên nếu so sánh theo tỷ lệ trên dòng tiền tự do, mức chi của họ vẫn thấp hơn đáng kể so với Meta.
Dòng tiền tự do được xem là chỉ số then chốt vì phản ánh lượng tiền mặt còn lại sau khi doanh nghiệp tái đầu tư cho hoạt động kinh doanh, từ đó có thể dùng để trả nợ hoặc phân bổ lợi ích cho cổ đông. Thông thường, chỉ số này được tính bằng cách lấy dòng tiền từ hoạt động kinh doanh trừ đi chi tiêu vốn.
Meta công bố dòng tiền tự do năm 2025 đạt 43,6 tỷ USD, được tính từ 115,8 tỷ USD dòng tiền hoạt động sau khi trừ 72,2 tỷ USD chi tiêu vốn. Về lý thuyết, mảng kinh doanh cốt lõi của Meta vẫn đủ khả năng tài trợ cho chương trình đầu tư hạ tầng AI quy mô lớn của công ty.
Tuy vậy trên thực tế, các khoản chi tiền mặt gắn liền với cổ phiếu thưởng cho nhân viên đã “ngốn” tới 42 tỷ USD, tương đương khoảng 96% dòng tiền tự do của năm trước. Bên cạnh đó, Meta được ước tính đã chi thêm 23,6 tỷ USD để mua lại cổ phiếu nhằm hạn chế sự pha loãng. Con số này không được công bố trực tiếp nhưng có thể suy ra từ báo cáo vốn chủ sở hữu.
Xét trên phương diện kinh tế, bản chất của vấn đề vẫn không thay đổi: tiền mặt đang chảy ra khỏi Meta. Phần lớn lợi ích từ dòng tiền tự do năm ngoái đã rơi vào tay đội ngũ nhân viên và ban lãnh đạo. Điều này khiến các cổ đông phải cân nhắc liệu “cơn sốt” đầu tư AI có thể kéo dài bao lâu nếu công ty tiếp tục phụ thuộc vào vay nợ để nuôi tham vọng mở rộng.
Được biết, Meta đang bước vào một trong những chu kỳ đầu tư lớn nhất trong lịch sử của mình khi rót hàng chục tỷ USD vào trí tuệ nhân tạo AI, từng bước biến doanh nghiệp từ nền tảng mạng xã hội thành một “cỗ máy hạ tầng tính toán” phục vụ cuộc đua AI trên toàn cầu. Công ty dự kiến chi hơn 60–70 tỷ USD trong năm 2025, chủ yếu dành cho việc xây dựng trung tâm dữ liệu và hạ tầng phục vụ các mô hình AI thế hệ mới.
CEO Mark Zuckerberg nhiều lần nhấn mạnh rằng AI là ưu tiên chiến lược hàng đầu của Meta, đặc biệt sau những kết quả tích cực ban đầu từ dòng mô hình mã nguồn mở Llama. Công ty đang tăng tốc mở rộng năng lực tính toán, mua số lượng lớn chip xử lý đồ họa (GPU) tiên tiến nhằm cạnh tranh trực tiếp với các đối thủ như Microsoft và Google.
Nhiều chuyên gia cho rằng chiến lược chi tiêu mạnh tay của Meta thực chất là một canh bạc lớn. Dù doanh thu quảng cáo vẫn là nguồn thu chủ lực, công ty đang chấp nhận đánh đổi dòng tiền ngắn hạn để xây dựng lợi thế công nghệ trong dài hạn. Quy mô đầu tư khổng lồ cũng làm dấy lên những nghi vấn về tính bền vững, nhất là khi Meta đã tăng cường vay nợ để tài trợ cho các dự án.
Reuters nhận định rằng nếu AI giúp tạo ra các sản phẩm thương mại thành công, từ trợ lý ảo đến những công cụ quảng cáo thông minh hơn, khoản đầu tư này có thể giúp Meta củng cố vị thế dẫn đầu trong thập kỷ tới. Ngược lại, nếu hiệu quả thương mại không đạt kỳ vọng, chi phí hạ tầng khổng lồ có thể trở thành gánh nặng lớn đối với lợi nhuận của công ty.
Theo: WSJ, Reuters
