Buzz
Mặc dù là một trong những nước đầu tiên được WhatsApp triển khai dịch vụ thanh toán, Ấn Độ lại trở thành thị trường duy nhất nền tảng này chưa thể tạo được chỗ đứng vững chắc trong lĩnh vực fintech
Giấc mơ fintech của Meta đã tan thành mây khói tại Ấn Độ - thị trường quan trọng nhất của tập đoàn với hơn 500 triệu người dùng WhatsApp
Ngay từ khi WhatsApp bắt đầu thử nghiệm tính năng thanh toán tại Ấn Độ năm 2018, các doanh nghiệp nội địa đã chuẩn bị tâm thế đối phó. Với 400 triệu người dùng thời điểm đó, phạm vi phủ sóng khổng lồ của ứng dụng khiến nhiều người lo ngại nó có thể thôn tính các đối thủ cạnh tranh
Các nhà quản lý Ấn Độ nhanh chóng can thiệp, yêu cầu WhatsApp phải lưu trữ dữ liệu người dùng trong nước và tách biệt khỏi Facebook. Bên cạnh đó, họ còn giới hạn số lượng người dùng WhatsApp Pay ở mức 1 triệu tài khoản
Dù hạn mức này dần được nới lỏng và chính thức bãi bỏ vào tháng 12/2024, nhưng lúc đó các đối thủ của Meta đã củng cố vị thế dẫn đầu. Nửa năm sau, ứng dụng nhắn tin phổ biến nhất thế giới chỉ chiếm thị phần nhỏ bé trong thị trường thanh toán số trị giá 3 nghìn tỷ USD
Theo nhận định của giới chuyên gia, những khó khăn của Meta không chỉ đến từ các rào cản pháp lý. Tập đoàn này đã không nỗ lực đủ để xây dựng niềm tin nơi người dùng
Deepak Abbot, đồng sáng lập ứng dụng cho vay vàng Indiagold, nhận định với Rest of World: 'Dù giới hạn đã được gỡ bỏ, WhatsApp vẫn không có bất kỳ thay đổi đột phá nào - không nâng cấp sản phẩm, không chương trình hoàn tiền, không chiến dịch quảng bá. Cứ như thể họ đã hoàn toàn mất đi sự nhiệt huyết'.
Trong giai đoạn từ tháng 12/2024 đến tháng 5/2025, WhatsApp Pay chỉ ghi nhận thêm 12 triệu giao dịch. Trong khi đó, hai đối thủ Google Pay và PhonePe tăng trưởng ấn tượng với lần lượt 700 triệu và 500 triệu giao dịch mới. Hai nền tảng này hiện chiếm hơn 80% thị phần giao dịch trên UPI - hệ thống thanh toán phổ biến được chính phủ Ấn Độ phát triển.
Sanchit Vir Gogia, nhà phân tích cấp cao kiêm CEO Greyhound Research, chia sẻ với Rest of World: 'Vấn đề không chỉ nằm ở sự chậm trễ ban đầu, mà còn là thời điểm gia nhập thị trường trong một hệ sinh thái phát triển chóng mặt. WhatsApp Pay xuất hiện khi các đối thủ đã xây dựng xong nền tảng vững chắc về niềm tin người dùng, thói quen sử dụng và sự ưa chuộng thương hiệu'.
Yugal Joshi, đối tác tại Everest Group, chỉ ra rằng WhatsApp thiếu những tính năng cốt lõi để tối ưu trải nghiệm thanh toán số - như hệ thống theo dõi giao dịch minh bạch hay chương trình khuyến mãi hấp dẫn. Trong khi đó, các đối thủ đã xây dựng được mối quan hệ bền chặt với người dùng thông qua giao diện thân thiện, mạng lưới đối tác rộng khắp và các ưu đãi như hoàn tiền, thẻ quà tặng.
Nhận diện thương hiệu cũng là một trở ngại lớn. Koppisetty Yasaswini Pujitha, chuyên gia phân tích ngân hàng tại GlobalData, nhận xét: 'Khác với các tên tuổi fintech đã được công nhận, người dùng có thể e ngại khi thực hiện giao dịch tài chính qua WhatsApp do mối liên hệ của nó với nền tảng nhắn tin thông thường'.
Bước đi đáng kể nhất của WhatsApp trong lĩnh vực thanh toán số là vào tháng 7/2022 khi Meta đầu tư 5.7 tỷ USD vào Reliance Jio - nhà mạng lớn nhất Ấn Độ dưới sự điều hành của tỷ phú Mukesh Ambani. Thương vụ này cho phép JioMart, dịch vụ bán lẻ trực tuyến của Reliance, triển khai tính năng đặt hàng qua WhatsApp, mở đường cho Meta thâm nhập thị trường thanh toán số.
Jayanth Kolla, người sáng lập Convergence Catalyst, nhận xét với Rest of World: 'Dù sự hợp tác này hứa hẹn nhiều tiềm năng, nhưng cho đến nay vẫn chưa mang lại kết quả như kỳ vọng'.
Dù là một trong những thị trường tiên phong được WhatsApp triển khai dịch vụ thanh toán, Ấn Độ lại trở thành điểm duy nhất mà nền tảng này chưa thể bám rễ trong hệ sinh thái fintech. Trái ngược hoàn toàn với Brazil hay Singapore - nơi WhatsApp Pay vẫn duy trì hoạt động dù ở phạm vi khiêm tốn. Thất bại này không đơn thuần là vấn đề chiến thuật, mà là minh chứng rõ ràng rằng trong lĩnh vực fintech, ngay cả thương hiệu lớn cũng không đủ để chiếm lĩnh thị trường.
Vẫn còn cánh cửa cơ hội cho WhatsApp Pay nếu Meta quyết tâm tái đầu tư mạnh mẽ - từ chiến dịch tiếp thị bài bản, chương trình ưu đãi hấp dẫn, đến việc hỗ trợ hệ thống đối tác thương gia và thích ứng với các thay đổi pháp lý. Tuy nhiên, nếu tiếp tục giữ thái độ thụ động như hiện nay, WhatsApp Pay sẽ mãi chỉ là một tính năng phụ mờ nhạt, không thể cạnh tranh với các gã khổng lồ fintech bản địa đã chiếm được lòng tin người dùng và phát triển cực kỳ bài bản.
Theo: Rest of World
