Buzz
Cuối tháng 12 năm ngoái, Meta đã nhận được bằng sáng chế cho một công nghệ mô phỏng rất đặc biệt dành cho những người đã qua đời.
Vào cuối năm 2023, Meta đã được cấp bằng sáng chế cho một công nghệ mô phỏng, cho phép một mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) tái hiện lại hành vi sử dụng mạng xã hội của một người.
Theo nội dung của bằng sáng chế, mô hình ngôn ngữ có thể được áp dụng để tái hiện các hoạt động của người dùng khi họ vắng mặt lâu dài hoặc đã qua đời.
Andrew Bosworth, Giám đốc công nghệ (CTO) của Meta, là người đứng sau sáng chế này. Tuy nhiên, đại diện của Meta đã khẳng định với Business Insider rằng họ không có kế hoạch triển khai công nghệ này vào thực tế.
Dù vậy, trong tài liệu, Meta vẫn giải thích lý do tại sao công nghệ này lại có thể trở nên cần thiết.
Nếu một người không còn hoạt động trên mạng xã hội, những người theo dõi sẽ cảm thấy thiếu vắng, họ sẽ ‘nhớ’ người đó. Nói một cách đơn giản, công nghệ này giúp duy trì trải nghiệm của người dùng lâu dài hơn.
‘Ảnh hưởng đến người dùng sẽ càng nghiêm trọng và kéo dài vĩnh viễn nếu người đó đã qua đời và không thể quay lại nền tảng,’ tài liệu ghi rõ.
Để bù đắp khoảng trống này, Meta sẽ tạo ra một 'bản sao kỹ thuật số' của bạn. Hệ thống sẽ huấn luyện mô hình dựa trên dữ liệu đặc thù của người dùng, bao gồm lịch sử hoạt động như bình luận, lượt thích, bài đăng, nhằm hiểu cách bạn hành xử trước và sau này.
Bản sao này sẽ có thể tiếp tục tham gia vào các hoạt động mạng xã hội như thả ‘like’, bình luận bài viết của người khác, hoặc trả lời tin nhắn cá nhân. Đặc biệt, đối với những influencer hay nhà sáng tạo nội dung kiếm sống từ nền tảng của Meta, công cụ này có thể rất hữu ích.
Bằng sáng chế này cũng đề cập đến công nghệ cho phép LLM mô phỏng các cuộc gọi video hoặc âm thanh. Tuy nhiên, Meta nhấn mạnh rằng việc đăng ký sáng chế không có nghĩa là họ sẽ chắc chắn phát triển hoặc triển khai công nghệ này.
Mặc dù vậy, ý tưởng này đã đặt ra nhiều câu hỏi về bản chất của công nghệ cũng như nỗi đau của sự mất mát. Một bot AI thay bạn hoạt động khi bạn tạm vắng mặt trên mạng xã hội là điều dễ hiểu, nhưng việc tái hiện một người đã khuất lại là một chuyện hoàn toàn khác.
Công nghệ và nỗi đau mất mát
Edina Harbinja, giáo sư Luật tại Đại học Birmingham (Anh), chuyên gia về quyền kỹ thuật số và quyền riêng tư sau khi qua đời, đã bày tỏ lo ngại: ‘Vấn đề này không chỉ liên quan đến pháp lý, mà còn mở ra những câu hỏi xã hội, đạo đức và triết học sâu sắc.’
Trên thực tế, Meta đã suy nghĩ về cách quản lý ‘di sản kỹ thuật số’ trong suốt nhiều năm qua. Khoảng một thập kỷ trước, Facebook đã ra mắt tính năng cho phép người dùng chỉ định ‘người thừa kế tài khoản’ để quản lý trang cá nhân khi họ qua đời. Trong một cuộc phỏng vấn năm 2023 với podcaster Lex Fridman, CEO Mark Zuckerberg từng chia sẻ về khả năng tạo avatar ảo cho người đã mất trong thế giới metaverse:
‘Nếu ai đó mất đi người thân và đang trong nỗi đau, việc tương tác hoặc tái hiện một số ký ức có thể giúp ích cho họ.’
Công nghệ này có nhiều tên gọi khác nhau: ‘death bots’, ‘ghost bots’ hay ‘grief tech’ - những công cụ hỗ trợ con người đối mặt với mất mát thông qua việc lưu giữ phiên bản kỹ thuật số của người đã khuất.
Một số startup đã được thành lập dựa trên những trải nghiệm đau thương của các nhà sáng lập. Replika được thành lập vào năm 2015 bởi Eugenia Kuyda sau khi cô mất một người bạn thân. Còn You, Only Virtual (YOV) ra đời năm 2020 khi mẹ của Justin Harrison được chẩn đoán mắc ung thư. Năm 2021, Microsoft cũng đã đăng ký bằng sáng chế cho một chatbot AI có thể mô phỏng người đã khuất (hoặc nhân vật hư cấu, người nổi tiếng).
Theo Harbinja, bằng sáng chế của Meta cho thấy lĩnh vực này đã dần bước ra khỏi phạm vi thử nghiệm và tiến gần hơn với dòng chính trong ngành công nghệ. Justin Harrison cho rằng việc các ‘ông lớn’ công nghệ chú ý đến lĩnh vực này phản ánh rằng xã hội bắt đầu ‘cảm thấy thoải mái hơn’ với ý tưởng này. Ông chia sẻ: ‘Nguồn lực hỗ trợ người đang đau buồn vốn dĩ đã rất hạn chế. Nếu chúng ta có thể làm tốt hơn cho họ, thì có lẽ đó là nghĩa vụ đạo đức.’
‘Hãy để người đã khuất được yên nghỉ’
Tuy nhiên, AI, cái chết và nỗi đau là những chủ đề khó có thể chấp nhận. Sự giao thoa giữa ba yếu tố này tạo ra một vùng tranh luận nhạy cảm về đạo đức, quyền riêng tư và quyền kỹ thuật số. Harbinja cũng lưu ý rằng Meta có thể có động cơ kinh doanh rõ ràng hơn là chỉ đơn giản giúp người dùng vượt qua nỗi đau.
‘Điều này có nghĩa là sẽ có nhiều tương tác hơn, nhiều nội dung hơn và nhiều dữ liệu hơn,’ bà nói. ‘Tôi có thể nhận ra động cơ kinh doanh ở đây. Điều tôi tò mò là họ sẽ triển khai công nghệ này như thế nào, khi nào, và liệu họ có thực sự triển khai hay không.’
Nếu sản phẩm này được phát hành, nhiều câu hỏi sẽ được đặt ra: Liệu tính năng này có áp dụng cho toàn bộ hệ sinh thái của Meta không? Nó có phân biệt được cách bạn trò chuyện trên WhatsApp và cách bạn bình luận trên Instagram không?
Joseph Davis, giáo sư xã hội học tại Đại học Virginia, lo ngại về tác động của những công cụ như vậy đối với cách con người trải qua nỗi đau. ‘Một phần quan trọng trong việc vượt qua mất mát là chấp nhận sự ra đi thực sự,’ ông nói. ‘Hãy để người đã khuất được yên nghỉ.’
Theo: Business Insider, Reuters
