'Mặt tối' phía sau những chiếc ô tô Trung Quốc giá rẻ

Việc sản xuất ô tô giá rẻ không phải điều quá khó, nhiều hãng xe Trung Quốc đã thực hiện được, nhưng điều họ phải đánh đổi là gì?

Thị trường ô tô lớn nhất thế giới

Trong những năm gần đây, Trung Quốc đã vươn lên trở thành thị trường ô tô lớn nhất toàn cầu. Hằng năm, số lượng xe tiêu thụ tại quốc gia này có thể vượt qua con số 20 triệu chiếc. Ngoài việc trở thành thị trường tiềm năng cho các hãng xe quốc tế, ngành công nghiệp ô tô nội địa Trung Quốc cũng đã tận dụng được cơ hội phát triển từ đây.

Ngành công nghiệp ô tô toàn cầu bắt đầu từ cuối thế kỷ 19, tức là các nhà sản xuất ô tô lâu đời nhất đã có hơn 100 năm kinh nghiệm. Trong khi đó, ngành ô tô Trung Quốc chỉ bắt đầu từ khoảng những năm 1950.

Ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc đã có những bước tiến mạnh mẽ sau khi quốc gia này áp dụng chính sách yêu cầu các hãng xe nước ngoài phải hợp tác với các công ty Trung Quốc để có thể hoạt động tại đây.

Chính sách này đã giúp ngành ô tô Trung Quốc tiếp cận và học hỏi từ những thành tựu của các hãng xe hàng đầu thế giới. Sau nhiều lần thay đổi chính sách, đến cuối những năm 1990, tỷ lệ nội địa hóa xe sản xuất tại Trung Quốc đạt khoảng 90%; ngay cả các bộ phận quan trọng như thân xe, động cơ, hệ thống truyền động hay trục xe cũng đều có thể sản xuất ngay tại Trung Quốc.

Trong suốt quá trình phát triển, xe ô tô Trung Quốc đã trải qua giai đoạn làm ra những mẫu xe có ngoại hình quá giống với các mẫu xe của nước ngoài. Điều này đã tạo ra một định kiến lớn đến xe Trung Quốc.

Tuy nhiên, trong một vài năm trở lại đây, sự phát triển của xe điện đã là một cơn sóng đẩy con thuyền công nghiệp xe Trung Quốc đến một giai đoạn khác. Các nhà sản xuất Trung Quốc dần làm chủ công nghệ, làm chủ thiết kế, và dần làm chủ cả cuộc chơi của ngành xe thế giới.

Các hãng xe ngoài Trung Quốc hiện đang rất vất vả bám trụ lại tại thị trường này khi xe nội địa ngày càng được ưa chuộng. Các mẫu xe nội địa Trung Quốc nổi tiếng có nhiều công nghệ tiện nghi, thiết kế đẹp, giá lại dễ tiếp cận.

BYD Seagull có giá bán quy đổi từ 250 triệu đồng tại Trung Quốc là một trong những ví dụ thường được nêu ra. Mẫu xe ngang hạng với KIA Morning này đã được nhiều đơn vị trên thế giới mổ xẻ để nghiên cứu cách mà BYD làm xe.

Caresoft, một công ty đến từ Mỹ, đã phân tích chiếc BYD Seagull và chỉ ra bốn lý do chính khiến xe Trung Quốc dù có giá thành rẻ nhưng vẫn tạo ra lợi nhuận lớn cho nhà sản xuất. Những lý do này bao gồm: sử dụng tối đa linh kiện chung, tăng cường tích hợp dọc, chính sách đãi ngộ và công nghệ Gigacasting.

Ông Terry Woychowski, chủ tịch Caresoft, chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn vào tháng 5 rằng: 'Nhóm chúng tôi vừa trở về từ Triển lãm Ô tô Bắc Kinh, và tất cả đều rất ấn tượng với những gì họ chứng kiến. Các sản phẩm ứng dụng công nghệ Gigacasting với chất lượng hoàn thiện vượt trội, đẹp đẽ ở từng chi tiết. Chính vì thế, ngành công nghiệp ô tô đã xuất hiện một thuật ngữ mới: 'Nhanh như Trung Quốc'. Họ đang tiến bộ với một tốc độ chóng mặt'.

'Những bí mật chưa được hé lộ' trong ngành ô tô Trung Quốc.

Việc sản xuất một chiếc xe giá rẻ không phải là điều dễ dàng, nhưng để tạo ra sản phẩm mang lại lợi nhuận thì còn khó hơn nhiều. Ở một thị trường cạnh tranh khốc liệt như Trung Quốc, việc duy trì lợi nhuận đủ để tồn tại đã là một thách thức lớn.

Trong năm 2024, tỷ suất lợi nhuận của ngành ô tô Trung Quốc tiếp tục giảm, dù con số trước đó đã rất thấp. Theo báo cáo từ Hiệp hội Xe con Trung Quốc, tỷ suất lợi nhuận của các nhà sản xuất Trung Quốc trong khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 11 năm nay chỉ đạt 4,4%, trong khi năm 2023 là khoảng 5%.

Hiệp hội này đánh giá tỷ suất lợi nhuận trên là thấp hơn so với mức trung bình của các ngành công nghiệp khác, khoảng 6,1%. Tổng Thư ký Hiệp hội, ông Thôi Đông Thụ, khuyến nghị: 'Ngành ô tô cần có các biện pháp giảm chi phí và cải thiện hiệu quả sản xuất, đồng thời kiểm soát chi phí chặt chẽ hơn'.

Trong ít nhất hai năm qua, thị trường ô tô Trung Quốc, đặc biệt là dòng xe điện, đã chứng kiến sự cạnh tranh gay gắt, kéo theo một cuộc đua giảm giá để thu hút khách hàng. Khi các ông lớn như BYD vẫn giữ vững được vị trí, các hãng xe nhỏ hơn sẽ gặp khó khăn trong việc tồn tại trong cuộc chơi này.

Hãng xe Jiyue là một ví dụ điển hình cho sự khốc liệt của thị trường này. Jiyue là thương hiệu hợp tác giữa ba ông lớn Trung Quốc: Baidu, Geely Automobile, và Human Horizons (hay còn gọi là HiPhi).

Baidu là công ty công nghệ hàng đầu Trung Quốc, nổi tiếng với các sản phẩm công nghệ và trí tuệ nhân tạo. Human Horizons là một nhà sản xuất ô tô điện chuyên sản xuất các mẫu xe hiện đại, giàu công nghệ và có thiết kế tương lai.

Geely, một trong những nhà sản xuất ô tô lớn nhất Trung Quốc, sở hữu các thương hiệu quốc tế như Volvo, Polestar và Lynk & Co. Geely cũng đã hợp tác với Tasco (Việt Nam) để xây dựng một nhà máy có vốn đầu tư lên đến 4.100 tỷ đồng tại Thái Bình.

Mới đây, Jiyue đã chính thức tuyên bố giải thể.

Trong 11 tháng đầu năm nay, tổng doanh thu của ngành ô tô Trung Quốc tăng 3%, đạt khoảng 9,5 nghìn tỷ tệ. Tuy nhiên, chi phí sản xuất lại tăng 4%, lên mức 8,3 nghìn tỷ tệ. Đồng thời, lợi nhuận giảm mạnh chỉ còn 413,2 tỷ tệ, giảm 7,3% so với năm ngoái.

Trong tháng 11, lợi nhuận đã giảm mạnh đến 35%, và biên lợi nhuận chỉ còn chưa đầy 3,3%.