Buzz
Máy đọc sách điện tử đang dần đi đến giới hạn phát triển, khi các cải tiến mới ngày càng trở nên ít ỏi và người dùng bắt đầu tự đặt câu hỏi: liệu còn gì đáng kỳ vọng từ một thiết bị đã gần như hoàn hảo cho việc đọc sách?
Từ khi chiếc Amazon Kindle đầu tiên ra mắt vào năm 2007, ngành công nghiệp máy đọc sách điện tử đã trải qua một hành trình phát triển mạnh mẽ, với hàng loạt thương hiệu mới nổi lên, một số tiếp tục phát triển, trong khi một số khác thì dần biến mất.
Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, khi chúng ta bước vào năm 2025, câu hỏi ngày càng rõ ràng hơn: liệu máy đọc sách điện tử đã đạt đến giới hạn đổi mới?
Gần hai thập kỷ đã trôi qua kể từ khi Kindle thay đổi thói quen đọc sách của hàng triệu người trên toàn cầu.
Trong suốt thời gian đó, các thương hiệu như Amazon Kindle, Kobo, NOOK, Onyx Boox, PocketBook, iReader hay Meebook đã nỗ lực mở rộng tính năng, nâng cấp phần cứng, cải thiện màn hình và tối ưu hóa giao diện người dùng, nhưng ở một mức độ nào đó, ngành công nghiệp này đang rơi vào tình trạng trì trệ đáng lo ngại.
Hiện nay, người dùng có thể chọn máy đọc sách từ nhiều phân khúc khác nhau – từ các thiết bị cơ bản chỉ vài chục USD cho đến những mẫu máy cao cấp chạy Android có giá trên 500 USD.
Có những thiết bị sử dụng màn hình đen trắng E-Ink truyền thống, cũng có máy trang bị màn hình E-Ink Kaleido 3 hay Gallery 3 với màu sắc sống động.
Một số máy có nút lật trang vật lý, trong khi một số khác được trang bị bút stylus, Bluetooth, loa, hoặc hỗ trợ thẻ nhớ ngoài.
Tuy nhiên, tất cả những tính năng này không thể che giấu sự thật rằng phần lớn chúng đã xuất hiện từ nhiều năm trước, và gần như không có đột phá đáng kể nào trong vài năm gần đây.
Một trong những lý do chính là sự phụ thuộc gần như tuyệt đối vào công ty E Ink, nhà sản xuất duy nhất còn lại trên thị trường cung cấp màn hình giấy điện tử.
Tất cả các thương hiệu, từ Amazon, Kobo, Boox đến PocketBook đều phải sử dụng công nghệ màn hình từ E Ink.
Tuy nhiên, trong khi E Ink đang dồn nguồn lực nghiên cứu và phát triển vào các lĩnh vực khác như biển hiệu điện tử, bảng thông minh hay màn hình ô tô đổi màu, thì máy đọc sách – một phân khúc có lợi nhuận thấp – không còn được ưu tiên phát triển.
Các cải tiến như Carta 1300 hay Kaleido Plus chỉ là những bước nâng cấp nhỏ, cách nhau từ 4 đến 5 năm, mà người dùng cuối khó nhận thấy sự khác biệt rõ rệt.
Trên thực tế, phần lớn các máy đọc sách mới ra mắt trong vài năm qua chỉ là những phiên bản nâng cấp với thiết kế và trải nghiệm giống hệt, chỉ khác vài thông số kỹ thuật.
Các mẫu máy đọc sách mới nhất của Kindle thực tế vẫn giữ thiết kế truyền thống, thậm chí còn loại bỏ cả nút bấm lật trang, một tính năng đã từng rất được yêu thích trên Oasis và Voyage.
Trong khi đó, máy đọc sách của Kobo chỉ nâng cấp thông số RAM, bổ sung tính năng ghi chú, nhưng giao diện và hiệu suất tổng thể gần như không có sự thay đổi đáng kể so với các thế hệ trước.
Boox, thương hiệu dẫn đầu thị trường máy đọc sách Android tại Việt Nam và quốc tế, cũng đang gặp phải sự bế tắc: dù họ đã nâng cấp lên Android 12, 13, 14, nhưng ngoài việc cho phép cài đặt thêm ứng dụng, trải nghiệm đọc sách – mục đích cốt lõi của thiết bị – vẫn không có sự thay đổi đột phá.
Có thể nói, phần cứng của máy đọc sách điện tử hiện nay đã đạt đến ngưỡng tối ưu: tốc độ lật trang đủ nhanh, màn hình đủ sắc nét, pin đủ lâu, phần mềm đủ mượt mà.
Vì vậy, không còn lý do thuyết phục để người dùng nâng cấp từ thiết bị cũ sang thiết bị mới, trừ khi thiết bị cũ bị hỏng hoàn toàn hoặc muốn trải nghiệm các mẫu máy mới ra mắt.
Đây cũng là lý do các hãng liên tục cho ra mắt sản phẩm mới mỗi năm, dù thiếu vắng những ý tưởng thực sự đột phá.
Nói đi cũng phải nói lại, các công nghệ “tương lai” như thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) hay máy đọc sách gập đôi thực tế đã có một số thử nghiệm như SOL Reader – thiết bị VR dành riêng cho đọc sách – nhưng cho đến nay, chưa có cái nào đạt được thành công thương mại.
Các mẫu máy gập đôi, máy hai màn hình nghe có vẻ hấp dẫn, nhưng lại gặp phải vấn đề về độ bền, hiệu năng, giá cả và trải nghiệm thực tế. Hệ quả là chúng nhanh chóng bị lãng quên.
Vậy tương lai của máy đọc sách điện tử sẽ như thế nào?
Câu trả lời có thể nằm ở việc quay trở lại với những giá trị cốt lõi: đơn giản, bền bỉ và tối ưu hóa cho việc đọc .
Một thiết bị đọc sách tốt không cần quá nhiều tính năng phụ trợ, mà cần phải làm thật tốt những điều cơ bản.
Có thể tải sách một cách dễ dàng. Có thể mở nhanh, lật trang mượt mà, hiển thị rõ ràng. Có thể sử dụng cả tuần mà không cần phải sạc. Có thể ghi chú khi cần thiết. Có thể mang theo bất cứ đâu và không lo bị vỡ.
Những giá trị tưởng chừng “nhàm chán” ấy lại đang dần trở thành tiêu chí quan trọng nhất với người dùng trung thành.
Và trong khi các thương hiệu đang cố gắng cạnh tranh bằng các thông số kỹ thuật, một câu hỏi quan trọng cần được đặt ra: Liệu chúng ta thực sự cần thêm gì từ một chiếc máy đọc sách? Khi một thiết bị đã đủ tốt để hoàn thành đúng chức năng của nó, việc “cải tiến” liên tục đôi khi chỉ là sự sao chép mang danh là đổi mới.
Máy đọc sách điện tử có thể không còn tạo ra những ấn tượng mạnh mẽ như những ngày đầu, nhưng chúng vẫn âm thầm giữ vai trò quan trọng trong thói quen đọc sách hiện đại.
Chúng không cần phải chạy đua với công nghệ, thay vào đó, chỉ cần làm tốt những gì đã được định hình. Và có thể chính sự đơn giản ấy lại là lý do khiến máy đọc sách luôn giữ được một chỗ đứng vững chắc trong trái tim những người yêu sách.
