Microsoft đã giải quyết vấn đề giao diện Windows trên các máy chơi game cầm tay, liệu có thể đưa Windows Mobile trở lại hay không?

Với giao diện Xbox mới và sự phát triển mạnh mẽ của Windows on Arm, Microsoft thực sự đang sở hữu công thức hoàn hảo để hồi sinh Windows Phone.

Kể từ khi giao diện Xbox Full Screen Experience (hay còn gọi tắt là XFSE) chính thức được giới thiệu, giới công nghệ đã bắt đầu thảo luận về khả năng mở rộng của nó. Nhìn lại quá khứ, chúng ta từng có Windows Media Center, một giải pháp biến máy tính cá nhân thành một trình phát đa phương tiện tập trung vào trải nghiệm TV, được thiết kế cho phòng khách thay vì bàn làm việc. Mặc dù tính năng này đã bị ngừng phát triển cách đây khoảng mười năm, nhưng tinh thần của nó dường như đang được khôi phục mạnh mẽ.

Thực tế cho thấy Xbox Full Screen Experience đang nỗ lực tái hiện lại trải nghiệm đó. Windows 11 ngày càng trở nên thân thiện hơn, cho phép người dùng chủ yếu điều khiển qua tay cầm. Hệ thống hỗ trợ đa nhiệm hiệu quả, truy cập ứng dụng dễ dàng và mang đến trải nghiệm người dùng mượt mà hơn đối với cả game lẫn các dịch vụ giải trí.

Hiện tại, khu vực "ứng dụng" của XFSE vẫn còn khá đơn giản. Người dùng chưa thể thêm hoặc điều chỉnh các thành phần theo ý muốn mà phải chấp nhận những gì Xbox đã định nghĩa là một "ứng dụng". Tuy nhiên, giới hạn này có thể sẽ được khắc phục trong tương lai. Khả năng bỏ qua giao diện Windows 11 desktop truyền thống để nhanh chóng truy cập các dịch vụ như Netflix hay bất kỳ ứng dụng web nào trực tiếp trong giao diện Xbox FSE là điều hoàn toàn khả thi, nhất là khi số lượng ứng dụng web trên Microsoft Store ngày càng phong phú.

Một giao diện "Start Menu Full Screen Experience" hoạt động như launcher trên smartphone, hay bảng điều khiển widget của Windows 11 được mở rộng và cải tiến hoàn toàn cho màn hình nhỏ, thậm chí là một trải nghiệm Windows 11 Phone thực thụ, đều là những kịch bản hoàn toàn khả thi.

Windows on Arm: Công nghệ đột phá đã sẵn sàng

Dù dòng sản phẩm Copilot PC của Microsoft chưa tạo ra sự bùng nổ toàn cầu, nhưng khi Intel gặp khó khăn, tương lai của Windows có vẻ đang nghiêng về kiến trúc Arm. Microsoft đã nỗ lực không ngừng trong vài năm qua để hoàn thiện lớp biên dịch cho Windows trên nền tảng Arm, và giờ đây những nỗ lực đó đang dần thu hoạch thành quả.

Windows on Arm hiện tại đã phát triển vượt bậc so với những ngày đầu khó khăn. Các dòng chip mới từ Qualcomm, đặc biệt là Snapdragon X Elite, đã mang lại sự cải thiện đáng kể về hiệu năng. Tỷ lệ người dùng chấp nhận nền tảng này ngày càng tăng, với một số ước tính cho thấy laptop sử dụng chip Arm có thể chiếm đến 12% thị trường. Mặc dù con số này chưa quá lớn, nhưng đó là một dấu hiệu tích cực cho sự chuyển mình.

Tuy nhiên, với sự phát triển của các ứng dụng gốc, trình giả lập Windows 11 Prism được nâng cấp và khả năng chơi game trên Arm ngày càng hoàn thiện, Windows on Arm giờ đã trở thành một giải pháp cực kỳ khả thi.

Mặc dù những tiến bộ này chủ yếu diễn ra trên laptop, nhưng sự khác biệt phần cứng giữa laptop và smartphone không còn quá lớn. Việc đưa Windows lên điện thoại sẽ không đòi hỏi quá nhiều công sức vì các laptop sử dụng Windows on Arm hiện nay đã có phần cứng khá tương đồng với điện thoại.

Giải quyết vấn đề kho ứng dụng

Một trong những lý do chính khiến Windows Phone thất bại trước đây là sự thiếu vắng ứng dụng. Tuy nhiên, vào năm 2025, vấn đề này đã không còn quá nghiêm trọng. Các ứng dụng web giờ đây trở thành lựa chọn mạnh mẽ, và thậm chí một hệ sinh thái ít 'tiếng ồn', ít bị chi phối bởi các thuật toán của iOS hay Android, lại có thể trở thành yếu tố thu hút. Đây có thể là một thiết bị tập trung vào những nhu cầu cụ thể: một chiếc PC gọn nhẹ trong túi quần thay vì chỉ là một máy dùng để lướt mạng xã hội. Nếu người dùng cần, các ứng dụng như TikTok hay Instagram vẫn có sẵn trên Microsoft Store.

Microsoft đã đi trước thời đại với tính năng Continuum trên Windows 10 Mobile, và hiện nay, tính năng này vẫn tồn tại dưới hình thức Samsung DeX. Continuum cho phép kết nối điện thoại với màn hình, chuột và bàn phím để mang lại trải nghiệm như trên PC. Tuy nhiên, Samsung DeX vẫn dựa trên nền tảng Android, và mặc dù nó hoạt động ổn, nó vẫn không thể so sánh với sức mạnh của một chiếc PC chạy Windows on Arm thực thụ.

Chính hệ sinh thái ứng dụng này có thể tạo ra sự khác biệt rõ rệt cho một chiếc điện thoại có khả năng chuyển đổi thành PC khi cần thiết.

Minh chứng từ Xbox Full Screen Experience

Giao diện Xbox Full Screen Experience đánh dấu sự hợp tác chưa từng có giữa đội ngũ Xbox và Windows. Ý tưởng rất đơn giản: tạo ra một ứng dụng chạy trên nền Windows 11 đầy đủ, giúp các thiết bị PC handheld trở nên dễ sử dụng hơn khi điều khiển bằng tay cầm.

Mặc dù kết quả chưa hoàn hảo, nhưng nó đã chứng minh tính hiệu quả. Trên các thiết bị này, giữ nút Xbox sẽ kích hoạt trình chuyển đổi tác vụ giống như trên điện thoại di động. Điều hướng bằng joystick và các nút bấm hoạt động mượt mà với nhiều ứng dụng, và điều khiển cảm ứng luôn sẵn sàng như phương án dự phòng. Tính năng này được kích hoạt mặc định trên thiết bị ROG Xbox Ally và sẽ sớm có mặt trên máy tính cùng các thiết bị cầm tay khác.

Không quá khó để tưởng tượng một thiết bị cảm ứng kích thước phablet, chạy Windows on Arm, với giao diện "Start Menu Full Screen Experience". Thiết bị này có thể ẩn đi Windows Desktop, sử dụng Start Menu làm trình khởi chạy ứng dụng và tích hợp thao tác vuốt để mở bảng Widget. Nếu Microsoft có thể xây dựng XFSE trong chưa đầy một năm cho thị trường ngách là máy chơi game cầm tay, thử hỏi tiềm năng sẽ lớn như thế nào nếu có sự đầu tư nghiêm túc vào mảng di động? Những gì cần làm chỉ là tích hợp tính năng thoại, cải tiến các API và điều khiển cảm ứng, hướng dẫn nhà phát triển, và thu hút sự tham gia của các đối tác phần cứng.

Thực tế khắc nghiệt: Giấc mơ khó thành hiện thực

Hiện nay, Microsoft chịu sự chi phối mạnh mẽ từ các cổ đông, và thời kỳ của những sản phẩm sáng tạo chỉ vì đam mê đã kết thúc tại tập đoàn này. Mọi ưu tiên hiện nay đều tập trung vào việc gia tăng giá trị cổ phiếu, và trọng tâm hiện tại đang hướng về trí tuệ nhân tạo (AI).

Tuy nhiên, sự vắng mặt trên nền tảng di động là một điểm yếu chí mạng trong chiến lược AI của Microsoft. Các phân tích năm 2023 chỉ ra rằng Microsoft khó có thể giành chiến thắng trong cuộc đua AI nếu không có chỗ đứng trên di động, nơi Android và iOS đang định hình các tiêu chuẩn mặc định. Google Gemini đang trên đà thống trị cả hai nền tảng này, trong khi Copilot của Microsoft lại bị bỏ lại phía sau, không có hy vọng tìm được chỗ đứng trên thiết bị di động. Thậm chí, trải nghiệm AI của Samsung hiện tại cũng đang vượt trội hơn ở cấp độ người tiêu dùng.

Khi bong bóng AI vỡ, Microsoft có thể chỉ còn vai trò cung cấp dịch vụ điện toán đám mây cho các công ty khác, trong một thị trường mà Google và các mô hình của họ đang thống trị. Lẽ ra mọi chuyện có thể đã khác nếu Microsoft tiếp tục đi đầu về ý tưởng với trợ lý ảo Cortana. Họ từng có những thiết bị phần cứng tiềm năng để tích hợp AI như Microsoft Band, loa thông minh Cortana Invoke hay Xbox Kinect. Và tất nhiên, các thiết bị như Surface Duo hay Surface Neo lẽ ra đã có số phận khác nếu chúng chạy Windows đầy đủ và thực sự tạo ra sự khác biệt, thay vì bị lép vế với sự hỗ trợ nửa vời từ hệ điều hành Android của Google.