Buzz
Không chỉ có một mà là ba thứ cần lưu ý.
Sự phát triển mạnh mẽ của hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng về chip nhớ. Hiện nay, các đại công xưởng bán dẫn đang ưu tiên sản xuất chip phục vụ cho siêu máy tính và trung tâm dữ liệu, thay vì các linh kiện dùng cho laptop hay smartphone.
Sự thiếu hụt này đang gây ra những phản ứng dây chuyền trên toàn cầu. Hệ quả là giá các thiết bị điện tử tiêu dùng sẽ tăng mạnh, đe dọa trực tiếp đến phân khúc smartphone giá rẻ, laptop và thậm chí là cả xe điện.
Dưới đây là cái nhìn chi tiết về "cơn khát" chip nhớ hiện nay.
Sản xuất chuyển hướng: AI lên ngôi, thiết bị tiêu dùng bị bỏ rơi
Chip nhớ là một phần không thể thiếu trong hệ sinh thái bán dẫn. Được chế tạo từ các tấm silicon, chúng có chức năng lưu trữ và truyền tải dữ liệu đến các bộ vi xử lý, vốn được xem là "bộ não" thực hiện mọi phép toán của thiết bị.
Thị trường hiện chia thành hai dòng sản phẩm chủ yếu: DRAM (bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên động) phục vụ như bộ nhớ ngắn hạn cho các ứng dụng đang chạy, và NAND flash dùng để lưu trữ dữ liệu dài hạn như hình ảnh, video và các tệp tin.
Trái tim của các trung tâm dữ liệu AI là kiến trúc bộ nhớ siêu tốc HBM (bộ nhớ băng thông cao). Với HBM, các chip DRAM được xếp chồng lên nhau theo chiều dọc và đặt gần GPU (bộ xử lý đồ họa). Cấu trúc này chính là "chìa khóa" để vận hành các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) yêu cầu xử lý các tập dữ liệu khổng lồ liên tục.
Trước cơn lốc đơn hàng HBM từ các ông lớn AI, các nhà sản xuất buộc phải giảm sản lượng của DRAM và NAND thông thường để ưu tiên cho dòng chip cao cấp này.
Kết quả là giá chip nhớ đang tăng vọt ở mức chưa từng có. Theo dự báo từ TrendForce, chỉ trong quý 1, giá DRAM dự kiến sẽ tăng từ 90%–95%, trong khi NAND flash cũng sẽ tăng từ 55%–60%.
Thời kỳ hoàng kim của các "đế chế" phần cứng
Ba ông lớn SK Hynix, Samsung và Micron (Hoa Kỳ) hiện đang nắm giữ hơn 90% sản lượng chip nhớ toàn cầu. Nhờ vào sự gia tăng đột ngột của nhu cầu, giá trị vốn hóa của các công ty này liên tục đạt mức cao mới.
Để đáp ứng nhu cầu thị trường, cả ba công ty đều đang tích cực mở rộng quy mô sản xuất. Micron dự kiến xây dựng thêm cơ sở tại Mỹ, Nhật Bản, Singapore và Đài Loan (Trung Quốc). Trong khi đó, Samsung và SK Hynix tập trung nâng cao năng lực sản xuất tại "đại bản doanh" Hàn Quốc.
Sự phát triển mạnh mẽ của AI đã thay đổi cục diện quyền lực công nghệ ở châu Á. Các nhà cung cấp phần cứng hiện chiếm ưu thế, vượt qua các công ty internet vốn đã thống trị khu vực trong suốt nhiều thập kỷ. Một ví dụ rõ ràng là tổng vốn hóa của Samsung và SK Hynix đã lần đầu tiên vượt qua giá trị của hai "ông lớn" internet Trung Quốc là Alibaba và Tencent cộng lại.
Mặc dù vẫn phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu, Trung Quốc đang nỗ lực tự chủ trong ngành công nghiệp chip như một phần trong chiến lược tự chủ công nghệ AI. Năm 2024, Mỹ đã siết chặt các hạn chế tiếp cận chip HBM để kìm hãm sự phát triển của AI tại Bắc Kinh.
ChangXin Memory Technologies (CXMT), niềm hy vọng của Trung Quốc trong mảng DRAM, đang nỗ lực bắt kịp các đối thủ Hàn Quốc trong việc sản xuất chip HBM.
Dù còn thua kém vài năm về công nghệ, SemiAnalysis dự đoán rằng CXMT có thể chiếm tới 15% sản lượng DRAM toàn cầu vào năm 2026. Một đại diện khác, Yangtze Memory Technologies (YMTC), cũng đang đẩy mạnh xây dựng các nhà máy mới và dự định mở rộng sang mảng DRAM phục vụ AI.
Tương lai nào cho smartphone và laptop?
Các chuyên gia dự báo sẽ phải mất nhiều năm nữa các dây chuyền sản xuất mới có thể đáp ứng nhu cầu khổng lồ từ AI. Trong khi đó, giá các thiết bị như máy tính, smartphone, máy tính bảng, và thậm chí ô tô, sẽ tiếp tục leo thang.
Theo Counterpoint Research, chi phí linh kiện cao sẽ khiến sản xuất thiết bị phân khúc thấp không còn mang lại lợi nhuận. Nhiều dòng smartphone giá rẻ có thể bị loại bỏ hoàn toàn khi biên lợi nhuận bị thu hẹp.
Dự báo lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu sẽ giảm 2,1% vào năm 2026. Các thương hiệu Trung Quốc như Honor, Vivo và Oppo — với các sản phẩm giá rẻ chiếm tỷ trọng lớn — được dự đoán sẽ chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất trong cuộc khủng hoảng này.
