Buzz
Công nghệ AI đang làm thay đổi toàn diện ngành giải trí tại Nhật Bản, mở ra một cuộc cách mạng mới.
Theo Forbes, trong những năm qua, trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi mạnh mẽ quy trình sản xuất và sáng tạo trong ngành hoạt hình. AI hỗ trợ từ việc vẽ các khung hình trung gian (inbetweening), tô màu tự động, cho đến tạo ra phông nền và thực hiện các công đoạn hậu kỳ, giúp rút ngắn thời gian và tiết kiệm chi phí sản xuất đáng kể.
Các công nghệ học sâu (deep learning) và công cụ tạo hình ảnh (generative AI) như Stable Diffusion, DALL-E đang được ứng dụng để thiết kế nhân vật, dựng storyboard và thậm chí tạo ra những cảnh quay hoàn chỉnh chỉ từ một mô tả văn bản.
Đồng thời, một báo cáo từ Globe Newswire chỉ ra rằng, thị trường AI ứng dụng trong hoạt hình toàn cầu được định giá 2,1 tỷ USD vào năm 2024, và dự kiến sẽ đạt 15,9 tỷ USD vào năm 2030, với tỷ lệ tăng trưởng hàng năm (CAGR) lên đến 39,8%.
Tại Nhật Bản, doanh thu từ ứng dụng AI trong ngành hoạt hình đã đạt 67,3 triệu USD vào năm 2023 và dự báo sẽ bùng nổ lên tới 784,2 triệu USD vào năm 2030, với tỷ lệ tăng trưởng hàng năm (CAGR) lên đến 42%.
Theo báo cáo của Grand View Research 2024, thị trường hoạt hình sử dụng AI sẽ đạt 91,38 tỷ USD vào năm 2024, 113,23 tỷ USD vào năm 2025 và ước tính sẽ chạm mức 384,40 tỷ USD vào năm 2030, với tỷ lệ tăng trưởng hàng năm (CAGR) là 27,7%.
Những con số này cho thấy AI không còn chỉ là một trào lưu nhất thời mà đã trở thành xu hướng tất yếu, làm thay đổi toàn bộ chuỗi giá trị từ tiền kỳ đến hậu kỳ trong ngành hoạt hình trị giá 13,9 tỷ USD của Nhật Bản.
Điều này đang khiến cho không ít họa sĩ hoạt hình tại Nhật Bản cảm thấy lo lắng, bởi thu nhập vốn đã không ổn định nay lại càng thêm khó khăn trước sự cạnh tranh mạnh mẽ từ AI.
Theo khảo sát từ Nikkei Asia Review, nhiều họa sĩ có kinh nghiệm đang lo ngại rằng AI sẽ thay thế họ ở những công đoạn cơ bản, khiến lực lượng lao động giá rẻ rơi vào tình trạng bất ổn hơn.
Từ 10 ngày còn 4 tiếng
Trong quy trình sản xuất truyền thống, việc vẽ khung hình trung gian (inbetweening) và tô màu phông nền thường mất cả tuần lễ.
Tuy nhiên, hiện nay, công việc chuyển khung hình thô thành khung đầy đủ (inbetweening) có thể được hoàn thành trong vài phút, thay vì phải cần đến cả một đội ngũ họa sĩ làm thủ công trong nhiều ngày.
Chẳng hạn, Studio Pipeline tại Nhật Bản đã ứng dụng AI để tạo ra các khung hình trung gian, giảm thời gian hoàn thành công đoạn từ 1–10 ngày xuống còn 4–5 giờ. Họ chỉ cần vẽ khung bắt đầu và kết thúc, AI sẽ tự động tạo phần còn lại, sau đó họa sĩ chỉ cần chỉnh sửa để đảm bảo độ mượt mà.
AI cũng có khả năng nhận diện đường viền và tự động tô màu theo bảng màu mẫu, giúp họa sĩ chỉ cần kiểm tra và chỉnh sửa những chi tiết sai sót, thay vì phải tô màu thủ công cho hàng trăm khung hình.
Tại Nagoya, studio K&K Design đã ứng dụng AI để tạo phông nền và tô màu, giảm thời gian vẽ tay từ một tuần xuống còn 5 phút. Nhờ vậy, họa sĩ chỉ cần kiểm duyệt và chỉnh sửa chi tiết, tập trung vào giai đoạn sáng tạo hơn.
AI còn được phát triển để tự động dịch và lồng tiếng, giúp các bộ anime Nhật Bản tiếp cận khán giả quốc tế nhanh chóng mà không phải đợi lâu cho bản dịch hoặc phụ đề chính thức.
Một số studio còn đang thử nghiệm sử dụng AI để thử nhanh nhiều phong cách khác nhau, rút ngắn thời gian tiền kỳ (pre-production) và tối ưu hóa bố cục, ánh sáng trước khi họa sĩ chính thức bắt tay vào vẽ.
Netflix Japan là một ví dụ tiêu biểu khi ứng dụng AI trong bộ phim ngắn The Dog & The Boy, tiết kiệm hàng trăm giờ đồng hồ so với phương pháp thủ công.
Toei Animation, nổi tiếng với One Piece, trong báo cáo tài chính 2024–2025 đã công bố kế hoạch đưa AI vào quy trình storyboard, tô màu và hậu kỳ, đồng thời đầu tư vào Preferred Networks để phát triển công nghệ riêng.
Mặc dù có sự phản đối về nguy cơ mất đi bản sắc truyền thống, Toei vẫn khẳng định rằng AI chỉ là công cụ hỗ trợ, không phải là sự thay thế hoàn toàn cho các họa sĩ.
Tuy vậy, điều này vẫn không thể làm vơi bớt nỗi lo của những người lao động trong ngành hoạt hình Nhật Bản, một ngành nghề vốn đã rất khắc nghiệt ngay cả trước khi có sự xuất hiện của AI.
Theo dữ liệu từ Nova One Advisor, vào năm 2023, tổng giá trị của thị trường anime Nhật Bản ước tính đạt 13,90 tỷ USD, và dự kiến sẽ đạt 20,38 tỷ USD vào năm 2033, với tỷ lệ tăng trưởng hàng năm (CAGR) là 3,9%.
Tuy nhiên, ngành hoạt hình Nhật Bản đang đối diện với tình trạng thiếu hụt lao động trầm trọng. Tính đến cuối năm 2023, số lượng họa sĩ chuyên nghiệp tại Nhật chỉ còn chưa đầy 6.000 người, trong khi nhu cầu sản xuất nội dung đang ngày càng gia tăng.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ mức thu nhập thấp và công việc vất vả, cùng với áp lực hoàn thành sản phẩm đúng hạn, khiến không ít bạn trẻ Nhật Bản không mặn mà với nghề này.
Khảo sát từ Hiệp hội văn hóa phim ảnh và hoạt hình Nippon (NAFCA) cho thấy gần 50% lao động trong ngành hoạt hình Nhật Bản làm việc hơn 225 giờ mỗi tháng, trong khi con số trung bình ở các ngành khác chỉ là 163,5 giờ.
Điều đáng lo ngại hơn, 37,7% họa sĩ trong ngành cho biết thu nhập sau thuế của họ chỉ khoảng dưới 200.000 Yen/tháng (khoảng 1.300 USD), trong khi gần 31% làm việc hơn 10 giờ mỗi ngày và 58,5% chỉ có dưới 6 ngày nghỉ trong mỗi tháng.
"Nhiều khi phải làm việc suốt đêm, nhưng tiền công không đủ để trang trải chi phí sinh hoạt ở Tokyo", một họa sĩ giấu tên chia sẻ với Kyodo News.
Đồng thời, áp lực từ thị trường trong và ngoài nước yêu cầu các studio phải sản xuất nhanh hơn và với chi phí thấp hơn, đã tạo ra động lực chính khiến AI trở thành cứu cánh, nhưng cũng trở thành thách thức lớn đối với lao động trong ngành.
Theo khảo sát của The Animation Guild, 67% thành viên không ủng hộ việc sử dụng GenAI tại nơi làm việc và 61% trong số họ "cực kỳ lo ngại" về triển vọng nghề nghiệp trong tương lai.
Thách thức
AI không chỉ là công cụ tự động hóa mà còn mở ra cơ hội sáng tạo mới cho nghệ sĩ. Họ có thể sử dụng AI để thử nghiệm nhanh nhiều phong cách, màu sắc và bố cục khác nhau trước khi quyết định phong cách cuối cùng, giúp tối ưu hóa giai đoạn tiền sản xuất và storyboard, mang lại các sản phẩm đa dạng và phong phú hơn.
Tuy nhiên, nếu lạm dụng AI, các tác phẩm có thể trở nên "đồng nhất" vì các thuật toán thường tối ưu hóa theo khuôn mẫu đã học, làm mất đi dấu ấn cá nhân của họa sĩ.
"Nếu không có sự giám sát chặt chẽ, kết quả do AI tạo ra có thể thiếu đi chiều sâu cảm xúc và sự tinh tế mà chỉ người vẽ tay mới mang lại được", một họa sĩ giấu tên của Studio Ghibli chia sẻ.
Nhiều fan cũng bày tỏ lo ngại rằng chất lượng hình ảnh và cảm xúc trong anime sẽ giảm sút nếu công nghệ AI bị lạm dụng quá mức.
Một thách thức khác là luật pháp Nhật Bản cho phép sử dụng tác phẩm đã công bố để huấn luyện AI mà không cần xin phép, tạo ra một vấn đề lớn về quyền sở hữu trí tuệ.
Hiện nay, chưa có quy định rõ ràng về việc phân chia mức độ đóng góp giữa AI và con người trong sản phẩm cuối cùng. Các hiệp hội sáng tác đang kêu gọi xây dựng "nhãn AI" để minh bạch và đảm bảo quyền lợi cho họa sĩ, tránh các tranh chấp pháp lý sau này.
Tuy nhiên, có thể thấy rõ rằng công nghệ AI đang mang đến một cuộc cách mạng cho ngành hoạt hình Nhật Bản. Để đảm bảo cân bằng giữa lợi ích kinh tế và gìn giữ giá trị nghệ thuật, ngành cần có khung pháp lý rõ ràng, bảo vệ quyền tác giả và chú trọng đào tạo, tái cấu trúc lực lượng lao động.
*Nguồn: Nikkei
