Buzz
Một nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng những người sử dụng với tần suất cao có những thay đổi hành vi bất thường, trong đó bao gồm dấu hiệu lệ thuộc cảm xúc vào AI.
Một nhóm nghiên cứu từ OpenAI hợp tác với Phòng thí nghiệm Truyền thông MIT Media Lab đã công bố kết quả khảo sát lớn, chỉ ra rằng một số người dùng , đặc biệt là những người sử dụng thường xuyên, đang phát triển mối liên kết cảm xúc mạnh mẽ với chatbot này. Họ không chỉ coi AI như công cụ hỗ trợ thông tin mà còn xem nó như bạn bè thật sự.
Nghiên cứu đã chỉ ra các dấu hiệu “nghiện” giống như đối với mạng xã hội hay game điện tử: sự ám ảnh, cảm giác khó chịu khi không có AI, mất kiểm soát trong quá trình sử dụng và cảm xúc thay đổi theo phản hồi từ chatbot. Những người sử dụng nhiều còn thể hiện sự “giao tiếp cảm xúc”, chẳng hạn như bày tỏ sự đồng cảm hay tìm kiếm sự an ủi từ AI.
Khảo sát trên hàng nghìn người dùng cho thấy một xu hướng thú vị: những ai cảm thấy cô đơn trong cuộc sống thực lại có xu hướng giao tiếp dài hơn và gắn kết sâu sắc hơn với chatbot. Trong nhiều trường hợp, được coi như một người bạn đáng tin cậy, là nơi người dùng tâm sự. Nhóm nghiên cứu gọi đây là “tín hiệu cảm xúc” – những biểu hiện cho thấy người dùng trò chuyện với AI một cách chân thành, giống như với con người.
Nghiên cứu cho thấy những người cảm thấy cô đơn có xu hướng gắn bó nhiều hơn với chatbot. Ảnh minh hoạ
Điều đáng ngạc nhiên là không phải chỉ những người chia sẻ cảm xúc cá nhân hay ký ức với mới có sự lệ thuộc cảm xúc. Ngược lại, những người sử dụng AI để xin lời khuyên hay phát triển ý tưởng lại thể hiện sự gắn bó cảm xúc mạnh mẽ hơn. Điều này tiết lộ một nghịch lý: càng dùng AI như một công cụ hữu ích, con người càng dễ phát triển mối quan hệ vượt ra ngoài mục đích ban đầu.
Nghiên cứu còn chỉ ra sự khác biệt trong trải nghiệm giữa các phương thức giao tiếp: khi trò chuyện qua văn bản, người dùng có xu hướng thể hiện cảm xúc mạnh mẽ hơn so với khi sử dụng chế độ thoại. Tuy nhiên, chính giọng nói của lại mang đến cảm giác tích cực hơn, nếu chỉ sử dụng trong khoảng thời gian ngắn.
Nghiên cứu chỉ ra rằng khi nhắn tin, người dùng có xu hướng thể hiện cảm xúc nhiều hơn. Ảnh minh hoạ
Dựa trên kết quả này, nhóm nghiên cứu từ OpenAI và MIT khẳng định rằng phương thức và mục đích sử dụng AI có tác động rõ rệt đến các hệ quả xã hội và cảm xúc. Họ cho rằng nghiên cứu này chỉ là bước khởi đầu cho chuỗi phân tích sâu hơn, nhằm thúc đẩy sự minh bạch và sử dụng AI một cách có trách nhiệm trong tương lai.
Khi ranh giới giữa công cụ và bạn bè trở nên mờ nhạt, câu hỏi không chỉ là cách chúng ta sử dụng AI – mà còn là AI đang thay đổi chúng ta như thế nào.
