Buzz
TPO - Từ cô bé đam mê tham gia các cuộc thi Tin học không chuyên, chị Nguyễn Khánh Linh (SN 1991) đã vươn lên làm trưởng nhóm AI tại công ty công nghệ quốc tế và trở thành cô gái Việt đầu tiên được Google chọn vào mạng lưới chuyên gia công nghệ Google Developer Expert (GDE).
Chị Nguyễn Khánh Linh đã có buổi trao đổi cùng PV Tiền Phong về hành trình theo đuổi đam mê công nghệ và ước mơ phát triển cộng đồng phụ nữ công nghệ tại Việt Nam.
Luôn tìm cách vượt lên nhanh hơn khi gặp thử thách
Chào chị Nguyễn Khánh Linh! Hiện tại, cảm xúc của chị thế nào khi trở thành nữ chuyên gia công nghệ của Google?
Tôi rất vui và cảm thấy thêm động lực khi được Google công nhận là nữ chuyên gia công nghệ. Thực ra, tôi không quá ngạc nhiên vì luôn tin tưởng vào tương lai của công nghệ và vào chính mình, rằng mỗi ngày cần sẵn sàng học hỏi và không ngừng cố gắng.
Chị nhận ra bản thân muốn theo đuổi nghề kỹ sư công nghệ từ lúc nào?
Từ bé, tôi đã mê mẩn các bộ phim và tin tức về khoa học viễn tưởng cùng công nghệ. Khi đó, tôi chỉ xem máy tính như một món đồ thú vị để khám phá, nghịch ngợm và chơi game, cho đến khi đọc những câu chuyện về công nghệ có thể làm được nhiều điều vượt ngoài tưởng tượng, cũng như các chương trình AI ngày càng thông minh hơn.
Lần đầu tôi thử lập trình là hồi lớp 8, khoảng năm 2004 - 2005. Qua từng dòng code và các thử nghiệm nhỏ, tôi dần nhận ra sức mạnh của công nghệ trong giải quyết những bài toán thú vị, đồng thời khơi dậy sự tò mò không ngừng trong tôi.
Mỗi khi gặp thuật toán hay vấn đề khó, tôi cảm giác như đang chơi trò giải đố vậy. Tính đến lần đầu đi thực tập, tôi đã có hơn 14 năm kinh nghiệm làm việc, bắt đầu từ lập trình và sau đó chuyển sang học máy và trí tuệ nhân tạo.
Theo chị, điều gì làm nên một kỹ sư AI xuất sắc? Là nền tảng kỹ thuật vững chắc, khả năng sáng tạo, hay còn có điều gì khác ít người đề cập?
Tôi nghĩ ngoài kỹ thuật tốt, kiến thức sâu và sự nhanh nhạy, đôi khi còn cần chút nổi loạn và ham chơi, vì tôi thường không quan tâm đến những điều không làm tôi hứng thú.
Thời cấp 3, tôi không học giỏi nhưng ba năm liền là học sinh tiên tiến vì dành hết thời gian tham gia các cuộc thi Tin học không chuyên trong nước và khu vực, đến mức bố mẹ còn lo: “Con không học các môn trên trường thế sao thi tốt nghiệp được?”.
Tôi từng tự thiết kế website và bán nó. Mỗi lần chương trình chạy mà không lỗi, tôi vui sướng hơn cả việc được điểm 9, 10 ở trường. Chính vì thế, tôi luôn cảm thấy đầu óc “nhảy số” nhanh hơn khi bị đặt vào tình thế khó, như khi còn ít thời gian hay làm điều mà bạn bè cùng tuổi cho là không thể.
Chị Nguyễn Khánh Linh là cô gái Việt Nam đầu tiên được chọn làm chuyên gia công nghệ trong mạng lưới Google Developer Expert (GDE) của Google.
Trong quá trình làm việc với AI, có bao giờ chị thấy công nghệ thách thức lại những giả định ban đầu của mình? Chị có thể chia sẻ một ví dụ cụ thể?
Trước đây, tôi nghĩ máy móc chỉ có thể hiểu và học theo đúng dữ liệu mà con người cung cấp, rằng kiến thức của chúng hoàn toàn phụ thuộc vào dữ liệu đầu vào. Nhưng khi bước vào “kỷ nguyên AI Agent”, với các mô hình tự học, tự thiết kế phương pháp tiếp cận và thậm chí tự lựa chọn công cụ, tôi buộc phải nhìn nhận lại điều đó.
AI Agent thể hiện khả năng “tự thích nghi” nhất định, dù vẫn nằm trong giới hạn quy tắc do con người đặt ra. Điều này phản ánh sự tiến gần tới khái niệm AGI (Artificial General Intelligence) — viễn cảnh không còn chỉ là lý thuyết mà đang dần thành hiện thực.
Qua những trải nghiệm đó, tôi nhận ra ranh giới giữa khả năng học của máy và sự hướng dẫn của con người trở nên mờ nhạt hơn nhiều. Điều này đòi hỏi tôi và cộng đồng nghiên cứu AI phải liên tục cập nhật giả định, làm mới kiến thức và tinh chỉnh cả cách tiếp cận kỹ thuật lẫn đạo đức để không bị tụt lại phía sau tiến bộ của thời đại.
Chị Linh (ở giữa) hiện đang giữ vị trí Trưởng bộ phận AI tại công ty Obello.
Làm thế nào để ứng phó khi AI phát triển với tốc độ nhanh chóng?
Với lịch trình bận rộn, chị làm thế nào để chăm sóc những khía cạnh khác trong cuộc sống như nghệ thuật, các mối quan hệ và tâm hồn?
Đó là một câu hỏi thú vị, bởi tôi thường bị bố mẹ và chồng than phiền “sao suốt ngày ngồi code” hay lúc đi cà phê thì chỉ chăm chăm đọc sách hoặc các bài báo khoa học. Có những thời điểm tôi làm việc liên tục 16 - 17 tiếng một ngày khiến sức khỏe bị ảnh hưởng, điều đó khiến tôi rất lo lắng.
Tôi may mắn lớn lên trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật, nên việc “nuôi dưỡng tâm hồn” đã trở thành thói quen. Tôi luôn dành thời gian cho những hoạt động không trực tiếp liên quan đến công nghệ nhưng giúp đầu óc thư giãn và tìm cảm hứng mới.
Ngoài ra, việc đọc sách, từ sách nghệ thuật đến các bài báo khoa học hay tài liệu mới về AI, giúp tôi tiếp cận nhiều góc nhìn đa dạng. Học cách tư duy, cách dùng từ và cách biểu đạt của các nhà văn, họa sĩ, nhà nghiên cứu góp phần làm giàu trí tưởng tượng và mở rộng thế giới quan của tôi.
Nữ kỹ sư công nghệ Việt Nam có nhiều đóng góp quan trọng trong lĩnh vực công nghệ về mặt học thuật.
AI tạo sinh phát triển nhanh chóng, chị có lo ngại gì về tốc độ này? Và đâu là ranh giới giữa sáng tạo và trách nhiệm khi phát triển công nghệ?
Thú thật, tôi không phủ nhận tốc độ phát triển “chóng mặt” của AI tạo sinh đôi khi khiến tôi băn khoăn liệu chúng ta đã chuẩn bị đủ về mặt kỹ thuật, đạo đức và pháp lý hay chưa.
AI thực chất vẫn chỉ là một cỗ máy, học dựa trên dữ liệu quá khứ, và có người còn gọi AI tạo sinh là “cỗ máy dự đoán từ tiếp theo”. Vì thế, tình trạng “ảo tưởng” (hallucination), trả lời sai hoặc dùng dữ liệu chưa được phép là điều khó tránh. Đây là những vấn đề lớn cần được quan tâm bài bản và sớm, bởi nếu công nghệ phát triển vượt quá khuôn khổ trách nhiệm và quy chuẩn, hậu quả sẽ rất nghiêm trọng.
Theo tôi, ranh giới giữa sáng tạo và trách nhiệm nằm ở việc dùng AI để tự động hóa và mở rộng ý tưởng, nhưng vẫn phải nghiêm túc cân nhắc đạo đức và minh bạch trong quá trình phát triển.
Việc đào tạo AI cẩn trọng, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, cùng với việc giữ “con người trong vòng lặp” (human in the loop) để kiểm soát các tình huống nhạy cảm chính là cách bảo vệ ranh giới ấy.
Nếu được chọn đầu tư nghiên cứu AI phục vụ cộng đồng, chị sẽ ưu tiên lĩnh vực nào và vì sao?
Tôi chắc chắn sẽ đầu tư vào nghiên cứu AI Alignment (căn chỉnh AI) và phát triển AI có trách nhiệm, bởi việc đảm bảo cả Outer Alignment (đảm bảo mục tiêu AI phù hợp với giá trị con người) và Inner Alignment (đảm bảo AI không lách luật hay tối ưu sai mục tiêu) là nền tảng để AI phục vụ lợi ích chung một cách an toàn.
Chị đã từng nghĩ đến việc xây dựng cộng đồng hoặc chương trình dành riêng cho phụ nữ yêu công nghệ tại Việt Nam chưa?
Nếu được xây dựng một cộng đồng mới ở Việt Nam, tôi muốn nó không chỉ tập trung vào chia sẻ kiến thức và kỹ năng lập trình, mà còn chú trọng phát triển con người toàn diện, bao gồm kỹ năng mềm, sức khỏe tinh thần và hỗ trợ cá nhân hóa cho từng thành viên.
Tôi tin rằng, khi phụ nữ Việt Nam được trao cơ hội, kiến thức cùng sự hỗ trợ tinh thần, họ sẽ tự tin tỏa sáng và góp phần quan trọng vào sự phát triển chung của ngành công nghệ.
